Խմբագրական

Մայիս 30, 2017 10:35

Ինչ է սպասվում Հայաստանում. տնտեսաքաղաքական փոփոխությունների հնարավոր սցենարների մասին

Ինչ է սպասվում Հայաստանում. տնտեսաքաղաքական փոփոխությունների հնարավոր սցենարների մասին

Տնտեսական բազիսի և քաղաքական վերնաշենքի վերաբերյալ Մարքսի ձևակերպումը դասական է՝ բազիսն է կանխորոշում վերնաշենքի բնույթը:

Եթե տնտեսական հիմքերը թույլ են, կամ տնտեսական համակարգում տիրում են անառողջ հարաբերություններ, ապա պետության արտաքին քաղաքականությունն ու անվտանգությունը լուրջ հարվածի տակ են հայտնվում. դա աքսիոմ է:

Հայաստանի գրեթե բոլոր մակրոքաղաքական խնդիրները տնտեսական կյանքի արտացոլանքն են: Ձևով շուկայական, սակայն բովանդակությամբ օլիգարխիկ տնտեսաքաղաքական հարաբերությունների պայմաններում չեն կարող լինել քաղաքական ժողովրդավարություն, ազատ ընտրություն, անկախ դատարան, կայացած չորրորդ իշխանություն, մարդու իրավունքների պաշտպանության արդյունավետ համակարգ, քաղաքացիական հասարակություն և այլն:

Առանց տնտեսական ազատության չի կարող լինել քաղաքական ազատություն, առանց մրցակցային տնտեսական համակարգի չի կարող լինել մրցակցային քաղաքական դաշտ:

Քաղաքական ավտորիտարիզմի պայմաններում տնտեսության ազատականացման և շուկայական բարեփոխումների իրականացման բազմաթիվ նախադեպեր կան (դեմոկրատացման երրորդ ալիքի երկրների վառ օրինակը), սակայն չունենք նախադեպ, երբ ոչ շուկայական տնտեսական համակարգի պայմաններում քաղաքական վերնաշենքը լինի ժողովրդավարական:

Քաղաքական ժողովրդավարությունը ֆունկցիա է տնտեսական ժողովրդավարությունից: Հայաստանում այս առումով լրջագույն խնդիրներ կան: Մենք հայտնվել ենք արատավոր շրջանի մեջ. տնտեսության կենտրոնացվածությունը բերել է քաղաքական կենտրոնացվածության ավելացման, որն էլ իր հերթին նպաստում է է՛լ ավելի մենաշնորհային տնտեսական համակարգի ձևավորման: Ապրիլյան ընտրությունները ցույց տվեցին, որ այդ միտումները խորանում են:

Այս պայմաններում հնարավոր են հետևյալ զարգացումները՝

1.Փոփոխություններ վերևից:

Քաղաքական դաշտի ամայացման պայմաններում սա՛ է երկրում իրավիճակը դրականորեն փոխելու միակ անցնցում տարբերակը, բայց որքանով է այն իրականանալի՝ կախված է մի շարք հանգամանքներից ու գործոններից:

2.Արտաքին ֆորսմաժորային ազդեցություն:

ՀՀ թուլացման պայմաններում միշտ էլ Ադրբեջանը գայթակղություն կունենա պատերազմի միջոցով լուծել Ղարաբաղի խնդիրը: Ռազմական ակտիվ ու մասշտաբային գործողությունները, բնականաբար, իրենց էական ազդեցությունը կթողնեն ներքաղաքական կյանքի վրա:

3.Ներքին ֆորսմաժորային զարգացումներ:

Ապրիլի 2-ը ցույց տվեց, որ ընտրությունները՝ որպես այդպիսիք, վերացան մեր քաղաքական կյանքից: Սա պարարտ հող է ստեղծում այլ՝ ոչ ստանդարտ քայլերի համար:

Հեղափոխություն, փողոցային պայքար, ցնցումներ և վերջապես «Սասնա ծռեր»-2. սրանք բոլորն էլ հնարավոր են, քանզի ոչ թե խնդիրներն են լուծվել, այլ պարզապես եռացող կաթսացի վրայի կափարիչն է ժամանակավորապես ամուր փակվել, բայց որքան էլ կափարիչը լինի պողպատից ու լավ եռակցված, միևնույն է, ինչ–որ պահի այն չի կարող դիմանալ ներքևից եկող ճնշմանը:

Ի դեպ, եթե ներկա վիճակը պահպանվի, վերևից անգամ չնչին փոփոխություններ չլինեն, և առկա բացասական միտումները խորանան, ապա մեծանում է 2-րդ և 3-րդ կետում նշված զարգացումների հավանականությունը:

Կա նաև 4-րդ սցենարը, երբ փոփոխությունների հասնում են «ներքևից», բայց ոչ «Սասնա ծռերի» տարբերակով, այլ համեմատաբար թեթև ցնցումներով:

Թեև հիմա քաղաքական դաշտն ամայացել է, և քաղաքական ուժերը գտնվում են նոկդաունի մեջ, սակայն բոլոր նախադրյալները կան, որպեսզի 2018-ին, երբ լրանա ՀՀ նախագահի լիազորությունները, և առաջանա նոր Կառավարության ձևավորման հարցը, քաղաքական կյանքը կրկին կաշխուժանա, և վակուումը կլցվի ոչ այն սցենարով, որը պլանավորել են նախագահական նստավայրում: Այսօրվա հլու-հնազանդ խորհրդարանը, ինչ-ինչ զարգացումների դեպքում, կարող է մեկ գիշերվա ընթացքում տրանսֆորմացվել: Այսօրվա պասիվ հանրային դաշտը կարող է ակտիվանալ ու խառնել բոլոր խաղաքարտերը:

Թե ինչպիսի զարգացումներ կունենանք իրական կյանքում, «հերձումը» ցույց կտա:

Մեկ բան ակնհայտ է՝ Հայաստանում առաջին հերթին տնտեսական կյանքի փոփոխություններ են պետք: Բեկումնային փոփոխություններ, որոնք հնարավոր են ներդրումների միջոցով:

Ներդրումների ահռելի ռեսուրս մեր երկիրն ունի: Կան ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին աղբյուրներ, սակայն քաղաքական միջավայրը հնարավորություն չի տալիս, որպեսզի այդ ներդրումները վերածվեն աշխատատեղերի, ապրանքների, ծառայությունների և, ի վերջո, բերեն տնտեսական բարեկեցության և մեր երկրի անվտանգության մակարդակի բարձրացման: Հետևաբար, պետք է համապատասխան միջավայր ձևավորվի, քանի որ կապիտալը սիրում է քաղաքական ռիսկայնության ցածր մակարդակ և իշխանությունների կանխատեսելի վարքագիծ, կայուն և բարենպաստ օրենսդրական դաշտ, ներդրումների աճին նպաստող հարկաբյուջետային ու դրամավարկային քաղաքականություն, ինչպես նաև պետական արդյունավետ մենեջմենթ:

Անդրանիկ Թևանյան

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Փաշինյանը գոհ է գրքերի վաճառքից. ինչո՞ւ են հայերը սկսել շատ կարդալ (տեսանյութ)

Փաշինյանը գոհ է գրքերի վաճառքից. ինչո՞ւ են հայերը սկսել շատ կարդալ (տեսանյութ)

Հունվար 09, 2019 14:15 Փաստորեն, եթե Քոչարյանի գրքի վաճառքը սկսվի Հայաստանում, ապա Փաշինյանը կարող է է՛լ ավելի մեծ ռեկորդների մասին խոսել:
Թումանյանի «մեսիջը» հայ ժողովրդին

Թումանյանի «մեսիջը» հայ ժողովրդին

Հունվար 03, 2019 09:55 Դերասանությունը գեղեցիկ է բեմի վրա, ուր խաղում են, բայց այն գարշելի է կյանքի մեջ, ուր ապրում են: Բեմի վրա խաղացողները շնորհքով մարդիկ են, իսկ կյանքում խաղացողները՝ ցածերն ու կեղծավորները:
2018-ը՝ մերժման, իսկ 2019-ը ՝ ԽԵԼՔԻ տարի

2018-ը՝ մերժման, իսկ 2019-ը ՝ ԽԵԼՔԻ տարի

Դեկտեմբեր 31, 2018 21:22 Մեզ մոտ ոչ թե նոր Հայաստանի նոր իշխանություն է ձևավորվել, այլ հին Հայաստանի վերջին իշխանությունը:
Փաշինյանի և Ալիևի ասիմետրիկ վարքագիծը. վտանգավոր խաղ է սկսված

Փաշինյանի և Ալիևի ասիմետրիկ վարքագիծը. վտանգավոր խաղ է սկսված

Դեկտեմբեր 26, 2018 16:00 Բոլթոնի պլանի կյանքի կոչումն է, որ ոգևորել է Ադրբեջանին ու, ամենայն հավանականությամբ, այդ պլանը դիմադրության չի հանդիպել Հայաստանում:
Ի՞նչ բացահայտեց գաղտնալսումը

Ի՞նչ բացահայտեց գաղտնալսումը

Դեկտեմբեր 06, 2018 14:15 Հասկանո՞ւմ է արդյոք Փաշինյանը, որ շատ ավելի լուրջ խնդիրներ մեր պետության և անձամբ իր համար կառաջանան, եթե նա բացի «Պանդորայի արկղը»:
Լեզվի սայթաքում ըստ Ֆրեյդի՞, թե՞ ըստ Փաշինյանի (տեսանյութ)

Լեզվի սայթաքում ըստ Ֆրեյդի՞, թե՞ ըստ Փաշինյանի (տեսանյութ)

Նոյեմբեր 27, 2018 14:40 «Նիկոլը Ճիշտ էր, ես սխալվեցի» սարգսյանական ձևակերպումն այլ իմաստ է ստանում:
Ո՞վ կհաղթի ընտրություններում

Ո՞վ կհաղթի ընտրություններում

Նոյեմբեր 22, 2018 17:00 Տիգրան Մուկուչյանը, դեմքի անմեղ հայացքով ու իր բարի աչուկները ճպճպացնելով, մեզ կհաղորդի թվերը այնպես, ինչպես հաղորդում էր նախորդ ընտրությունների ժամանակ:
Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Նոյեմբեր 16, 2018 11:38 ՀՀԿ-ն ու դրա լիդերը ցանկության դեպքում անգամ չէին կարող այնպիսի մոդել ստեղծել, ինչպիսին որ ստեղծում է Նիկոլ Փաշինյանը:
Ամբոխի և իշխանության հարաբերությունները. Փաշինյանը կգնա՞ Ռոբեսպիերի ճանապարհով

Ամբոխի և իշխանության հարաբերությունները. Փաշինյանը կգնա՞ Ռոբեսպիերի ճանապարհով

Նոյեմբեր 09, 2018 15:28 Ո՞վ կդառնա Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության գլխավոր հակառակորդը:
Ադրբեջանական ագրեսիան ու հայկական խաղաղասիրությունը

Ադրբեջանական ագրեսիան ու հայկական խաղաղասիրությունը

Նոյեմբեր 07, 2018 14:21 Փաշինյանի վարչապետ դառնալուց հետո Երևանի դիրքորոշումը Ղարաբաղի հարցում դարձավ հակասական ու էկլեկտիկ (ծայրահեղ խաղաղասիրականից մինչև ռազմատենչ):
Հեղափոխությունից հետո և արտահերթից առաջ

Հեղափոխությունից հետո և արտահերթից առաջ

Հոկտեմբեր 19, 2018 10:45 Հեղափոխությունը, միգուցե, կարելի է անել «դուխով», բայց պետությունը պետք է կառուցել ու զարգացնել ԽԵԼՔՈՎ:
Քաղաքական մանիպուլյացիա

Քաղաքական մանիպուլյացիա

Սեպտեմբեր 28, 2018 12:54 Ամբոխն անշնորհակալ է, դավաճան և մոռացկոտ. մանիպուլյատորը պետք է շատ լավ իմանա այդ մասին:
Ժողովրդավարությունը և ամբողջատիրությունը

Ժողովրդավարությունը և ամբողջատիրությունը

Սեպտեմբեր 24, 2018 19:07 Բռնապետական կամ ամբողջատիրական ռեժիմները հաստատվում են հիվանդ հասարակություններում։
Պատմական և հայաստանյան «սևերն» ու «սպիտակները». Լյուդովիկոս 16-րդից մինչև Նիկոլ Փաշինյան

Պատմական և հայաստանյան «սևերն» ու «սպիտակները». Լյուդովիկոս 16-րդից մինչև Նիկոլ Փաշինյան

Սեպտեմբեր 20, 2018 14:29 Հետո են տեսնելու, որ երջանկություն խոստացողները «Նապոլեոն» խոզի պես ձեռք են բերել նախորդների հատկանիշները...
Ինչպես թույլ չտալ զանգվածների ամբոխացումը

Ինչպես թույլ չտալ զանգվածների ամբոխացումը

Սեպտեմբեր 17, 2018 15:53 Ամբոխի ու կուռքի հարաբերությունները սադո-մազոխիստական սեռական հարաբերությունների են նման: Ամբոխին հեշտ է գայթակղել և օգտագործել:
Հրաժարվել «ինքնաոչնչացման բնազդից»

Հրաժարվել «ինքնաոչնչացման բնազդից»

Սեպտեմբեր 08, 2018 14:00 Մոսկվան կոշտ «մեսիջներ» է հղում, իսկ Երևանը ներսում ձգտում է պահել հեղափոխական պաթոսը: Թե ուր կհասցնի մեզ այս ամենը, կերևա շատ շուտով:
Չմոռանանք, թե ինչու են հավաքվել

Չմոռանանք, թե ինչու են հավաքվել

Մայիս 14, 2018 19:25 Վերջին 27 տարում կադրային ոլորտում հիմնականում առաջնորդվել են «Պոլի փեդ լինի, ՀՀՇ-ից լինի» տխրահռչակ սկզբունքով:
Ռետրո. Շուշիի ազատագրումը. միֆեր և իրականություն

Ռետրո. Շուշիի ազատագրումը. միֆեր և իրականություն

Մայիս 09, 2018 09:40 Եթե հավատալու լինենք պաշտոնական քարոզչությանը, ապա Ղարաբաղյան պատերազմը հաղթել են Սերժ Սարգսյանը և Զորի Բալայանը, բայց դա մեծագույն բլեֆ է:
Հայաստանն առանց Սերժ Սարգսյանի

Հայաստանն առանց Սերժ Սարգսյանի

Ապրիլ 20, 2018 09:30 «Քա՛յլ արա, մերժի՛ր Սերժին» կարգախոսը վերածվել է համազգային գաղափարի: ՀՀԿ ղեկավարը դարձել է համազգային հակահերոս:
Ե՞րբ է իրականում ուրախանում թուրքը

Ե՞րբ է իրականում ուրախանում թուրքը

Մարտ 05, 2018 15:30 Սամվել Բաբայանին ու Վազգեն Սարգսյանին ռազմական դիկտատուրայի մեջ մեղադրողներն այժմ այնպիսի տնտեսական ու քաղաքական դիկտատուրա են հաստատում, որ ...