Մեկնաբանություն

Նոյեմբեր 05, 2018 22:41

Ի՞նչ կա Ամուլսարի հանքից

Ի՞նչ կա Ամուլսարի հանքից

ԱԺ-ում տեղի ունեցած վերջին «չընտրության» ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանն անդրադարձավ տնտեսական թեմաներին: Ըստ նրա՝ Հայաստանը պետք է ոչ թե երկրի ընդերքը դուրս հանող ու խաղադրույք կատարող երկիր լինի, այլ բարձր տեխնոլոգիաները զարգացնի ու զարկ տա գյուղատնտեսությանը:

Առաջին հայացքից վատ չի հնչում: Նույնիսկ շատ լավ է հնչում: Բայց երբ հայտարարությունների մակարդակից տեղափոխվում ենք պրակտիկ դաշտ, հարցեր են առաջանում: Արժե՞ արդյոք տնտեսական քաղաքականության մեջ առաջնորդվել «Կամ-կամ»-ի սկզբունքով և արդյոք հանքարդյունաբերությունը չի՞ կարող լինել տեխնոլոգիական:

Ո՞վ է ասել, որ հանքարդյունաբերությունը «բոբո» է և դրանից պետք է ազատվել: Աշխարհի բազմաթիվ զարգացած երկրներում հանքարդյունաբերությունն իր հաստատուն տեղն ունի: Նույնիսկ քաղաքների անմիջական հարևանությամբ կամ դրանց մեջ են ընդերքի շահագործման բիզնես անում. ժամանակակից տեխնոլոգիաները նման հնարավորություն տալիս են:

Հանքարդյունաբերությունն ունի մուլտիպլիկատիվ էֆեկտի ամենաբարձր գործակիցներից մեկը և պետությունները չեն կարող հրաժարվել դրանից: Այլ հարց է, որ զուգահեռաբար նաև սահմանվում են բնապահպանական նորմատիվներ ու պահանջներ դրվում ինովացիոն քաղաքականության առումով:

Ոչ թե «կամ-կամ», այլ «և, և»

Տնտեսության մեջ պետք է լինի «և, և» սկզբունքը, այլ ոչ թե պատերազմ հայտարարվի մեր տնտեսության համար կարևոր նշանակություն ունեցող ճյուղին: Փակել աշխատող համակարգը և զուտ թղթի վրա կառուցել գերժամանակակից տնտեսություն, նշանակում է ընկնել ուտոպիայի գիրկը, ինչը մեզ համար կարող է անդառնալի հետևանքների պատճառ դառնալ մեր երկրի անվտանգության ապահովման առումով:

Եթե բարձր տեխնոլոգիական տնտեսությամբ պետություն ասելով նկատի է առնվում «IT» ոլորտը, ապա հնարավոր չէ միայն դրանով կամ առավելապես դրանով երկրի ՀՆԱ-ի իրական աճ ապահովել: Պետք է տնտեսության ճյուղերի դիվերսիֆիկացիա լինի, ինչը նշանակում է և՛ «IT» ոլորտի, և՛ ծառայությունների, և՛ թեթև արդյունաբերության, և՛ սննդարդյունաբերության, և՛ հանքարդյունաբերության, և՛ շինարարության, և՛ խաղատնային բիզնեսի, և՛ գյուղատնտեսության ու մյուս ոլորտների զարգացում:

Պետության խնդիրը պետք է լինի օրենսդրաիրավական բազայի ստեղծումը կամ եղածի բարելավումը, խթանող հարկաբյուջետային ու դրամավարկային քաղաքականության իրականացումը (բայց այնպես, որ նորմայից շեղվող ինֆլյացիոն դաշտում չհայտնվենք), վարչարարության կատարելագործումը և պետական կառավարման ոլորտում կոռուպցիոն երևույթների շարունակական նվազեցումը, ստանդարտների սահմանումը, ներդրումային միջավայրի բարելավումը, սեփականության պաշտպանության ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների հետևողական կիրառումը:

Ամուլսարի մասին

Այդքան շատ խոսվող Ամուլսարի հանքի օրինակով կարելի է ցույց տալ, թե ինչպիսին չպետք է լինի պետության տնտեսական քաղաքականությունը:

Եթե խոսվում է տեխնոլոգիական տնտեսություն ունենալու մասին, ապա միջազգային ինվեստորները Ամուլսարում կիրառում են ամենավերջին տեխնոլոգիաները: Եթե կան ջրային խնդիրներ, ապա պարզ է, որ հանքը չպետք է շահագործվի: Իսկ եթե ջրային խնդիրները չկան, բայց կառավարությունը, ինչ-ինչ պատճառներից ելնելով, չի փորձում օրինական դաշտ տեղափոխել հանքի շուրջ տիրող զարգացումները, ապա ավելի մեծ հարված մեր երկրի իմիջին ու ներդրումային միջավայրին հնարավոր չէր պատկերացնել:

«Լիդիան Արմենիայի» ղեկավարությունը ահազանգում է, որ ամեն օր իրենք հսկայական գումարներ են կորցնում, համախառն կրճատվել է 1.200 աշխատակից և ընկերությունը կանգնած է լուրջ խնդիրների առաջ, բայց Նիկոլ Փաշինյանի թիմից ձայն չկա:

Խոսվում էր այն մասին, որ միջազգային փորձագետներ են հրավիրելու: Փորձագետները եկել են, բայց հանրությունը տեղյակ չէ, թե ի՞նչ ընթացքի մեջ է փորձաքննությունը, ովքե՞ր ու ինչքա՞ն են վճարելու փորձագետներին և ամենակարևորը՝ ի՞նչ է լինելու փորձագիտական եզրակացությունից հետո:

Եթե ասվի, որ Սևանա լճի ու Ջերմուկի հարակից ջրերի հետ խնդիրներ չկան, ճանապարհները կրկին փա՞կ են պահվելու: Փողոց փակե՞լն է դառնալու մեր երկրի բրենդը: Համաձայնե՛ք, որ բիզնեսմենի համար դա այնքան էլ դուրեկան բրենդ չէ:

Ուշագրավ մեկ հանգամանք: Ալավերդու պղնձաձուլարանի շուրջ 600 աշխատակից փակեց փողոցն ու բողոքեց գործարանի փակման պատճառով (գործարանը փակվել էր, քանի որ Բնապահպանական տեսչությունը գործարանի կողմից բնապահպանական նորմերը զգալիորեն խախտելու համար տուգանք էր նշանակել և պնդել, որ պետք է բնապահպանական նորմերը պահպանվեն, իսկ գործարանի ղեկավարությունը հայտարարել էր, որ տվյալ պահին դա անհնար է ու իրենք ավելի շուտ կփակվեն, քան կկատարեն տեսչության պահանջները):

Փողոցը փակելուց երկու օր անց կառավարությունն արձագանքեց և թույլ տվեց գործարանի աշխատանքը:

Վատ է, որ պղնձաձուլարանը կեղտոտում է միջավայրը, բայց լավ է, որ աշխատողների շահերից ելնելով կառավարությունը թույլ տվեց ձուլարանի աշխատանքների շարունակումը մինչև որ նոր լուծում գտնվի: Ուշագրավն այս պատմության մեջ այն է, որ Ալավերդիում բնություն է աղտոտվում, բայց բնապահպանական պայքար չկա, իսկ ահա Ամուլսարի հանքում ամեն ինչ ստանդարտների մեջ է և կրճատվել է 1.200 աշխատակից, բայց ցուցարարները 24-ժամյա ռեժիմով հերթապահում են չաշխատող հանքի ճանապարհների մոտ և կառավարությունն էլ հանքի աշխատողների շահերը չի պաշտպանում այնպես, ինչպես Ալավերդիում արեց:

Այս ամենը բոլորը տեսնում են: Տեսնում ու եզրահանգումներ են անում: Ինչպես ասում են՝ հարիֆ չկա:

Բոլորի համար էլ պարզ է դառնում, որ եթե Ամուլսարում բնապահպանական հարց կա, ապա այն վերջին տեղում է: Իսկ ի՞նչը կամ ո՞վ է խանգարում կառավարությանը Ամուլսարի հանքի պահով որոշում կայացնել: Հարցը մի կողմից հռետորական է, բայց մյուս կողմից էլ կոնկրետ պատասխան է պահանջում գործադիր մարմնից:

Ի վերջո, պե՞տք է հանգուցալուծվի խնդիրը, թե՞ ոչ: 4 ամիս չաշխատող հիմնարկի, դրա կրճատված ու կրճատվելիք աշխատողների, բազմաթիվ ներքին ու արտաքին կապալառուների համար պետք է որոշակիություն լինի:

«Թողնենք, թող ԱԺ արտահերթ ընտրություններն անցնեն, հետո կերևա» տարբերակը վտանգավոր է: Չի բացառվում, որ հետո արդեն ուշ լինի: Ուշ ոչ միայն ու ոչ այնքան հանքը շահագործել պատրաստվողների, այլ մեր տնտեսության համար:

Սպասումները շատ կարևոր են տնտեսության համար: Կախված այն բանից, թե ինչպիսին են այդ սպասումները (ռացիոնա՞լ, թե՞ իռացիոնալ), կանխորոշվում է ապագա տնտեսության վիճակը:

Կորյուն Մանուկյան

Հ.Գ.: Ի դեպ, երբ խոսվում է ներառական տնտեսական համակարգ ձևավորելու մասին, ապա «Լիդիան Արմենիան» պետք է կառավարության կողմից ներկայացվեր որպես օրինակելի, քանզի ընկերության բաժնետոմսերը ցուցակված են Տորոնտոյի ֆոնդային բորսայում ու ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացի իր խնայողություններով կարող է մասնակցել ընկերության կառավարմանը, հետագայում ստանալ դիվիդենտներ:

Ավելի ներառական մոդել մարդկությունը դեռ չի ստեղծել, քան բաժնետոմսերի վաճառքի միջոցով հանրության տարբեր շերտերին սեփականատեր դարձնելը: Մինչդեռ ներառական կառավարման համակարգ ունեցող այդ ընկերությունն այսօր Հայաստանում անկյուն է քշված:

Իսկ միգուցե սեփականության վերաբաշխման հա՞րց կա:

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Գյալաջի Դավոսում կամ ի՞նչ է թաքցնում Նիկոլ Փաշինյանը

Գյալաջի Դավոսում կամ ի՞նչ է թաքցնում Նիկոլ Փաշինյանը

Հունվար 23, 2019 18:35 Ուշագրավ է, որ հիմա ադրբեջանցիները կրծքով պաշտպանում են Փաշինյանին Կրեմլից՝ հասկացնելով, որ ռուսների գնացքն արդեն գնացել է:
Սաշիկը՝ «թավշյա հեղափոխության» համահեղինակ

Սաշիկը՝ «թավշյա հեղափոխության» համահեղինակ

Հունվար 23, 2019 14:50 Ինչպես ասում են՝ մարդու աչքը դուրս գա, անունը դուրս չգա:
Փաշինյանն Արցախի հարցով պատրաստվում է հանրաքվե՞ անցկացնել

Փաշինյանն Արցախի հարցով պատրաստվում է հանրաքվե՞ անցկացնել

Հունվար 23, 2019 10:30 Ներկայիս իրավիճակը շատ դրվագներով հիշեցնում է 1997–1998թթ. ներքին ու արտաքին քաղաքական զարգացումները։
Նիկոլ Փաշինյանը՝ Նյուտոնի 1–ին ու 3–րդ օրենքների արանքում (տեսանյութ)

Նիկոլ Փաշինյանը՝ Նյուտոնի 1–ին ու 3–րդ օրենքների արանքում (տեսանյութ)

Հունվար 22, 2019 09:30 Լենայից պետք չէ նեղանալ. նա ակամայից բացահայտել է իրենց իշխանության բուն էությունը, այն է՝ նախորդի իներցիայով շարժվելը։
Գալուստ Սահակյանի «ռեինկարնացիան» (տեսանյութ)

Գալուստ Սահակյանի «ռեինկարնացիան» (տեսանյութ)

Հունվար 22, 2019 00:45 Փաստորեն, «Գալուստ Սահակյան» ոչ թե ծնվում են, այլ դառնում։ Նկատի ունեմ իշխող խմբակցության ղեկավար դառնալը։
Ամուլսարն՝ ընդդեմ վիճակագրության

Ամուլսարն՝ ընդդեմ վիճակագրության

Հունվար 21, 2019 12:35 Ոստիկանությունը ոչ մի քայլ չի ձեռնարկում ապօրինություններ թույլ չտալու համար, իսկ Փաշինյանն այդ ընթացքում ներդրումային թռիչքներ է արձանագրում ... «Ֆեյսբուքում»:
Փաշինյանի սուպերվարչապետական գայթակղությունը (տեսանյութ)

Փաշինյանի սուպերվարչապետական գայթակղությունը (տեսանյութ)

Հունվար 21, 2019 11:20 Նիկոլ Փաշինյանն ու իր թիմակիցները հիմա ատամներով են պաշտպանում Սերժ Սարգսյանի համար նախատեսված սուպերվարչապետական լիազորությունները:
Արամ Սարգսյանի սիլլոգիզմը կամ «Մուտք կա» (տեսանյութ)

Արամ Սարգսյանի սիլլոգիզմը կամ «Մուտք կա» (տեսանյութ)

Հունվար 21, 2019 10:10 «Ելք» դաշինքի մաս կազմած կուսակցությունները միշտ էլ իշխանությունների մոտ մուտք գտնում են: Գոռում էին՝ «Ելք կա», բայց իրականում առաջնորդվում էին «Մուտք կա» սկզբունքով:
Փաշինյանը, Զիմզիմովը և արագաչափերը (տեսանյութ)

Փաշինյանը, Զիմզիմովը և արագաչափերը (տեսանյութ)

Հունվար 19, 2019 13:35 Մենք մի անգամ արդեն պատժել ենք մեկին սուտ խոսքի համար, բայց, չգիտես՝ ինչու, հետևողական չենք այդ հարցում, ու թույլ ենք տալիս, որ նորից մեզ խաբեն:
Լևոն Տեր-Պետրոսյանից մինչև Արարատ Միրզոյան. վերադարձ դեպի անցյալ (տեսանյութ)

Լևոն Տեր-Պետրոսյանից մինչև Արարատ Միրզոյան. վերադարձ դեպի անցյալ (տեսանյութ)

Հունվար 18, 2019 20:40 Ի՞նչ է սա՝ Հայաստանում հյուսիսկորեական քաղաքական մշակույթի ներդրո՞ւմ, թե՞ բարձր ակնկալիքներով կրեդիտ Նիկոլ Փաշինյանին:
Ի՞նչ սկզբունքով է բանակցում Հայաստանն Արցախի հարցով

Ի՞նչ սկզբունքով է բանակցում Հայաստանն Արցախի հարցով

Հունվար 18, 2019 12:30 «Հայաստանը չի բանակցելու Արցախի հարցով» ձևակերպումից հետո ինտենսիվ բանակցություններ վարելը նշանակում է Ադրբեջանին հանձնել նախաձեռնությունը:
«Թավշյա» երջանկության 3 բանալիները (տեսանյութ)

«Թավշյա» երջանկության 3 բանալիները (տեսանյութ)

Հունվար 17, 2019 22:25 Հայաստանի բոլոր դժբախտությունների պատճառը տգիտությունն է: Տգիտությունն է ծնում աղքատություն, պետության թուլություն և պարտություն:
Դավիթ Անանյանի ուշագրավ արձագանքը Նիկոլ Փաշինյանի գրառմանը (տեսանյութ)

Դավիթ Անանյանի ուշագրավ արձագանքը Նիկոլ Փաշինյանի գրառմանը (տեսանյութ)

Հունվար 17, 2019 16:30 Դավիթ Անանյանը ակամայից բացահայտել է տնտեսության վրա փաշինյանական պոպուլիզմի բացասական հետևանքները:
Հակաիրանական գիծը փաշինյանենց մոտ պատահականությո՞ւն է, թե՞ դիտավորություն

Հակաիրանական գիծը փաշինյանենց մոտ պատահականությո՞ւն է, թե՞ դիտավորություն

Հունվար 16, 2019 21:18 Որքա՞ն կդիմանա Հայաստանն այս «թավշյա» էքսպերիմենտին:
Ինչու և ինչից է անհանգստացած Փաշինյանը (տեսանյութ)

Ինչու և ինչից է անհանգստացած Փաշինյանը (տեսանյութ)

Հունվար 16, 2019 12:10 Փաշինյանը նյարդայնանում է, որ իր իշխանության դեմ և՛ փողոցում, և՛ տեղեկատվական դաշտում հիմա կիրառվում է այն նույն տեխնոլոգիան, որը նա կիրառել էր:
Փողոց փակելու լիազորագիրը

Փողոց փակելու լիազորագիրը

Հունվար 16, 2019 00:30 Մենք պետությո՞ւն ենք կառուցում, թե՞ «քուչա»:
Փախուստ անցյալից (տեսանյութ)

Փախուստ անցյալից (տեսանյութ)

Հունվար 15, 2019 14:05 Ինչո՞ւ էր Նիկոլ Փաշինյանի համար սկզբունքային ԲՀԿ-ական թեկնածուին ԱԺ փոխխոսնակ դարձնելը, այլ ոչ թե ընդամենը ամիսներ առաջ դաշինքային գործընկեր ԼՀԿ-ականի օգտին քվեարկելը:
Հին Հայաստանի վերջին խորհրդարանը

Հին Հայաստանի վերջին խորհրդարանը

Հունվար 15, 2019 10:45 Եթե հիշենք, թե ինչեր էին խոսվում «թավշյա» օրերին ու «թավշյա» հարթակներից նախորդ տարվա ապրիլ-մայիսին, ապա կարող ենք ասել, որ այժմ ունենք հակահեղափոխական իշխանություն:
Ինչ էր նշանակում Պուտինի ուշացած շնորհավորանքը Փաշինյանին

Ինչ էր նշանակում Պուտինի ուշացած շնորհավորանքը Փաշինյանին

Հունվար 14, 2019 17:05 Փաշինյանին հաջողվեց կարճ ժամանակահատվածում նախադեպը չունեցող խնդիրներ ստեղծել հայ-ռուսական հարաբերություններում:
Խաշը, բողկը և Փաշինյանի նյարդային արձագանքը (տեսանյութ)

Խաշը, բողկը և Փաշինյանի նյարդային արձագանքը (տեսանյութ)

Հունվար 14, 2019 16:02 Բա էն վախտ խի՞ չէիք բան ասում, որ սերժենց խաշ ուտելու կամ քեֆերի մասին էին գրում թերթերը, այդ թվում՝ «Հայկական ժամանակը»: