Մեկնաբանություն

Նոյեմբեր 05, 2018 22:41

Ի՞նչ կա Ամուլսարի հանքից

Ի՞նչ կա Ամուլսարի հանքից

ԱԺ-ում տեղի ունեցած վերջին «չընտրության» ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանն անդրադարձավ տնտեսական թեմաներին: Ըստ նրա՝ Հայաստանը պետք է ոչ թե երկրի ընդերքը դուրս հանող ու խաղադրույք կատարող երկիր լինի, այլ բարձր տեխնոլոգիաները զարգացնի ու զարկ տա գյուղատնտեսությանը:

Առաջին հայացքից վատ չի հնչում: Նույնիսկ շատ լավ է հնչում: Բայց երբ հայտարարությունների մակարդակից տեղափոխվում ենք պրակտիկ դաշտ, հարցեր են առաջանում: Արժե՞ արդյոք տնտեսական քաղաքականության մեջ առաջնորդվել «Կամ-կամ»-ի սկզբունքով և արդյոք հանքարդյունաբերությունը չի՞ կարող լինել տեխնոլոգիական:

Ո՞վ է ասել, որ հանքարդյունաբերությունը «բոբո» է և դրանից պետք է ազատվել: Աշխարհի բազմաթիվ զարգացած երկրներում հանքարդյունաբերությունն իր հաստատուն տեղն ունի: Նույնիսկ քաղաքների անմիջական հարևանությամբ կամ դրանց մեջ են ընդերքի շահագործման բիզնես անում. ժամանակակից տեխնոլոգիաները նման հնարավորություն տալիս են:

Հանքարդյունաբերությունն ունի մուլտիպլիկատիվ էֆեկտի ամենաբարձր գործակիցներից մեկը և պետությունները չեն կարող հրաժարվել դրանից: Այլ հարց է, որ զուգահեռաբար նաև սահմանվում են բնապահպանական նորմատիվներ ու պահանջներ դրվում ինովացիոն քաղաքականության առումով:

Ոչ թե «կամ-կամ», այլ «և, և»

Տնտեսության մեջ պետք է լինի «և, և» սկզբունքը, այլ ոչ թե պատերազմ հայտարարվի մեր տնտեսության համար կարևոր նշանակություն ունեցող ճյուղին: Փակել աշխատող համակարգը և զուտ թղթի վրա կառուցել գերժամանակակից տնտեսություն, նշանակում է ընկնել ուտոպիայի գիրկը, ինչը մեզ համար կարող է անդառնալի հետևանքների պատճառ դառնալ մեր երկրի անվտանգության ապահովման առումով:

Եթե բարձր տեխնոլոգիական տնտեսությամբ պետություն ասելով նկատի է առնվում «IT» ոլորտը, ապա հնարավոր չէ միայն դրանով կամ առավելապես դրանով երկրի ՀՆԱ-ի իրական աճ ապահովել: Պետք է տնտեսության ճյուղերի դիվերսիֆիկացիա լինի, ինչը նշանակում է և՛ «IT» ոլորտի, և՛ ծառայությունների, և՛ թեթև արդյունաբերության, և՛ սննդարդյունաբերության, և՛ հանքարդյունաբերության, և՛ շինարարության, և՛ խաղատնային բիզնեսի, և՛ գյուղատնտեսության ու մյուս ոլորտների զարգացում:

Պետության խնդիրը պետք է լինի օրենսդրաիրավական բազայի ստեղծումը կամ եղածի բարելավումը, խթանող հարկաբյուջետային ու դրամավարկային քաղաքականության իրականացումը (բայց այնպես, որ նորմայից շեղվող ինֆլյացիոն դաշտում չհայտնվենք), վարչարարության կատարելագործումը և պետական կառավարման ոլորտում կոռուպցիոն երևույթների շարունակական նվազեցումը, ստանդարտների սահմանումը, ներդրումային միջավայրի բարելավումը, սեփականության պաշտպանության ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների հետևողական կիրառումը:

Ամուլսարի մասին

Այդքան շատ խոսվող Ամուլսարի հանքի օրինակով կարելի է ցույց տալ, թե ինչպիսին չպետք է լինի պետության տնտեսական քաղաքականությունը:

Եթե խոսվում է տեխնոլոգիական տնտեսություն ունենալու մասին, ապա միջազգային ինվեստորները Ամուլսարում կիրառում են ամենավերջին տեխնոլոգիաները: Եթե կան ջրային խնդիրներ, ապա պարզ է, որ հանքը չպետք է շահագործվի: Իսկ եթե ջրային խնդիրները չկան, բայց կառավարությունը, ինչ-ինչ պատճառներից ելնելով, չի փորձում օրինական դաշտ տեղափոխել հանքի շուրջ տիրող զարգացումները, ապա ավելի մեծ հարված մեր երկրի իմիջին ու ներդրումային միջավայրին հնարավոր չէր պատկերացնել:

«Լիդիան Արմենիայի» ղեկավարությունը ահազանգում է, որ ամեն օր իրենք հսկայական գումարներ են կորցնում, համախառն կրճատվել է 1.200 աշխատակից և ընկերությունը կանգնած է լուրջ խնդիրների առաջ, բայց Նիկոլ Փաշինյանի թիմից ձայն չկա:

Խոսվում էր այն մասին, որ միջազգային փորձագետներ են հրավիրելու: Փորձագետները եկել են, բայց հանրությունը տեղյակ չէ, թե ի՞նչ ընթացքի մեջ է փորձաքննությունը, ովքե՞ր ու ինչքա՞ն են վճարելու փորձագետներին և ամենակարևորը՝ ի՞նչ է լինելու փորձագիտական եզրակացությունից հետո:

Եթե ասվի, որ Սևանա լճի ու Ջերմուկի հարակից ջրերի հետ խնդիրներ չկան, ճանապարհները կրկին փա՞կ են պահվելու: Փողոց փակե՞լն է դառնալու մեր երկրի բրենդը: Համաձայնե՛ք, որ բիզնեսմենի համար դա այնքան էլ դուրեկան բրենդ չէ:

Ուշագրավ մեկ հանգամանք: Ալավերդու պղնձաձուլարանի շուրջ 600 աշխատակից փակեց փողոցն ու բողոքեց գործարանի փակման պատճառով (գործարանը փակվել էր, քանի որ Բնապահպանական տեսչությունը գործարանի կողմից բնապահպանական նորմերը զգալիորեն խախտելու համար տուգանք էր նշանակել և պնդել, որ պետք է բնապահպանական նորմերը պահպանվեն, իսկ գործարանի ղեկավարությունը հայտարարել էր, որ տվյալ պահին դա անհնար է ու իրենք ավելի շուտ կփակվեն, քան կկատարեն տեսչության պահանջները):

Փողոցը փակելուց երկու օր անց կառավարությունն արձագանքեց և թույլ տվեց գործարանի աշխատանքը:

Վատ է, որ պղնձաձուլարանը կեղտոտում է միջավայրը, բայց լավ է, որ աշխատողների շահերից ելնելով կառավարությունը թույլ տվեց ձուլարանի աշխատանքների շարունակումը մինչև որ նոր լուծում գտնվի: Ուշագրավն այս պատմության մեջ այն է, որ Ալավերդիում բնություն է աղտոտվում, բայց բնապահպանական պայքար չկա, իսկ ահա Ամուլսարի հանքում ամեն ինչ ստանդարտների մեջ է և կրճատվել է 1.200 աշխատակից, բայց ցուցարարները 24-ժամյա ռեժիմով հերթապահում են չաշխատող հանքի ճանապարհների մոտ և կառավարությունն էլ հանքի աշխատողների շահերը չի պաշտպանում այնպես, ինչպես Ալավերդիում արեց:

Այս ամենը բոլորը տեսնում են: Տեսնում ու եզրահանգումներ են անում: Ինչպես ասում են՝ հարիֆ չկա:

Բոլորի համար էլ պարզ է դառնում, որ եթե Ամուլսարում բնապահպանական հարց կա, ապա այն վերջին տեղում է: Իսկ ի՞նչը կամ ո՞վ է խանգարում կառավարությանը Ամուլսարի հանքի պահով որոշում կայացնել: Հարցը մի կողմից հռետորական է, բայց մյուս կողմից էլ կոնկրետ պատասխան է պահանջում գործադիր մարմնից:

Ի վերջո, պե՞տք է հանգուցալուծվի խնդիրը, թե՞ ոչ: 4 ամիս չաշխատող հիմնարկի, դրա կրճատված ու կրճատվելիք աշխատողների, բազմաթիվ ներքին ու արտաքին կապալառուների համար պետք է որոշակիություն լինի:

«Թողնենք, թող ԱԺ արտահերթ ընտրություններն անցնեն, հետո կերևա» տարբերակը վտանգավոր է: Չի բացառվում, որ հետո արդեն ուշ լինի: Ուշ ոչ միայն ու ոչ այնքան հանքը շահագործել պատրաստվողների, այլ մեր տնտեսության համար:

Սպասումները շատ կարևոր են տնտեսության համար: Կախված այն բանից, թե ինչպիսին են այդ սպասումները (ռացիոնա՞լ, թե՞ իռացիոնալ), կանխորոշվում է ապագա տնտեսության վիճակը:

Կորյուն Մանուկյան

Հ.Գ.: Ի դեպ, երբ խոսվում է ներառական տնտեսական համակարգ ձևավորելու մասին, ապա «Լիդիան Արմենիան» պետք է կառավարության կողմից ներկայացվեր որպես օրինակելի, քանզի ընկերության բաժնետոմսերը ցուցակված են Տորոնտոյի ֆոնդային բորսայում ու ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացի իր խնայողություններով կարող է մասնակցել ընկերության կառավարմանը, հետագայում ստանալ դիվիդենտներ:

Ավելի ներառական մոդել մարդկությունը դեռ չի ստեղծել, քան բաժնետոմսերի վաճառքի միջոցով հանրության տարբեր շերտերին սեփականատեր դարձնելը: Մինչդեռ ներառական կառավարման համակարգ ունեցող այդ ընկերությունն այսօր Հայաստանում անկյուն է քշված:

Իսկ միգուցե սեփականության վերաբաշխման հա՞րց կա:

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Քայլելով տնտեսական հեղափոխության բլեֆը

Քայլելով տնտեսական հեղափոխության բլեֆը

Ապրիլ 24, 2019 09:21 Փաշինյանի միակ զենքը եղել և մնում է ատելությունը։ Իսկ ատելությամբ հեռու չես գնա։
Նիկոլ Փաշինյանը պաշտոնապես ներկայացրեց իր ծրագիրն Արցախի հարցով (տեսանյութ)

Նիկոլ Փաշինյանը պաշտոնապես ներկայացրեց իր ծրագիրն Արցախի հարցով (տեսանյութ)

Ապրիլ 23, 2019 14:20 Փաշինյանն ամենածանր գործի վրա է. ապահովում է «թավշյա հեղափոխության» տեսարանային մասն ու անվերջանալի ֆեյսբուքյան «լայվերը»։
Մի ուրվական է շրջում Հայաստանում, Կերենսկու ուրվականը

Մի ուրվական է շրջում Հայաստանում, Կերենսկու ուրվականը

Ապրիլ 23, 2019 12:50 Փաշինյանը շատ լավ հասկանում է, որ Վանեցյանին թիրախավորելով՝ իրականում թիրախավորել են իրեն։
Բա ասում էր` առարկայական քննարկումներ չկան

Բա ասում էր` առարկայական քննարկումներ չկան

Ապրիլ 22, 2019 18:30 1997թ. Տեր-Պետրոսյանն էլ հարցը կտրուկ էր դնում`պատերա՞զմ, թե՞ խաղաղություն։ Մնում է`Փաշինյանը կրկնի ադրբեջանցիների և սրանց տեսակետները:
Ուկրաինական դասեր Նիկոլ Փաշինյանի համար

Ուկրաինական դասեր Նիկոլ Փաշինյանի համար

Ապրիլ 22, 2019 10:45 Փաշինյանը քաղաքական առումով տեղավորվում է Ուկրաինայի պարտված նախագահ Պորոշենկոյի տիրույթում։
Գալիս է Արթուր Վանեցյանի հետ նկարները ջնջելո՞ւ ժամանակը

Գալիս է Արթուր Վանեցյանի հետ նկարները ջնջելո՞ւ ժամանակը

Ապրիլ 21, 2019 15:50 Հեղափոխականներն իշխանության գալուց հետո դառնում են ոխերիմ բարեկամներ։ Այսպիսին են հեղափոխական ժանրի կանոնները։ 
Դավիթ Սանասարյանով քանդվող կծիկը (տեսանյութ)

Դավիթ Սանասարյանով քանդվող կծիկը (տեսանյութ)

Ապրիլ 21, 2019 13:50 Հեղափոխությունը խժռում է իր զավակներին, իսկ զավակները խժռում են միմյանց։
Քանդուքարափ հեղափոխություն

Քանդուքարափ հեղափոխություն

Ապրիլ 20, 2019 11:05 Հանկարծ հիշել են անմեղության կանխավարկածը․ ավելի շուտ «սորոսական համերաշխության» ոլորտից է։
Նիկոլ Փաշինյանի երկակի ստանդարտները

Նիկոլ Փաշինյանի երկակի ստանդարտները

Ապրիլ 20, 2019 09:01 Այ այսպիսի ընտրովի անմեղության կանխավարկած։ 
Մի՛ մեղադրիր, որ չմեղադրվես

Մի՛ մեղադրիր, որ չմեղադրվես

Ապրիլ 19, 2019 12:55 Մի՛ եղեք Դավիթի պես։ Հարգե՛ք մարդկանց անմեղության կանխավարկածը, այդ թվում նաև՝ Դավիթի պարագայում։
Նիկոլ Փաշինյանի կետը (տեսանյութ)

Նիկոլ Փաշինյանի կետը (տեսանյութ)

Ապրիլ 18, 2019 12:25 Փաշինյանն արցախյան բանակցությունների թեմայով իր ու Սարգսյանի «կետերի» տարբերության մասին և՛ ճիշտ է ասում, և՛ սուտ:
Փաշինյանն՝ ընդդեմ Նիկոլի (տեսանյութ)

Փաշինյանն՝ ընդդեմ Նիկոլի (տեսանյութ)

Ապրիլ 17, 2019 17:35 Ախր, կոստյումը չի, որ պետք է գեղեցկացնի պաշտոնը։
Նոր Հայաստանում օրենքները և Սահմանադրությունը գործո՞ւմ են, թե՞ չէ

Նոր Հայաստանում օրենքները և Սահմանադրությունը գործո՞ւմ են, թե՞ չէ

Ապրիլ 16, 2019 21:30 Կարո՞ղ է օրենսդրությամբ ամրագրված խաղի կանոնները շարունակում են գործել, բայց Ռոբերտ Քոչարյանի վրա չեն տարածվում։
Նիկոլ Փաշինյանն՝ ընդդեմ ռուսական հեռուստաալիքների (տեսանյութ)

Նիկոլ Փաշինյանն՝ ընդդեմ ռուսական հեռուստաալիքների (տեսանյութ)

Ապրիլ 16, 2019 13:20 Թուխիկյանի «հուժկու» պահանջից հետո արդեն Փաշինյանն անձամբ «մեյդան» եկավ ու սկսեց կռիվ տալ ռուսական հեռուստաալիքների դեմ։
Ինչո՞ւ Մոսկվան չի հավատում Նիկոլի արցունքներին

Ինչո՞ւ Մոսկվան չի հավատում Նիկոլի արցունքներին

Ապրիլ 16, 2019 00:05 Նիկոլի և իր «շքախմբի» մանիպուլյացիաներին հավատացողների շարքերն արագորեն նոսրանում են։
«Թավշյա հեղափոխության» արյունոտ դեմքը (տեսանյութ)

«Թավշյա հեղափոխության» արյունոտ դեմքը (տեսանյութ)

Ապրիլ 15, 2019 10:40 Ներքին արյունահեղությունը խրախուսելը գործող իշխանությունների միակ տարբերակն է։
Ալեքսանդր Լիտվինենկոն և Անդրանիկ Քոչարյանը՝ ընդդեմ հայ–ռուսական հարաբերությունների (տեսանյութ)

Ալեքսանդր Լիտվինենկոն և Անդրանիկ Քոչարյանը՝ ընդդեմ հայ–ռուսական հարաբերությունների (տեսանյութ)

Ապրիլ 13, 2019 14:10 Անդրանիկ Քոչարյանը միշտ էլ «Լիտվինենկոյի վկա» է եղել։
Մանիպուլյացիան հասավ Ստրասբուրգ․ Փաշինյանի կրեդոն`շուստրիությունը դարձնել քաղաքական կատեգորիա

Մանիպուլյացիան հասավ Ստրասբուրգ․ Փաշինյանի կրեդոն`շուստրիությունը դարձնել քաղաքական կատեգորիա

Ապրիլ 13, 2019 08:20 Օվացիաներ չեղան, դահլիճը չպայթեց բուռն և երկարատև ծափահարություններից։
Հանրահավաք ԵԽԽՎ-ում. Փաշինյանը նոր լսարան է գտել

Հանրահավաք ԵԽԽՎ-ում. Փաշինյանը նոր լսարան է գտել

Ապրիլ 12, 2019 18:35 Նիկոլ Փաշինյանը ԵԽԽՎ-ում կոչ արեց ադրբեջանցիներին հայերի հետ սոցցանցերում շփվել առանց հայհոյանքի ու այսպես ասած՝ քիրվայություն անել:
Կառավարությունը ճանապա՞րհ է բացում նոր օլիգարխի համար

Կառավարությունը ճանապա՞րհ է բացում նոր օլիգարխի համար

Ապրիլ 12, 2019 08:59 Փաշինյանը կոչ էր անում բիզնեսմեններին հարստանալ ու հարստացնել պետությունը և խոստանում, որ պետությունը միայն օգնելու է բիզնեսին։