Խմբագրական

Նոյեմբեր 16, 2018 11:38

Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը

20-րդ դարասկզբում, ուսումնասիրելով սոցիալ-դեմոկրատական ու լիբերալ ուղղվածության կուսակցությունները, գերմանացի սոցիոլոգ Ռոբերտ Միխելսը հանգեց այն եզրակացության, որ արտաքուստ ժողովրդավարական լոզունգներով հանդես եկող կուսակցությունները ներքուստ ունեն խիստ ավտորիտար կառուցվածք և ձգտում են կուսակցական օլիգարխիայի՝ խմբիշխանության:

Քաղաքական էլիտաների տեսության մեջ հայտնի են Միխելսի ձևակերպումները կուսակցություններում օլիգարխիայի երկաթյա կանոնի մասին: Ցանկացած կուսակցություն և ընդհանրապես կազմակերպություն ունի իշխանական ուղղահայաց և ձգտում է ամրապնդել այդ ուղղահայացը:

Կայացած հասարակություններում և պետություններում ձգտում են առավելագույնս վերահսկելի դարձնել կուսակցությունների գործունեությունը և սոցիալիզացնել դրանք: Իսկ չկայացածներում կուսակցությունները մնում են որպես փակ, անվերահսկելի ու ֆինանսավորման առումով մութ կառույցներ: Այս օրինաչափություններն ունեն օբյեկտիվ պատճառներ ու միայն մրցակցային բիզնես միջավայրը և մասնավոր սեփականության պաշտպանության կայացած համակարգն է հնարավորություն տալիս թափանցիկ դարձնել կուսակցություններին, դրանց կառուցվածքը սարքել ներառական ու հանրայնորեն վերահսկելի: Հայաստանում այդ առումով դեռ շատ ճանապարհ կա անցնելու:

Օլիգարխիայից էլ վատ. օխլոկրատիա

Ավտորիտար և անգամ տոտալիտար կառուցվածք ունի օխլոկրատիան՝ ամբոխի իշխանությունը: Արտաքուստ այն ամենաժողովրդավարականն է թվում, քանզի լիդերը հասանելի է և գտնվում է բոլորի ուշադրության կենտրոնում՝ նա իրենցից մեկն է:

Ամբոխին դիրիժորի կողմից ներշնչվում է, որ «ժողովուրդն» է որոշում կայացնում, բայց դա բլեֆ է: Ամբոխի ինտելեկտուալ կարողությունները չեն գերազանցում տարրական դասարանում սովորողի ինտելեկտը: Հետևաբար ամբոխը չի կարող որոշումներ կայացնել: Այն կատարում է միայն հրահանգներ: Ուսուցչից ստացած հրահանգներ:

Ամբոխին խաբում են ճիշտ այնպես, ինչպես խաբում են փոքրահասակ երեխային, երբ ուզում են նրան որևէ քայլ անել տալ, բայց դա ներկայացնում են այնպես, որ երեխան կարծի, թե ինքն է որոշում կայացրել ու հաճույքով կատարի քայլը:

Գլուխը կորցրած ամբոխը

Ամբոխների տեսակներն ու վարքաբանությունն ուսումնասիրող Նոբելյան մրցանակակիր Էլիաս Կանետտին պնդում էր, որ ամբոխին միշտ պետք է դիտարկել որպես մեկ միասնական օրգանիզմ, որը իր բնությամբ ձգտում է ավտորիտարիզմի ու վոժդիզմի:

Ամբոխն, ըստ նրա, ունի բազում ձեռքեր, բազում ոտքեր, բազում աչքեր, բայց ընդամենը մեկ գլուխ, որն ամբոխինը չէ (այստեղից էլ «գլուխը կորցրած ամբոխ» ձևակերպումը): Գլուխը ամբոխի լիդերն է, որը ստիպում է ամբոխին շարժել իր բազում ոտքերն ու ձեռքերը, բայց ոչ միտքը, քանզի ամբոխի մոտ միտքը շարժող մարմնի մասը բացակայում է:

Ամբոխի միջոցով իշխանության ձևավորումը, ըստ սահմանման, չի կարող լինել ժողովրդավարական, քանզի կուռք-ամբոխ հարաբերությունները ենթադրում են ենթարկեցում-հպատակում մոդել:

«Քաղաքացիական պայմանագրի» սուպերօլիգարխացումը

Վերևում արդեն նշեցինք, որ ըստ Միխելսի կանոնի՝ կուսակցություններում գործում է օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը: Կուսակցություններում շատերը լինում են հավասար, իսկ ոմանք՝ ավելի՛ հավասար, քան մյուսները:

«Սուպերհավասարների» կուսակցություն է դառնում ամբոխի աջակցությամբ ու վոժդիզմի հիմքով կառուցվողը:

Մինչև այս տարվա «թավշյա» գործընթացները «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը թույլ էր բոլոր առումներով և այդ իսկ պատճառով որոշ չափով ուներ ներքին ժողովրդավարություն: Ապրիլ-մայիսից հետո բնական էր, որ այդ կառույցը ձգտելու է օլիգարխացման, քանզի չկայացած քաղաքական համակարգով երկրներում անշեղորեն գործում է Միխելսի սկզբունքը:

«Քաղաքացիական պայմանագիրը» ձգտում է կուսակցական օլիգարխացման և դեկտեմբերի 9-ին ամբողջական իշխանություն վերցնելուց հետո դառնալու է սուպերօլիգարխիկ՝ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ:

Այդ կուսակցությունն օրերս լքած անդամը՝ Գևորգ Աճեմյանը, ով ֆեյսբուքյան էջում պատմել էր, թե ինչպիսի բարքեր են տիրում ՔՊԿ-ի ներսում, հաստատել է Միխելսի կանոնը:

Ակնհայտ է, որ քաղաքական ու քաղաքացիական ինստիտուտների չկայացածության, հակակշիռների բացակայության, հանրային իմունիտետի թուլության և հանրության լայն շրջանակների իրավաքաղաքական ցածր գիտակցության պայմաններում «Քաղաքացիական պայմանագիրը»՝ իր ավտորիտար դրսևորումներով, շատ արագ կգերազանցի նախորդ «իշխանության կուսակցությանը»՝ ՀՀԿ-ին, քանզի ունի հանրային լայն աջակցություն:

ՀՀԿ-ինը բրեժնևաչեռնենկոյական տիպի ավոտրիտարիզմ էր, որը լճացածության պատճառով զիջեց դիրքերը: ՀՀԿ-ն ու դրա լիդերը չունեին հանրային աջակցություն և ցանկության դեպքում անգամ չէին կարող այնպիսի մոդել ստեղծել, ինչպիսին որ ստեղծում է Նիկոլ Փաշինյանը: Սա այն դեպքն է, երբ վիշապին սպանողը դառնում է շատ ավելի մեծ վիշապ:

Նոր «իշխանության կուսակցությունը» աճող օրգանիզմ է և ունի ամբոխի աջակցությունը, ինչը ՔՊԿ-ին իր ձևով կնմանեցնի տոտալիտար իշխանություն ունեցող ռեժիմներին: Կռապաշտության վրա հիմնված իշխանական ու կուսակցական համակարգ կար Մուսոլինիի Իտալիայում, ֆաշիստական Գերմանիայում և բոլշևիկյան ՍՍՀՄ-ում:

ՔՊԿ-ական սուպերավտորիտարիմզը և՛ կուսակցության ներսում, և՛ պետական կառավարման ոլորտում հիմնված կլինի մեկ անձի պաշտամունքի քարոզի վրա և կձգտի տոտալիտարիզմի: Իսկ դա նշանակում է, որ Գևորգ Աճեմյանի ճակատագրին դեռ շատերն են արժանանալու ՔՊԿ-ում, բայց ոչ բոլորն են հրապարակավ արտահայտվելու այդ մասին, քանզի վախի մթնոլորտը և հոգեբանական գործոններով պայմանավորված ինքնագրաքննությունը թույլ չեն տալու դա անել:

100 տոկոսով կարելի է պնդել, որ ՔՊԿ-ն իր կուսակցական գերուղղահայաց կառուցվածքը նույնությամբ կձգտի տեղափոխել պետական համակարգ: Հենց այդ նպատակով էլ անդեմ ու ոչինչ չորոշող խորհրդարան է ձևավորվում, որպեսզի քաղաքական թատերաբեմում ունենանք մեկ մարդու դոմինանտություն: Մարդ, որը աշխատելու է վարչապետ, պատգամավոր, քաղաքապետ, մարզպետ, գյուղապետ, նախարար, դատավոր, դատախազ, քննիչ, գրաքննիչ, հավատաքննիչ: Մի խոսքով՝ կուռք:

Թե ինչի կարող է հանգեցնել ՔՊԿ-ի սուպերօլիգարխացումը և ինչով կավարտվի մեկ դերասանի թատրոնը, դժվար չէ կռահել: Հարցն այստեղ ժամկետներին ու վճարվելիք գնին է վերաբերում:

7or.am

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Ի՞նչ բացահայտեց գաղտնալսումը

Ի՞նչ բացահայտեց գաղտնալսումը

Դեկտեմբեր 06, 2018 14:15 Հասկանո՞ւմ է արդյոք Փաշինյանը, որ շատ ավելի լուրջ խնդիրներ մեր պետության և անձամբ իր համար կառաջանան, եթե նա բացի «Պանդորայի արկղը»:
Լեզվի սայթաքում ըստ Ֆրեյդի՞, թե՞ ըստ Փաշինյանի (տեսանյութ)

Լեզվի սայթաքում ըստ Ֆրեյդի՞, թե՞ ըստ Փաշինյանի (տեսանյութ)

Նոյեմբեր 27, 2018 14:40 «Նիկոլը Ճիշտ էր, ես սխալվեցի» սարգսյանական ձևակերպումն այլ իմաստ է ստանում:
Ո՞վ կհաղթի ընտրություններում

Ո՞վ կհաղթի ընտրություններում

Նոյեմբեր 22, 2018 17:00 Տիգրան Մուկուչյանը, դեմքի անմեղ հայացքով ու իր բարի աչուկները ճպճպացնելով, մեզ կհաղորդի թվերը այնպես, ինչպես հաղորդում էր նախորդ ընտրությունների ժամանակ:
Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Նոյեմբեր 16, 2018 11:38 ՀՀԿ-ն ու դրա լիդերը ցանկության դեպքում անգամ չէին կարող այնպիսի մոդել ստեղծել, ինչպիսին որ ստեղծում է Նիկոլ Փաշինյանը:
Ամբոխի և իշխանության հարաբերությունները. Փաշինյանը կգնա՞ Ռոբեսպիերի ճանապարհով

Ամբոխի և իշխանության հարաբերությունները. Փաշինյանը կգնա՞ Ռոբեսպիերի ճանապարհով

Նոյեմբեր 09, 2018 15:28 Ո՞վ կդառնա Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության գլխավոր հակառակորդը:
Ադրբեջանական ագրեսիան ու հայկական խաղաղասիրությունը

Ադրբեջանական ագրեսիան ու հայկական խաղաղասիրությունը

Նոյեմբեր 07, 2018 14:21 Փաշինյանի վարչապետ դառնալուց հետո Երևանի դիրքորոշումը Ղարաբաղի հարցում դարձավ հակասական ու էկլեկտիկ (ծայրահեղ խաղաղասիրականից մինչև ռազմատենչ):
Հեղափոխությունից հետո և արտահերթից առաջ

Հեղափոխությունից հետո և արտահերթից առաջ

Հոկտեմբեր 19, 2018 10:45 Հեղափոխությունը, միգուցե, կարելի է անել «դուխով», բայց պետությունը պետք է կառուցել ու զարգացնել ԽԵԼՔՈՎ:
Քաղաքական մանիպուլյացիա

Քաղաքական մանիպուլյացիա

Սեպտեմբեր 28, 2018 12:54 Ամբոխն անշնորհակալ է, դավաճան և մոռացկոտ. մանիպուլյատորը պետք է շատ լավ իմանա այդ մասին:
Ժողովրդավարությունը և ամբողջատիրությունը

Ժողովրդավարությունը և ամբողջատիրությունը

Սեպտեմբեր 24, 2018 19:07 Բռնապետական կամ ամբողջատիրական ռեժիմները հաստատվում են հիվանդ հասարակություններում։
Պատմական և հայաստանյան «սևերն» ու «սպիտակները». Լյուդովիկոս 16-րդից մինչև Նիկոլ Փաշինյան

Պատմական և հայաստանյան «սևերն» ու «սպիտակները». Լյուդովիկոս 16-րդից մինչև Նիկոլ Փաշինյան

Սեպտեմբեր 20, 2018 14:29 Հետո են տեսնելու, որ երջանկություն խոստացողները «Նապոլեոն» խոզի պես ձեռք են բերել նախորդների հատկանիշները...
Ինչպես թույլ չտալ զանգվածների ամբոխացումը

Ինչպես թույլ չտալ զանգվածների ամբոխացումը

Սեպտեմբեր 17, 2018 15:53 Ամբոխի ու կուռքի հարաբերությունները սադո-մազոխիստական սեռական հարաբերությունների են նման: Ամբոխին հեշտ է գայթակղել և օգտագործել:
Հրաժարվել «ինքնաոչնչացման բնազդից»

Հրաժարվել «ինքնաոչնչացման բնազդից»

Սեպտեմբեր 08, 2018 14:00 Մոսկվան կոշտ «մեսիջներ» է հղում, իսկ Երևանը ներսում ձգտում է պահել հեղափոխական պաթոսը: Թե ուր կհասցնի մեզ այս ամենը, կերևա շատ շուտով:
Չմոռանանք, թե ինչու են հավաքվել

Չմոռանանք, թե ինչու են հավաքվել

Մայիս 14, 2018 19:25 Վերջին 27 տարում կադրային ոլորտում հիմնականում առաջնորդվել են «Պոլի փեդ լինի, ՀՀՇ-ից լինի» տխրահռչակ սկզբունքով:
Ռետրո. Շուշիի ազատագրումը. միֆեր և իրականություն

Ռետրո. Շուշիի ազատագրումը. միֆեր և իրականություն

Մայիս 09, 2018 09:40 Եթե հավատալու լինենք պաշտոնական քարոզչությանը, ապա Ղարաբաղյան պատերազմը հաղթել են Սերժ Սարգսյանը և Զորի Բալայանը, բայց դա մեծագույն բլեֆ է:
Հայաստանն առանց Սերժ Սարգսյանի

Հայաստանն առանց Սերժ Սարգսյանի

Ապրիլ 20, 2018 09:30 «Քա՛յլ արա, մերժի՛ր Սերժին» կարգախոսը վերածվել է համազգային գաղափարի: ՀՀԿ ղեկավարը դարձել է համազգային հակահերոս:
Ե՞րբ է իրականում ուրախանում թուրքը

Ե՞րբ է իրականում ուրախանում թուրքը

Մարտ 05, 2018 15:30 Սամվել Բաբայանին ու Վազգեն Սարգսյանին ռազմական դիկտատուրայի մեջ մեղադրողներն այժմ այնպիսի տնտեսական ու քաղաքական դիկտատուրա են հաստատում, որ ...
«Մարտի 1». ո՞ւմ էր դա ձեռնտու, ո՞վ էր մեղավոր և ո՞րն էր պատճառը

«Մարտի 1». ո՞ւմ էր դա ձեռնտու, ո՞վ էր մեղավոր և ո՞րն էր պատճառը

Մարտ 01, 2018 18:10 ՀՀ-ում իշխանության ընդունում-հանձնումը տեղի է ունեցել ներսում՝ կոշտ (1998թ.) կամ փափուկ (2007թ.) պալատական հեղաշրջման միջոցով:
88-ից առաջ և հետո

88-ից առաջ և հետո

Փետրվարի 20, 2018 10:15 1988-ին կամ 1991-ին տեղի ունեցած անկախության հանրաքվեի ժամանակ ո՞ւմ մտքով կանցներ, որ 30 տարի անց ունենալու ենք գալուստսահակյանական վերնախավ:
30 տարի անց. հաղթանակներ և պարտություններ

30 տարի անց. հաղթանակներ և պարտություններ

Փետրվարի 19, 2018 18:02 Ճակատագրի հեգնանքով՝ Ղարաբաղյան շարժման 30-ամյակը համընկնում է մեզանում խորհրդային կառավարման մոդելի և գենսեկական ինստիտուտի վերականգնման հետ:
Մարտեր առանց կանոնների

Մարտեր առանց կանոնների

Փետրվարի 14, 2018 21:30 ՀՀ իշխանությունները ներդրել են «մարտեր առանց կանոնների» մոդելը. եթե փողի միջոցով ոչնչացվել է ժողովրդավարության աստվածը՝ ընտրական ինստիտուտը, ապա, կարամազովյան տրամաբանությամբ, ամեն ինչ կարելի է: