Կարծիք

Ապրիլ 13, 2019 12:55

Ցեմենտը՝ որպես մեթոդաբանական որոշիչ

Ցեմենտը՝ որպես մեթոդաբանական որոշիչ

Խորհրդարարանի Տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովում կայանալիք քննարկումն այս անգամ էական բան է որոշելու: Տնտեսական զարգացման ու ներդրումների նախարարը հանձնաժողովին «Պետական տուրքի մասին օրենքում» փոփոխության առաջարկ է ներկայացրել: Այս փաստից կարելի է եզրակացնել, որ կառավարությունը տնտեսական պրոտեկցիոնիզմի հարցում արդեն կողմնորոշվել է: Այսինքն, դիրքորոշում ունի: Նախարարը (բնականաբար, կառավարության անունից) առաջարկում է Հայաստան ներկրվող ցեմենտի մեկ տոննայի դիմաց մաքսատուրք սահմանել: Այս քայլն ինչ–որ իմաստով անսպասելի էր: Մեր նոր իշխանությունների այն փոքրաթիվ մասը, ում տնտեսական հայացքներն ու մոտեցումները հայտնի էին նախկինում, հիմնականում դեմ էին տնտեսական աջակցության քաղաքականությանը: Պարզ ասած՝ ազատ շուկայական հարաբերությունների կողմնակիցներ էին: Սա՛ է ինտրիգը: Փաստորեն, օրենքի՝ տրամաբանորեն հակառակ օրինագիծ է ներկայացվել խորհրդարան: ԱԺ տնտեսական հարցերի հանձնաժողովում էլ տնտեսագիտական նույն հայացքները կրող մարդիկ քիչ չեն: Հանձնաժողովում կայացած քննարկումից հետո այն կտեղափոխվի ԱԺ նիստ։ ԱԺ-ն կընդունի կամ կմերժի օրինագիծը, և դրանից պարզ կլինի՝ նոր իշխանությունները տնտեսության առաջընթացի ինչ մոտեցում ունեն:

Բազմաթիվ աշխատատեղեր փակելու երկարամսյա խոստումների ֆոնին կառավարության անդամը հիմա չի թաքցնում, որ ցեմենտ արտադրող երկու գործարանների 400 աշխատեղերը պահելու համար է այս ամենը: Եկեք նախ դիտարկենք ցեմետի շուկայի ծավալներն ու երկու գործարանների վարքը թվերով:

Մինչև 2015թ. Հայաստանը ցեմենտ արտահանող երկիր էր: 2012թ. արտահանվել է մոտ 137 հազար տոննա ցեմենտ, 2013թ.` 185 հազար: 2014թ. ցուցանիշն ընկնում էր, բայց դեռ ողբերգական չէր. այդ տարի արտահանվել է մոտ 73 հազար տոննա: 2016-ին արտահանում չի եղել, ու այդ թվականից մեր երկիրը դարձել է ցեմենտ ներկրող: Այսինքն, մեր արտադրողներն արտաքին շուկան կորցնելուց հետո դիրքերը զիջում են նաև ներքին շուկայում:

Ներմուծումների ծավալային աճը կարելի է տեսնել գրաֆիկում: Իսկ զուտ ֆինանսական առումով 2014-ին ներկրումներում առաջին անգամ 1 մլն դոլարի ցուցանիշը գերազանցվեց: 2016-ին ներկրվել է մոտ 2.8 մլն դոլարի ցեմենտ, 17-ին` մոտ 5 մլն-ի արժեքի: 2018թ.-ին, որի կեսից ավելին արդեն անզուսպորեն ազատ շուկայական տնտեսության կողմնակիցների շրջանն էր, ներկրումների ծավալը հասավ 26,5 մլն (աճը հինգ անգամից ավելի է, եթե, իհարկե, հնարավոր է այս պարագայում «աճ» բառն օգտագործել):

Անցած տարվա ընթացքում հայտնի և անհայտ սեփականատերերի պատկանող գործարանները փորձեցին այս թեմայի շուրջ հասարակական հետաքրքրություն առաջացնել: Չստացվեց: Խոշոր սեփականատերերը հարգի չէին անգամ աշխատատեղեր ապահովելու պարագայում: Եվ ահա, այժմ իշխանություններն իրենք են ասում, որ Հայաստանում արտադրվող ցեմենտն ավելի բարձր ինքնարժեք ունի, քան հարևան երկրների արտադրածը: Այն, որ իրանական ցեմենտն ավելի էժան է, բոլորը գիտեին. այդ երկրի ներքին շուկայում էներգակիրների արժեքը ցածր է: Բայց որ մենք զիջում ենք վրաց արտադրողներին, շատերի համար շոկային նորություն էր:

Ցավոք, պատկերն այդպիսին է: Էներգակիրների (հատկապես գազի) բարձր արժեքի պատճառով մեր երկրում ցեմենտի ինքնարժեքն ավելի բարձր է: Մեր իշխանությունների խոստացած շինարարական բումի համար ցեմենտ է պետք: Տարօրինակ է, բայց իշխանությունները չեն գնում էժան ցեմենտ «հայթայթելու» ճանապարհով: Օրենքի նախագծի ընդունումից հետո պարսկական ցեմենտի մեկ տոննան կթանկանա առնվազն 22 հազար դրամով: Բայց շատերը գիտեն, որ նման մոտեցումը կամ տնտեսական աջակցություն-պրոտեկցիոնիզմը երկարաժամկետ դրական հետևանքներ կարող են չունենալ: Ավելին, դրա բացասական հետևանքները դասագրքային ճշմարտություն են` ընդունված ու չվիճարկվող: Նման պարագայում տեղական արտադրողը բավարար միջոցներ չի ներդնում սեփական արտադրությունն արդիականացնելու և ավելի արդյունավետ դարձնելու համար մի կողմից, մյուս կողմից, ներմուծումներից «պաշտպանված» ներքին արտադրողը, որպես կանոն, հոգ չի տանում սեփական արտադրանքի որակի մասին, և այդպես շարունակ: Կարճ ասած, հետաքրքիր է լինելու դիտարկել, թե ինչ վերաբերմունք կդրսևորի խորհրդարանը: Չնայած, անկեղծության համար պետք է ասել, որ գործադիր իշխանության որոշումները վավերացնելով՝ նոր խորհրդարանն ամենևին էլ ինքնատիպ չի լինի:

Արա Գալոյան

Տնտեսական մեկնաբան

Աղբյուրը՝ politeconomy.org

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Տնտեսական հեղափոխության հակառակ կողմը

Տնտեսական հեղափոխության հակառակ կողմը

Ապրիլ 24, 2019 19:45 Պարոն Փաշինյա՛ն, մեղավորությունը ձեր գլխում է։
Զարմանալի է, բայց փաստ

Զարմանալի է, բայց փաստ

Ապրիլ 24, 2019 14:18 Ժամը 12-ի դրությամբ Հայաստանի կառավարության ղեկավարը չէր հասցրել ուղերձով դիմել հայ ժողովրդին։
«Սագերը փրկեցին Հռոմը» կամ Փաշինյանի նոր հայտարարության մասին

«Սագերը փրկեցին Հռոմը» կամ Փաշինյանի նոր հայտարարության մասին

Ապրիլ 24, 2019 09:38 Երկրի զարգացումը կախված է բոլորովին այլ գործոններից։
Պետությունների ղեկավարների հերթը Հայաստանի դռներին

Պետությունների ղեկավարների հերթը Հայաստանի դռներին

Ապրիլ 24, 2019 09:25 Հերթ են կանգնել նայելու «Իմ քայլը» դաշինքի պատգամավորների աչքերին։
Քանի՞ օր տևեց ՊԵԿ ստուգում-շոուն․ ձանձրալի չի՞

Քանի՞ օր տևեց ՊԵԿ ստուգում-շոուն․ ձանձրալի չի՞

Ապրիլ 24, 2019 08:50 Որքա՞ն փող ծախսեց ՊԵԿ-ը այդ ստուգում-շոուի համար։
Հայաստանի մեկ տարին կամ շնորհավո՛ր տոնդ, սիրելի՛ համաքաղաքացի

Հայաստանի մեկ տարին կամ շնորհավո՛ր տոնդ, սիրելի՛ համաքաղաքացի

Ապրիլ 24, 2019 00:01 Պարզ, սովորական իշխանափոխություն:
Երբ պահանջում են ատել աղքատությունը և պարտադիր իմանալ երեք օտար լեզու

Երբ պահանջում են ատել աղքատությունը և պարտադիր իմանալ երեք օտար լեզու

Ապրիլ 23, 2019 21:40 Թվում է՝ մանր հարցեր են, բայց իրականում մանր չեն:
Մեկ տարի է՝ ինչո՞ւ էիք ջուր ծեծում առանց Վարդուշի, Գուգոյի, Մնջոյի ու Բղդոյի

Մեկ տարի է՝ ինչո՞ւ էիք ջուր ծեծում առանց Վարդուշի, Գուգոյի, Մնջոյի ու Բղդոյի

Ապրիլ 23, 2019 18:13 Հիմա ե՞րբ ենք քննարկում Արցախի հարցը։
«Սերժ Սարգսյանն իր հրաժարականի մասին որոշումը կայացրել էր մինչև Կարապետյանի հանդիպումը իրենց հետ». Արմեն Աշոտյան

«Սերժ Սարգսյանն իր հրաժարականի մասին որոշումը կայացրել էր մինչև Կարապետյանի հանդիպումը իրենց հետ». Արմեն Աշոտյան

Ապրիլ 23, 2019 17:25 Մոտակա հրապարակային խոսքում Սերժ Սարգսյանն այս հարցին ևս կարող է անդրադառնալ:
Հիշողություններ

Հիշողություններ

Ապրիլ 23, 2019 16:32 ԽՍՀՄ-ում այսօր՝ ապրիլի 22-ը, տոն էր՝ Լենինի ծննդյան օրը․․․
Հայաստանի ԱԳՆ-ն համառորեն լռում է

Հայաստանի ԱԳՆ-ն համառորեն լռում է

Ապրիլ 23, 2019 15:25 Լուրջ հարցերը Հայաստանի նոր իշխանություններին չեն հետաքրքրում։
Էդքան խոսում ես, որ ի՞նչ անես

Էդքան խոսում ես, որ ի՞նչ անես

Ապրիլ 23, 2019 14:00 Մի տարի է` խոսում է, խոսում է, խոսում, ու չի հոգնում։
Քաղաքացու օրը գունազարդվածների մերկ շքերթներ չե՞ն կազմակերպելու…

Քաղաքացու օրը գունազարդվածների մերկ շքերթներ չե՞ն կազմակերպելու…

Ապրիլ 23, 2019 12:25 ՀՀ հպարտ քաղաքացիները մարիխուանա չե՞ն ծխելու...
Քաղաքական դեժավյու․ Սերժը չկա, և դա է միակ փոփոխությունը

Քաղաքական դեժավյու․ Սերժը չկա, և դա է միակ փոփոխությունը

Ապրիլ 23, 2019 11:34 Ձեր այն խմած շամպայնը թթվելու է ձեր վրա, քանի որ ուժեղ հիասթափություն եք ապրելու:
Ուզում եմ հասկանալ վարչապետին. ի՞նչ է նշանակում՝ ատեք աղքատությունը

Ուզում եմ հասկանալ վարչապետին. ի՞նչ է նշանակում՝ ատեք աղքատությունը

Ապրիլ 23, 2019 11:21 Սա՞ է տնտեսական հեղափոխության բանալին։
Ով էր ճիշտ, և ով սխալվեց

Ով էր ճիշտ, և ով սխալվեց

Ապրիլ 23, 2019 10:35 Եթե մերժվում է մեկի խոսքի դրժումը, չպետք է հանդուրժվեն բազմակի դրժումները։
Գնացեք ու լուծեք, եթե չեք կարողանում՝ խոստովանեք ու հեռացեք

Գնացեք ու լուծեք, եթե չեք կարողանում՝ խոստովանեք ու հեռացեք

Ապրիլ 23, 2019 10:34 Ժողովրդի վրա մի՛ ցրի քո պատասխանատվությունը։