Խմբագրական

Ապրիլ 08, 2016 19:35

Ապահովո՞ւմ են արդյոք խաղաղություն խաղաղապահները

Ապահովո՞ւմ են արդյոք խաղաղություն խաղաղապահները

Ղարաբաղի շուրջ տեղի ունեցող վերջին զարգացումներին զուգահեռ՝ կրկին շրջանառության մեջ է դրվել խաղաղապահների թեման։

Խոսվում է այն մասին, որ հակամարտության կարգավորման կարևոր բաղադրիչներից է խաղաղապահների տեղակայումը կողմերի միջև։ Հիմնավորումներ են ներկայացվում, թե այդպիսով հնարավոր կլինի խաղաղություն ապահովել։ Այդպե՞ս է արդյոք։

Նախ՝ հարկ է նշել, որ խաղաղապահները, որպես կանոն, խաղաղություն չեն ապահովում։ Միջազգային փորձը դա է ապացուցում։

Խաղաղապահների ներկայությունը հակամարտության գոտում և պատերազմող երկրների արանքում ավելի շուտ լարվածության աղբյուր է։ Իրավիճակի ցանկացած փոփոխություն կարող է խաղաղապահներին վերածել կողմերից մեկին պատժող գործիքի։ Բացի այդ՝ խաղաղությունը ոչ թե խաղաղապահների օգնությամբ է լինում, այլ ուժերի հաշվեկշռի։

Եթե հակամարտության խաղաղ կարգավորման փաթեթում կա խաղաղապահների բաղադրիչը, ապա դա նշանակում է, որ գործ ունենք շատ հարաբերական խաղաղության և փխրուն հրադադարի հետ։

Հիշենք ոչ վաղ անցյալի դեպքերը։ 2008–ին Աբխազիայում կային խաղաղապահներ, որոնք շատ արագ դարձան Վրաստանից Աբխազիայի «պոկման» լրջագույն գործիք։

Նախկին Հարավսլավիայում էլ կային խաղաղապահներ, որոնց ներկայությունը, սակայն, հնարավորություն չտվեց խուսափել մեծ արյունահեղությունից։

Այն հարցում, որ ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորում է պետք, երկրորդ կարծիք չի կարող լինել։ Համենայնդեպս, Հայաստանի ու Ղարաբաղի քաղաքացիների ճնշող մեծամասնության ցանկությունն է դա։ Համոզված եմ, որ Ադրբեջանի ողջամիտ շրջանակներն էլ են նույն բանը ցանկանում։ Բայց մի բան է ցանկությունը, մեկ այլ բան՝ իրականությունը։

1994–ի հրադադարից հետո հակամարտող կողմերի միջև առկա ռազմաքաղաքական ու տնտեսական հաշվեկշիռն է կանխել լայնամասշտաբ բախումները։ Ապրիլյան այս թեժ մարտերն էլ, ի վերջո, հարաբերականորեն հանդարտվեցին մեր բանակի և ուժերի հաշվեկշռի, այլ ոչ թե միջնորդների օգնությամբ։

Վերջին տարիներին Հայաստանը թուլացել է, ինչն էլ պատճառ է դարձել Ադրբեջանի լկտի պահվածքի։ Իսկ դա նշանակում է, որ Հայաստանում ու Ղարաբաղում պետք է համապատասխան հետևություններ արվեն, և հիմնարար փոփոխություններ կատարվեն։ Հակառակորդին պետք է պարտադրել խաղաղություն, այլ ոչ թե հույսը դնել գերտերությունների վրա, որոնց շահերը մի օր կարող են համընկնել, իսկ մեկ այլ օր՝ հակադրվել, ինչն էլ իր հերթին կարող է ապակայունացման աղբյուր դառնալ մեր տարածաշրջանում՝ այդտեղից բխող բոլոր անկանխատեսելի ու ողբերգական հետևանքներով։

Եթե Ղարաբաղը, Հայաստանն ու Ադրբեջանը մի ինչ–որ պահի (տեսանելի ապագայում դա չի նշմարվում) գան ընդհանուր հայտարարի, ապա այդ դեպքում հաստատ խաղաղապահների կարիք չի լինի։

Քանի՞ գրոշ արժե այն խաղաղ համաձայնագիրը, որի երաշխավորը պետք է դառնան խաղաղապահները։ Վերջիններիս առկայությունը նշանակում է, որ կողմերի միջև փոխվստահություն չկա, և չկա ուժերի այնպիսի հաշվեկշիռ, որը թույլ կտա վստահ լինել տևական խաղաղության հարցում։ Դե, իսկ եթե չկա այդ փոխվստահությունն ու հաշվեկշիռը, ապա անիմաստ են բոլոր խոսակցություններն ու մտավարժանքները։

Խաղաղապահների թեման պետք է փակել, քանզի այն բխում է գերտերություններից որևէ մեկի (կապ չունի, թե որ գերտերության) շահերից, բայց չի բխում հարավկովկասյան տարածաշրջանի որևէ պետության շահերից։ Քանզի չի կարելի թույլ տալ, որպեսզի մեզ մոտ տեղի ունենա գերտերությունների ռազմական մրցակցություն։ Սիրիայում տեղի ունեցողը ցույց է տալիս, որ գերտերությունների ռազմական մրցակցությունը երկիրը դարձնում է մի մեծ մարտադաշտ:

Ի դեպ, յուրօրինակ խաղաղապահի գործառույթ էր կատարում ԽՍՀՄ բանակը միութենական երկրների համար։ Եվ ի՞նչ։ Բոլորս էլ տեսանք, որ ԽՍՀՄ փլուզումը Ղարաբաղում հանգեցրեց աղետի։ Հիմա մենք նույն ջրի մեջ մտնելուց պետք է խուսափենք։

Թող գերտերությունները միմյանց հետ մրցակցեն մեր տարածաշրջանում տնտեսական առումով։ Իսկ խաղաղությունը Հայաստանն ու Ղարաբաղը պետք է ապահովեն արդյունավետ պետական կառավարման համակարգի ստեղծմամբ, ազատ տնտեսական մրցակցության, ժողովրդավարական հարաբերությունների հաստատման, արդար ընտրական համակարգի ներդրման, քաղաքական ազատությունների արմատավորման և ամենակարևորը՝ մարտունակ բանակի միջոցով։

Անդրանիկ Թևանյան

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Նիկոլը ճիշտ չէ, իսկ Սերժ Սարգսյանը սխալվեց

Նիկոլը ճիշտ չէ, իսկ Սերժ Սարգսյանը սխալվեց

Ապրիլ 23, 2019 11:45 Նիկոլը ճիշտ էր 2018թ. ապրիլի 23–ին, բայց սխալվեց վարչապետ դառնալուց հետո:
Փաշինյանը կրկին խոսեց ձևի ու լռեց բովանդակության մասին

Փաշինյանը կրկին խոսեց ձևի ու լռեց բովանդակության մասին

Մարտ 12, 2019 18:40 Նա պառակտել է Հայաստանի հանրությանը, բայց պատրաստ է խաղաղություն քարոզել հարևան երկրում ու քիրվայություն անել ադրբեջանցիների հետ:
Լևոն Տեր-Պետրոսյանի սպասելի նյարդայնացումը

Լևոն Տեր-Պետրոսյանի սպասելի նյարդայնացումը

Մարտ 01, 2019 16:50 Իրականությունն այն է, որ «Մարտի 1»-ը հնարավոր դարձավ ատելության մթնոլորտի արդյունքում:
Չդառնալ «Մարտի 1»-ի վարչապետ

Չդառնալ «Մարտի 1»-ի վարչապետ

Փետրվարի 22, 2019 10:10 96-ի կեղծիքների ու բռնության հետևանք էին 98-ի իշխանափոխությունը, 1999-ի հոկտեմբերի 27-ը ու 2008–ի մարտի 1-ը:
«Մեղավորության կանխավարկածը». Փաշինյանը արմենբաշիական համակարգ է ուզում կառուցել (տեսանյութ)

«Մեղավորության կանխավարկածը». Փաշինյանը արմենբաշիական համակարգ է ուզում կառուցել (տեսանյութ)

Փետրվարի 13, 2019 20:53 Դե արի ու այսքանից հետո քննադատիր նրանց, ովքեր Փաշինյանի՝ իշխանության գալու մեջ դրսի ուժերի դավադրություն են տեսնում:
Կենտրոնական բանկի «մեսիջը» կառավարությանն ու հպարտ քաղաքացիներին

Կենտրոնական բանկի «մեսիջը» կառավարությանն ու հպարտ քաղաքացիներին

Փետրվարի 05, 2019 13:05 Որքան էլ ԱՎԾ–ն ուշացրեց տարեկան մակրոցուցանիշների ամփոփումը, միևնույն է, վերջում թվերը հեղափոխական չստացվեցին։
Փաշինյանը՝ Սորոսի ու Բոլթոնի արանքում

Փաշինյանը՝ Սորոսի ու Բոլթոնի արանքում

Փետրվարի 04, 2019 19:00 Բոլթոնի պլանով նախատեսվում է, որ Հայաստանը պետք է զիջումների գնա Արցախի հարցում՝ մինչ այդ պատրաստելով հասարակությանը «խաղաղությանը»:
Փաշինյանը մերժո՞ւմ է Բոլթոնի պլանը

Փաշինյանը մերժո՞ւմ է Բոլթոնի պլանը

Փետրվարի 02, 2019 11:35 Ինչո՞ւ Փաշինյանը մտավ Բոլթոնի պլան և ինչո՞ւ է այժմ փախչում դրանից։
Ռ. Քոչարյան, Ս. Բաբայան, Վ. Մանուկյան, Ս. Սարգսյան, Վ. Սարգսյան. տարբեր ճակատագրեր, բայց մեկ ընդհանուր ուղի

Ռ. Քոչարյան, Ս. Բաբայան, Վ. Մանուկյան, Ս. Սարգսյան, Վ. Սարգսյան. տարբեր ճակատագրեր, բայց մեկ ընդհանուր ուղի

Հունվար 28, 2019 16:34 Հիմա կրկին, ինչպես 1998–ին, Հայաստանի ու Արցախի գլխին մութ ամպեր են կուտակվում։
Մեծ խաղի փոքրիկ դետալները

Մեծ խաղի փոքրիկ դետալները

Հունվար 24, 2019 11:55 Գալի՞ս է Փաշինյանի՝ «Պատերա՞զմ, թե՞ խաղաղություն» գրելու ժամանակը։
Ինչպես է Նիկոլ Փաշինյանը նախապատրաստվում խաղաղությանը

Ինչպես է Նիկոլ Փաշինյանը նախապատրաստվում խաղաղությանը

Հունվար 17, 2019 12:20 Փաշինյանը չունի Արցախի խնդրի լուծման հարցում որոշումներ կայացնելու մանդատ, լեգիտիմություն ու անհրաժեշտ պաշար:
Փաշինյանը գոհ է գրքերի վաճառքից. ինչո՞ւ են հայերը սկսել շատ կարդալ (տեսանյութ)

Փաշինյանը գոհ է գրքերի վաճառքից. ինչո՞ւ են հայերը սկսել շատ կարդալ (տեսանյութ)

Հունվար 09, 2019 14:15 Փաստորեն, եթե Քոչարյանի գրքի վաճառքը սկսվի Հայաստանում, ապա Փաշինյանը կարող է է՛լ ավելի մեծ ռեկորդների մասին խոսել:
Թումանյանի «մեսիջը» հայ ժողովրդին

Թումանյանի «մեսիջը» հայ ժողովրդին

Հունվար 03, 2019 09:55 Դերասանությունը գեղեցիկ է բեմի վրա, ուր խաղում են, բայց այն գարշելի է կյանքի մեջ, ուր ապրում են: Բեմի վրա խաղացողները շնորհքով մարդիկ են, իսկ կյանքում խաղացողները՝ ցածերն ու կեղծավորները:
2018-ը՝ մերժման, իսկ 2019-ը ՝ ԽԵԼՔԻ տարի

2018-ը՝ մերժման, իսկ 2019-ը ՝ ԽԵԼՔԻ տարի

Դեկտեմբեր 31, 2018 21:22 Մեզ մոտ ոչ թե նոր Հայաստանի նոր իշխանություն է ձևավորվել, այլ հին Հայաստանի վերջին իշխանությունը:
Փաշինյանի և Ալիևի ասիմետրիկ վարքագիծը. վտանգավոր խաղ է սկսված

Փաշինյանի և Ալիևի ասիմետրիկ վարքագիծը. վտանգավոր խաղ է սկսված

Դեկտեմբեր 26, 2018 16:00 Բոլթոնի պլանի կյանքի կոչումն է, որ ոգևորել է Ադրբեջանին ու, ամենայն հավանականությամբ, այդ պլանը դիմադրության չի հանդիպել Հայաստանում:
Ի՞նչ բացահայտեց գաղտնալսումը

Ի՞նչ բացահայտեց գաղտնալսումը

Դեկտեմբեր 06, 2018 14:15 Հասկանո՞ւմ է արդյոք Փաշինյանը, որ շատ ավելի լուրջ խնդիրներ մեր պետության և անձամբ իր համար կառաջանան, եթե նա բացի «Պանդորայի արկղը»:
Լեզվի սայթաքում ըստ Ֆրեյդի՞, թե՞ ըստ Փաշինյանի (տեսանյութ)

Լեզվի սայթաքում ըստ Ֆրեյդի՞, թե՞ ըստ Փաշինյանի (տեսանյութ)

Նոյեմբեր 27, 2018 14:40 «Նիկոլը Ճիշտ էր, ես սխալվեցի» սարգսյանական ձևակերպումն այլ իմաստ է ստանում:
Ո՞վ կհաղթի ընտրություններում

Ո՞վ կհաղթի ընտրություններում

Նոյեմբեր 22, 2018 17:00 Տիգրան Մուկուչյանը, դեմքի անմեղ հայացքով ու իր բարի աչուկները ճպճպացնելով, մեզ կհաղորդի թվերը այնպես, ինչպես հաղորդում էր նախորդ ընտրությունների ժամանակ:
Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Նոյեմբեր 16, 2018 11:38 ՀՀԿ-ն ու դրա լիդերը ցանկության դեպքում անգամ չէին կարող այնպիսի մոդել ստեղծել, ինչպիսին որ ստեղծում է Նիկոլ Փաշինյանը:
Ամբոխի և իշխանության հարաբերությունները. Փաշինյանը կգնա՞ Ռոբեսպիերի ճանապարհով

Ամբոխի և իշխանության հարաբերությունները. Փաշինյանը կգնա՞ Ռոբեսպիերի ճանապարհով

Նոյեմբեր 09, 2018 15:28 Ո՞վ կդառնա Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության գլխավոր հակառակորդը: