Մեկնաբանություն

Նոյեմբեր 05, 2018 22:41

Ի՞նչ կա Ամուլսարի հանքից

Ի՞նչ կա Ամուլսարի հանքից

ԱԺ-ում տեղի ունեցած վերջին «չընտրության» ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանն անդրադարձավ տնտեսական թեմաներին: Ըստ նրա՝ Հայաստանը պետք է ոչ թե երկրի ընդերքը դուրս հանող ու խաղադրույք կատարող երկիր լինի, այլ բարձր տեխնոլոգիաները զարգացնի ու զարկ տա գյուղատնտեսությանը:

Առաջին հայացքից վատ չի հնչում: Նույնիսկ շատ լավ է հնչում: Բայց երբ հայտարարությունների մակարդակից տեղափոխվում ենք պրակտիկ դաշտ, հարցեր են առաջանում: Արժե՞ արդյոք տնտեսական քաղաքականության մեջ առաջնորդվել «Կամ-կամ»-ի սկզբունքով և արդյոք հանքարդյունաբերությունը չի՞ կարող լինել տեխնոլոգիական:

Ո՞վ է ասել, որ հանքարդյունաբերությունը «բոբո» է և դրանից պետք է ազատվել: Աշխարհի բազմաթիվ զարգացած երկրներում հանքարդյունաբերությունն իր հաստատուն տեղն ունի: Նույնիսկ քաղաքների անմիջական հարևանությամբ կամ դրանց մեջ են ընդերքի շահագործման բիզնես անում. ժամանակակից տեխնոլոգիաները նման հնարավորություն տալիս են:

Հանքարդյունաբերությունն ունի մուլտիպլիկատիվ էֆեկտի ամենաբարձր գործակիցներից մեկը և պետությունները չեն կարող հրաժարվել դրանից: Այլ հարց է, որ զուգահեռաբար նաև սահմանվում են բնապահպանական նորմատիվներ ու պահանջներ դրվում ինովացիոն քաղաքականության առումով:

Ոչ թե «կամ-կամ», այլ «և, և»

Տնտեսության մեջ պետք է լինի «և, և» սկզբունքը, այլ ոչ թե պատերազմ հայտարարվի մեր տնտեսության համար կարևոր նշանակություն ունեցող ճյուղին: Փակել աշխատող համակարգը և զուտ թղթի վրա կառուցել գերժամանակակից տնտեսություն, նշանակում է ընկնել ուտոպիայի գիրկը, ինչը մեզ համար կարող է անդառնալի հետևանքների պատճառ դառնալ մեր երկրի անվտանգության ապահովման առումով:

Եթե բարձր տեխնոլոգիական տնտեսությամբ պետություն ասելով նկատի է առնվում «IT» ոլորտը, ապա հնարավոր չէ միայն դրանով կամ առավելապես դրանով երկրի ՀՆԱ-ի իրական աճ ապահովել: Պետք է տնտեսության ճյուղերի դիվերսիֆիկացիա լինի, ինչը նշանակում է և՛ «IT» ոլորտի, և՛ ծառայությունների, և՛ թեթև արդյունաբերության, և՛ սննդարդյունաբերության, և՛ հանքարդյունաբերության, և՛ շինարարության, և՛ խաղատնային բիզնեսի, և՛ գյուղատնտեսության ու մյուս ոլորտների զարգացում:

Պետության խնդիրը պետք է լինի օրենսդրաիրավական բազայի ստեղծումը կամ եղածի բարելավումը, խթանող հարկաբյուջետային ու դրամավարկային քաղաքականության իրականացումը (բայց այնպես, որ նորմայից շեղվող ինֆլյացիոն դաշտում չհայտնվենք), վարչարարության կատարելագործումը և պետական կառավարման ոլորտում կոռուպցիոն երևույթների շարունակական նվազեցումը, ստանդարտների սահմանումը, ներդրումային միջավայրի բարելավումը, սեփականության պաշտպանության ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների հետևողական կիրառումը:

Ամուլսարի մասին

Այդքան շատ խոսվող Ամուլսարի հանքի օրինակով կարելի է ցույց տալ, թե ինչպիսին չպետք է լինի պետության տնտեսական քաղաքականությունը:

Եթե խոսվում է տեխնոլոգիական տնտեսություն ունենալու մասին, ապա միջազգային ինվեստորները Ամուլսարում կիրառում են ամենավերջին տեխնոլոգիաները: Եթե կան ջրային խնդիրներ, ապա պարզ է, որ հանքը չպետք է շահագործվի: Իսկ եթե ջրային խնդիրները չկան, բայց կառավարությունը, ինչ-ինչ պատճառներից ելնելով, չի փորձում օրինական դաշտ տեղափոխել հանքի շուրջ տիրող զարգացումները, ապա ավելի մեծ հարված մեր երկրի իմիջին ու ներդրումային միջավայրին հնարավոր չէր պատկերացնել:

«Լիդիան Արմենիայի» ղեկավարությունը ահազանգում է, որ ամեն օր իրենք հսկայական գումարներ են կորցնում, համախառն կրճատվել է 1.200 աշխատակից և ընկերությունը կանգնած է լուրջ խնդիրների առաջ, բայց Նիկոլ Փաշինյանի թիմից ձայն չկա:

Խոսվում էր այն մասին, որ միջազգային փորձագետներ են հրավիրելու: Փորձագետները եկել են, բայց հանրությունը տեղյակ չէ, թե ի՞նչ ընթացքի մեջ է փորձաքննությունը, ովքե՞ր ու ինչքա՞ն են վճարելու փորձագետներին և ամենակարևորը՝ ի՞նչ է լինելու փորձագիտական եզրակացությունից հետո:

Եթե ասվի, որ Սևանա լճի ու Ջերմուկի հարակից ջրերի հետ խնդիրներ չկան, ճանապարհները կրկին փա՞կ են պահվելու: Փողոց փակե՞լն է դառնալու մեր երկրի բրենդը: Համաձայնե՛ք, որ բիզնեսմենի համար դա այնքան էլ դուրեկան բրենդ չէ:

Ուշագրավ մեկ հանգամանք: Ալավերդու պղնձաձուլարանի շուրջ 600 աշխատակից փակեց փողոցն ու բողոքեց գործարանի փակման պատճառով (գործարանը փակվել էր, քանի որ Բնապահպանական տեսչությունը գործարանի կողմից բնապահպանական նորմերը զգալիորեն խախտելու համար տուգանք էր նշանակել և պնդել, որ պետք է բնապահպանական նորմերը պահպանվեն, իսկ գործարանի ղեկավարությունը հայտարարել էր, որ տվյալ պահին դա անհնար է ու իրենք ավելի շուտ կփակվեն, քան կկատարեն տեսչության պահանջները):

Փողոցը փակելուց երկու օր անց կառավարությունն արձագանքեց և թույլ տվեց գործարանի աշխատանքը:

Վատ է, որ պղնձաձուլարանը կեղտոտում է միջավայրը, բայց լավ է, որ աշխատողների շահերից ելնելով կառավարությունը թույլ տվեց ձուլարանի աշխատանքների շարունակումը մինչև որ նոր լուծում գտնվի: Ուշագրավն այս պատմության մեջ այն է, որ Ալավերդիում բնություն է աղտոտվում, բայց բնապահպանական պայքար չկա, իսկ ահա Ամուլսարի հանքում ամեն ինչ ստանդարտների մեջ է և կրճատվել է 1.200 աշխատակից, բայց ցուցարարները 24-ժամյա ռեժիմով հերթապահում են չաշխատող հանքի ճանապարհների մոտ և կառավարությունն էլ հանքի աշխատողների շահերը չի պաշտպանում այնպես, ինչպես Ալավերդիում արեց:

Այս ամենը բոլորը տեսնում են: Տեսնում ու եզրահանգումներ են անում: Ինչպես ասում են՝ հարիֆ չկա:

Բոլորի համար էլ պարզ է դառնում, որ եթե Ամուլսարում բնապահպանական հարց կա, ապա այն վերջին տեղում է: Իսկ ի՞նչը կամ ո՞վ է խանգարում կառավարությանը Ամուլսարի հանքի պահով որոշում կայացնել: Հարցը մի կողմից հռետորական է, բայց մյուս կողմից էլ կոնկրետ պատասխան է պահանջում գործադիր մարմնից:

Ի վերջո, պե՞տք է հանգուցալուծվի խնդիրը, թե՞ ոչ: 4 ամիս չաշխատող հիմնարկի, դրա կրճատված ու կրճատվելիք աշխատողների, բազմաթիվ ներքին ու արտաքին կապալառուների համար պետք է որոշակիություն լինի:

«Թողնենք, թող ԱԺ արտահերթ ընտրություններն անցնեն, հետո կերևա» տարբերակը վտանգավոր է: Չի բացառվում, որ հետո արդեն ուշ լինի: Ուշ ոչ միայն ու ոչ այնքան հանքը շահագործել պատրաստվողների, այլ մեր տնտեսության համար:

Սպասումները շատ կարևոր են տնտեսության համար: Կախված այն բանից, թե ինչպիսին են այդ սպասումները (ռացիոնա՞լ, թե՞ իռացիոնալ), կանխորոշվում է ապագա տնտեսության վիճակը:

Կորյուն Մանուկյան

Հ.Գ.: Ի դեպ, երբ խոսվում է ներառական տնտեսական համակարգ ձևավորելու մասին, ապա «Լիդիան Արմենիան» պետք է կառավարության կողմից ներկայացվեր որպես օրինակելի, քանզի ընկերության բաժնետոմսերը ցուցակված են Տորոնտոյի ֆոնդային բորսայում ու ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացի իր խնայողություններով կարող է մասնակցել ընկերության կառավարմանը, հետագայում ստանալ դիվիդենտներ:

Ավելի ներառական մոդել մարդկությունը դեռ չի ստեղծել, քան բաժնետոմսերի վաճառքի միջոցով հանրության տարբեր շերտերին սեփականատեր դարձնելը: Մինչդեռ ներառական կառավարման համակարգ ունեցող այդ ընկերությունն այսօր Հայաստանում անկյուն է քշված:

Իսկ միգուցե սեփականության վերաբաշխման հա՞րց կա:

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Ցուցակային լյուստրացիա (ո՞վ է ուզում դառնալ պատգամավոր)

Ցուցակային լյուստրացիա (ո՞վ է ուզում դառնալ պատգամավոր)

Նոյեմբեր 15, 2018 17:04 Սերժականից նիկոլական դառնալը կես քայլ է:
Շուտափույթ ընտրությունները և սոդոմգոմորային ցուցակները

Շուտափույթ ընտրությունները և սոդոմգոմորային ցուցակները

Նոյեմբեր 15, 2018 11:42 Արտահերթ ընտրությունները դեկտեմբերին անցկացնելու որոշումը կայացվել է ոչ թե էյֆորիայի, այլ վախի ազդեցության տակ:
Ի՞նչ խնդիր է լուծում Դավիթ Տոնոյանը

Ի՞նչ խնդիր է լուծում Դավիթ Տոնոյանը

Նոյեմբեր 14, 2018 12:35 Տոնոյանը մի կողմից ասում է, որ խնդիր չկա, բայց մյուս կողմից էլ ասում է, որ իրենք միջազգային կառույցներին տեղեկացրել են Նախիջևանի ուղղությամբ խնդրի մասին:
Դավիթ Շահնազարյանը Նիկոլ Փաշինյանին համարում է «Մարտի 1»-ի հրահրիչ

Դավիթ Շահնազարյանը Նիկոլ Փաշինյանին համարում է «Մարտի 1»-ի հրահրիչ

Նոյեմբեր 14, 2018 11:56 Դավիթ Շահնազարյանը 2008-ի նախագահական ընտրությունների ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանի հետ միասին պաշտպանում էր Լևոն Տեր-Պետրոսյանին:
Ովքեր և ինչու են նեղացած Նիկոլ Փաշինյանից

Ովքեր և ինչու են նեղացած Նիկոլ Փաշինյանից

Նոյեմբեր 13, 2018 13:25 Փաշինյանը պատրաստվում է ընտրություններից հետո «քցել» ոչ միայն իրենից կառչած քաղաքական բալաստին, այլ նաև ամբոխին: Ու ճիշտ է անում:
«Ասֆալտին փռվածները» և 800 հազար «թամբալները»

«Ասֆալտին փռվածները» և 800 հազար «թամբալները»

Նոյեմբեր 13, 2018 10:37 Մի մասը  Փաշինյանի իշխանությունը պիտակավորում են որպես բոլշևիկյան, իսկ մյուսները՝ բուրժուական: Երկուսն էլ յուրովի ճիշտ են:
Հեղափոխությունից «քծվածները»

Հեղափոխությունից «քծվածները»

Նոյեմբեր 12, 2018 15:21 «Քցվածների» ցանկում են հայտնվել հեղափոխությանը չաջակցած, բայց հետագայում հեղափոխության «տնփեսայի» կարգավիճակի ձգտածներ, բայց այդպես էլ մերժվածներ:
ՀՀԿ-ում կարող են հանգիստ լինել. Փաշինյանն արդեն քվեարկել է

ՀՀԿ-ում կարող են հանգիստ լինել. Փաշինյանն արդեն քվեարկել է

Նոյեմբեր 12, 2018 13:08 Փաշինյանին ՀՀԿ-ն պետք է և՛ նախընտրական փուլում, և՛ խորհրդարանում:
Հասնել և անցնել Խրյուշչովին (տեսանյութ)

Հասնել և անցնել Խրյուշչովին (տեսանյութ)

Նոյեմբեր 11, 2018 16:25 Քաղաքական վերնախավի ճնշող մեծամասնությունը չի հավատում իր քարոզած բլեֆներին, բայց փորձում է հավատացնել հանրությանը՝ «Էշ մի սատկի, գարուն կգա» ծրագրի շրջանակներում:
Սերժ Սարգսյան VS Նիկոլ Փաշինյան (տեսանյութ)

Սերժ Սարգսյան VS Նիկոլ Փաշինյան (տեսանյութ)

Նոյեմբեր 10, 2018 14:55 Փաշինյանի մոտ արդեն անցնում է հեղափոխական էյֆորիան: Չուտել մարդու միս, խմել այծի կաթ, ոչխար պահել, մոշ հավաքել, կով չմորթել, գնել հեռուստացույց և նպաստ չուզել:
Հեղափոխությո՞ւն, թե՞ իշխանափոխություն (տեսանյութ)

Հեղափոխությո՞ւն, թե՞ իշխանափոխություն (տեսանյութ)

Նոյեմբեր 09, 2018 17:44 Ժողովուրդը դուրս եկավ փողոց, որպեսզի մերժի Սերժին (հընթացս նրան համոզեցին, որ բացի Սերժին մերժելուց, պետք է սիրի Նիկոլին):
Յուրայինների մեջ օտար

Յուրայինների մեջ օտար

Նոյեմբեր 09, 2018 02:05 Միջազգային ասպարեզում ոչ թե «դուխով» են հարաբերություններ հաստատում և խնդիրներ լուծում, այլ ԽԵԼՔՈՎ: «Գըմփ-գըմփ-հո՛ւ»-ով դրսում չես զարմացնի:
«Առաքելության» առաքելությունը

«Առաքելության» առաքելությունը

Նոյեմբեր 08, 2018 14:22 Հայտնի են հաղթողները, հայտնի են պարտվողները, հայտնի են նախնական «քցվածները», դեկտեմբերի 9-ից հետո հայտնի կլինեն նաև մյուս «քցվողները»:
Գառնիկը ճիշտ էր, Ասյան սխալվեց (տեսանյութ)

Գառնիկը ճիշտ էր, Ասյան սխալվեց (տեսանյութ)

Նոյեմբեր 08, 2018 13:50 Հայաստանում «խաղաղասիրական» քարոզը ոչ միայն բարձր կարգավիճակ ունեցող կանանց, այլ նաև «առաջադեմ» աչոնիկների միջոցով է տարվում:
Տիգրան Մուկուչյանը հիմա դեմ է ընտրակաշառքին

Տիգրան Մուկուչյանը հիմա դեմ է ընտրակաշառքին

Նոյեմբեր 08, 2018 11:55 ԿԸՀ ղեկավարը ընտրակաշառքի հոտն առել է ու դրա համար է կոչ անում ՀՀ արդեն իսկ հպարտ դարձած քաղաքացիներին մերժել ընտրակաշառքը:
Ինչու են պատանդառել Սամվել Մայրապետյանին

Ինչու են պատանդառել Սամվել Մայրապետյանին

Նոյեմբեր 07, 2018 11:36 Պատանդ, ինչպես հայտնի է, վերցնում են ինչ-որ բան ստանալու դիմաց կամ ինչ-որ մեկի հետ փոխանակելու համար:
Ղարաբաղի հարցը լուծվելու է վերելակո՞ւմ, թե՞ հրապարակում

Ղարաբաղի հարցը լուծվելու է վերելակո՞ւմ, թե՞ հրապարակում

Նոյեմբեր 06, 2018 13:40 Ալիևը կրկին խոսել է այն մասին, որ պետք է հայերը հանձնեն հողերը և հույս է հայտնել, որ Նիկոլ Փաշինյանը կգնա այդ քայլերին:
Ինչպիսի ընտրություններ են սպասվում

Ինչպիսի ընտրություններ են սպասվում

Նոյեմբեր 06, 2018 11:22 Եթե ՔՊԿ-ն կամ «Իմ քայլը» որևէ ընտրատեղամասում պարտվեն, ապա Նիկոլ Փաշինյանն այդտեղի ընտրությունը կգնահատի որպես քրեաօլիգարխիայի կամ հակահեղափոխության հաղթանակ:
Ի՞նչ կա Ամուլսարի հանքից

Ի՞նչ կա Ամուլսարի հանքից

Նոյեմբեր 05, 2018 22:41 «Թողնենք, թող ԱԺ արտահերթ ընտրություններն անցնեն, հետո կերևա» տարբերակը վտանգավոր է:
Կպահպանի՞ Հայաստանը ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը

Կպահպանի՞ Հայաստանը ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը

Նոյեմբեր 05, 2018 13:30 ՀԱՊԿ-ում «կոնսենսուս-1» է, այսինքն՝ բացի Հայաստանից, բոլորը դեմ են, որպեսզի Խաչատուրովի փոխարեն ՀՀ մեկ այլ ներկայացուցիչ դառնա գլխավոր քարտուղար: