Աշխարհ

Հոկտեմբեր 12, 2018 19:04

Շահինյաններն oսմանյան և թուրքական թատրոնում. թուրք լրագրողի անդրադարձը

Շահինյաններն oսմանյան և թուրքական թատրոնում. թուրք լրագրողի անդրադարձը

Թուրքական «Posta» թերթի լրագրող Օրալ Չալըշլարն իր «Թուրքալեզու թատրոնի արգելումը Ռըդվան փաշայի կողմից» հոդվածում անդրադարձել է ազգային փոքրամասնությունների թուրքալեզու թատրոնի գործունեությանը 20-րդ դարասկզբին:

Հոդվածի հեղինակն օգտվել է Նեսիմ Օվադյա Իզրաիլի «Շահինյաններն oսմանյան և թուրքական թատրոնում» գրքից:

Չալըշլարը նշում է, որ թուրքալեզու թատրոնի գործունեությունն արգելվել է 1905-1906թթ. քաղաքապետ Ռըդվան փաշայի կողմից, ով հիմնել է տվել Թեփեբաշըում գտնվող ամառային և ձմեռային թատրոնը, օգնել է, որ Եվրոպայից Օսմանյան Թուրքիա գան ճանաչված խմբեր:

Թե ինչու՞ է արգելվել թատրոնը, լրագրողը գրում է. «Թատրոնի արգելման պատճառը նշված է Նեսիմ Օվադյա Իզրաիլի` նոր հրատարակված «Շահինյաններն oսմանյան և թուրքական թատրոնում» գրքում:

«Ռըդվան փաշան չէր ցանկանում, որ թատրոնի նկատմամբ մեծ հետաքրքրություն ունեցող որդին` Ռեշաթը, այս բնագավառում գործունեություն ծավալեր: Այդ իսկ պատճառով փաշան արգելում է Ստամբուլում թատերախաղ բեմականացնել և միայն թույլ է տալիս այլազգի «Քարագյոզի» և «Մեդդահի» թատերական ներկայացումները: Թատերախմբերը հուսահատությունից լքում են Ստամբուլը»:

Իսկ ինչպե՞ս վերջ դրվեց այս արգելքին. 1906թ. Ռըդվան փաշան սպանվեց իր դեմ կատարված մահափորձի հետևանքով և արգելքը վերացավ»:

Հոդվածագիրը հայտնում է, որ այս գիրքը Նեսիմ Օվադյայի 3-րդ գիրքն է: Առաջին գիրքը 1915թ. ցեղասպանության զոհ դարձած օսմանյան մեջլիսի (խորհրդարանի) հայ պատգամավոր Գրիգոր Զոհրապի կենսագրությունն էր:

«Երկրորդ գրքում` «24 ապրիլ 1915. Ստամբուլ, Չանքըրը, Այաշ, Անկարա» պատմում էր հայ մտավորականների հետ կատարվածի մասին»-գրում է նա:

Չալըշլարի պարզաբանմամբ` Նեսիմն այս անգամ, հիմք ընդունելով թատերական գործիչ Շահինյաններին, ովքեր իր կնոջ ազգականներն էին, ընթերցողի դատին է հանձնում հայկական թատրոնի պատմությունը:

«Առաջին անգամ հրատարակված փաստաթղթերով ծանոթանում ենք մեր նոր շրջանի պատմության անհայտ կողմի հետ»,- ընդգծում է լրագրողը:

«Գրքում, որտեղ ներկայացվում է օսմանյան և թուրքական թատրոններում հայերի հիմնադիր դերը, միևնույն ժամանակ լույս է սփռվում փոքրամասնությունների պատմության վրա»:

Ըստ հոդվածագրի` գրքի ուշագրավ տեղեկություններից մեկը վերաբերում է երկրորդ համաշխարհային պատերազմի օրերին նացիստներին հարելու համար մեղադրվող վարչապետ Շուքրու Սարաչօղլուին (1942-46): Երբ նացիստները հանձնվում են, Անկարայի «Անատոլիական ակումբում» 1945թ. սեպտեմբերի 5-ին մամուլի ասուլիս է անցկացվում, որտեղ առաջին անգամ հրավիրված է լինում նաև հայկական մամուլը:

Հեղինակը նշում է, որ հանդիպման ժամանակ Սարաչօղլուն անսպասելի վերաբերմունք է ցուցաբերում և հայտարարում, որ արդեն փոքրամասնությունները նույնպես կարող են պահեստային սպա լինել: Հայկական ժամանակ թերթի լրագրող Սուրեն Շամլյանը հարց է ուղղում Սարաչօղլուին, թե ե՞րբ է վերանալու հայալեզու թատրոնի արգելքը:

Սարաչօղլուն պատասխանում է. «Առաջին անգամ եմ նման լուր լսում: Ի՞նչ խնդիր կա, եթե լինում են հունալեզու կամ այլ լեզվով թատերական ներկայացումներ, ապա հայերեն էլ թող լինի: Հաշվի առնելով այն, որ փոքրամասնությունների հետ կապված հարցերում այլ լեզուներին արտոնություններ են տրվում, ապա որևէ պատճառ չկա, որպեսզի չլինի հայերեն ներկայացում կամ երաժշտական միջոցառում...

Նեսիմի գիրքը փաստաթղթերով պատմում է, թե ինչպես է զուգահեռ ընթացել հայ թատերական գործիչների պատմությունը և մեր (խմբ. թուրքերի) ժողովրդավարացման ճանապարհը»,-եզրափակում է հոդվածի հեղինակը:

Աղբյուրը՝ ermenihaber.am

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Ադրբեջանում նախագահական հաջորդ ընտրությունները տեղի կունենան 2025-ի ապրիլին

Ադրբեջանում նախագահական հաջորդ ընտրությունները տեղի կունենան 2025-ի ապրիլին

Դեկտեմբեր 18, 2018 15:46 Լրամշակել են Ընտրական օրենսգիրքը։
«Մանչեսթեր Յունայթեդը» հայտարարեց Մոուրինյուի պաշտոնանակության մասին

«Մանչեսթեր Յունայթեդը» հայտարարեց Մոուրինյուի պաշտոնանակության մասին

Դեկտեմբեր 18, 2018 15:33 Շուտով կհայտարարեն, թե ով կլինի գլխավոր մարզչի ժամանակավոր պաշտոնակատարը մինչև մրցաշրջանի ավարտը:
Այսօր Միգրանտների միջազգային օրն է

Այսօր Միգրանտների միջազգային օրն է

Դեկտեմբեր 18, 2018 07:55 1990թ. հենց այս օրն է ընդունվել ՄԱԿ-ի կոնվենցիան:
Ուժգին պայթյուն է տեղի ունեցել Հունաստանի Skai հեռուստաալիքի շենքի մոտ (տեսանյութ)

Ուժգին պայթյուն է տեղի ունեցել Հունաստանի Skai հեռուստաալիքի շենքի մոտ (տեսանյութ)

Դեկտեմբեր 17, 2018 12:10 Չպարզված հզոր պայթուցիկ սարք է գործի դրվել։
Մխիթարյանի դուբլը չօգնեց. «Արսենալը» ընդհատեց անպարտելիության շարքը (տեսանյութ)

Մխիթարյանի դուբլը չօգնեց. «Արսենալը» ընդհատեց անպարտելիության շարքը (տեսանյութ)

Դեկտեմբեր 16, 2018 19:36 Դրամատիկ պայքարում անցած խաղն ավարտվել է 3:2 հաշվով:
Վրաստանի նորընտիր նախագահը ստանձնեց պարտականությունները

Վրաստանի նորընտիր նախագահը ստանձնեց պարտականությունները

Դեկտեմբեր 16, 2018 19:14 Երդմնակալության արարողությունն ուղեկցվել է բողոքի ակցիայով։
Վրաստանում ընդդիմությունը հասել է Թելավի․ ոստիկանությունը փակել է ճանապարհը (տեսանյութ)

Վրաստանում ընդդիմությունը հասել է Թելավի․ ոստիկանությունը փակել է ճանապարհը (տեսանյութ)

Դեկտեմբեր 16, 2018 15:24 Խանգարում են Զուրաբիշվիլիի երդման արարողությանը:
Հանգստյան օրերին կայանալիք ֆուտբոլային խաղերը

Հանգստյան օրերին կայանալիք ֆուտբոլային խաղերը

Դեկտեմբեր 15, 2018 15:43 Կկայանան ներքին առաջնության հերթական տուրերի հանդիպումները: 
Միհրան Հարությունյանը երկրորդ հաղթանակն է տոնել MMA-ում (տեսանյութ)

Միհրան Հարությունյանը երկրորդ հաղթանակն է տոնել MMA-ում (տեսանյութ)

Դեկտեմբեր 15, 2018 10:41 «Մարտեր առանց կանոնների» մրցման երեկոյի ընթացքում։
Ջավախահայերը փակել էին հայ-վրացական սահմանը․ բողոքի ցույց էին անում (տեսանյութ)

Ջավախահայերը փակել էին հայ-վրացական սահմանը․ բողոքի ցույց էին անում (տեսանյութ)

Դեկտեմբեր 15, 2018 10:03 Պահանջում էին հանդիպում ՀՀ կառավարության անդամների հետ։
ՀՀ սահմանի որոշ հատվածի դեմ Ադրբեջանի բանակին կփոխարինի Պետական սահմանապահ ծառայությունը

ՀՀ սահմանի որոշ հատվածի դեմ Ադրբեջանի բանակին կփոխարինի Պետական սահմանապահ ծառայությունը

Դեկտեմբեր 15, 2018 09:53 Բանակից հետո երկրորդ ռազմական ուժն է Ադրբեջանում:
Այսօր նշվում է Թեյի միջազգային օրը

Այսօր նշվում է Թեյի միջազգային օրը

Դեկտեմբեր 15, 2018 07:34 Հայտնագործվել է Չինաստանի կայսր Շենոմ Նունգոյի կողմից։
Թուրքիան ազատազրկված լրագրողների թվով աշխարհում առաջատարն է

Թուրքիան ազատազրկված լրագրողների թվով աշխարհում առաջատարն է

Դեկտեմբեր 14, 2018 17:24 2018թ. դեկտեմբերի 1-ի դրությամբ Թուրքիայում եղել է 68 ազատազրկված լրագրող։

Թունավորվել են Վանաձորում

Դեկտեմբեր 18, 2018 19:50