Կարծիք

Ապրիլ 13, 2019 12:55

Ցեմենտը՝ որպես մեթոդաբանական որոշիչ

Ցեմենտը՝ որպես մեթոդաբանական որոշիչ

Խորհրդարարանի Տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովում կայանալիք քննարկումն այս անգամ էական բան է որոշելու: Տնտեսական զարգացման ու ներդրումների նախարարը հանձնաժողովին «Պետական տուրքի մասին օրենքում» փոփոխության առաջարկ է ներկայացրել: Այս փաստից կարելի է եզրակացնել, որ կառավարությունը տնտեսական պրոտեկցիոնիզմի հարցում արդեն կողմնորոշվել է: Այսինքն, դիրքորոշում ունի: Նախարարը (բնականաբար, կառավարության անունից) առաջարկում է Հայաստան ներկրվող ցեմենտի մեկ տոննայի դիմաց մաքսատուրք սահմանել: Այս քայլն ինչ–որ իմաստով անսպասելի էր: Մեր նոր իշխանությունների այն փոքրաթիվ մասը, ում տնտեսական հայացքներն ու մոտեցումները հայտնի էին նախկինում, հիմնականում դեմ էին տնտեսական աջակցության քաղաքականությանը: Պարզ ասած՝ ազատ շուկայական հարաբերությունների կողմնակիցներ էին: Սա՛ է ինտրիգը: Փաստորեն, օրենքի՝ տրամաբանորեն հակառակ օրինագիծ է ներկայացվել խորհրդարան: ԱԺ տնտեսական հարցերի հանձնաժողովում էլ տնտեսագիտական նույն հայացքները կրող մարդիկ քիչ չեն: Հանձնաժողովում կայացած քննարկումից հետո այն կտեղափոխվի ԱԺ նիստ։ ԱԺ-ն կընդունի կամ կմերժի օրինագիծը, և դրանից պարզ կլինի՝ նոր իշխանությունները տնտեսության առաջընթացի ինչ մոտեցում ունեն:

Բազմաթիվ աշխատատեղեր փակելու երկարամսյա խոստումների ֆոնին կառավարության անդամը հիմա չի թաքցնում, որ ցեմենտ արտադրող երկու գործարանների 400 աշխատեղերը պահելու համար է այս ամենը: Եկեք նախ դիտարկենք ցեմետի շուկայի ծավալներն ու երկու գործարանների վարքը թվերով:

Մինչև 2015թ. Հայաստանը ցեմենտ արտահանող երկիր էր: 2012թ. արտահանվել է մոտ 137 հազար տոննա ցեմենտ, 2013թ.` 185 հազար: 2014թ. ցուցանիշն ընկնում էր, բայց դեռ ողբերգական չէր. այդ տարի արտահանվել է մոտ 73 հազար տոննա: 2016-ին արտահանում չի եղել, ու այդ թվականից մեր երկիրը դարձել է ցեմենտ ներկրող: Այսինքն, մեր արտադրողներն արտաքին շուկան կորցնելուց հետո դիրքերը զիջում են նաև ներքին շուկայում:

Ներմուծումների ծավալային աճը կարելի է տեսնել գրաֆիկում: Իսկ զուտ ֆինանսական առումով 2014-ին ներկրումներում առաջին անգամ 1 մլն դոլարի ցուցանիշը գերազանցվեց: 2016-ին ներկրվել է մոտ 2.8 մլն դոլարի ցեմենտ, 17-ին` մոտ 5 մլն-ի արժեքի: 2018թ.-ին, որի կեսից ավելին արդեն անզուսպորեն ազատ շուկայական տնտեսության կողմնակիցների շրջանն էր, ներկրումների ծավալը հասավ 26,5 մլն (աճը հինգ անգամից ավելի է, եթե, իհարկե, հնարավոր է այս պարագայում «աճ» բառն օգտագործել):

Անցած տարվա ընթացքում հայտնի և անհայտ սեփականատերերի պատկանող գործարանները փորձեցին այս թեմայի շուրջ հասարակական հետաքրքրություն առաջացնել: Չստացվեց: Խոշոր սեփականատերերը հարգի չէին անգամ աշխատատեղեր ապահովելու պարագայում: Եվ ահա, այժմ իշխանություններն իրենք են ասում, որ Հայաստանում արտադրվող ցեմենտն ավելի բարձր ինքնարժեք ունի, քան հարևան երկրների արտադրածը: Այն, որ իրանական ցեմենտն ավելի էժան է, բոլորը գիտեին. այդ երկրի ներքին շուկայում էներգակիրների արժեքը ցածր է: Բայց որ մենք զիջում ենք վրաց արտադրողներին, շատերի համար շոկային նորություն էր:

Ցավոք, պատկերն այդպիսին է: Էներգակիրների (հատկապես գազի) բարձր արժեքի պատճառով մեր երկրում ցեմենտի ինքնարժեքն ավելի բարձր է: Մեր իշխանությունների խոստացած շինարարական բումի համար ցեմենտ է պետք: Տարօրինակ է, բայց իշխանությունները չեն գնում էժան ցեմենտ «հայթայթելու» ճանապարհով: Օրենքի նախագծի ընդունումից հետո պարսկական ցեմենտի մեկ տոննան կթանկանա առնվազն 22 հազար դրամով: Բայց շատերը գիտեն, որ նման մոտեցումը կամ տնտեսական աջակցություն-պրոտեկցիոնիզմը երկարաժամկետ դրական հետևանքներ կարող են չունենալ: Ավելին, դրա բացասական հետևանքները դասագրքային ճշմարտություն են` ընդունված ու չվիճարկվող: Նման պարագայում տեղական արտադրողը բավարար միջոցներ չի ներդնում սեփական արտադրությունն արդիականացնելու և ավելի արդյունավետ դարձնելու համար մի կողմից, մյուս կողմից, ներմուծումներից «պաշտպանված» ներքին արտադրողը, որպես կանոն, հոգ չի տանում սեփական արտադրանքի որակի մասին, և այդպես շարունակ: Կարճ ասած, հետաքրքիր է լինելու դիտարկել, թե ինչ վերաբերմունք կդրսևորի խորհրդարանը: Չնայած, անկեղծության համար պետք է ասել, որ գործադիր իշխանության որոշումները վավերացնելով՝ նոր խորհրդարանն ամենևին էլ ինքնատիպ չի լինի:

Արա Գալոյան

Տնտեսական մեկնաբան

Աղբյուրը՝ politeconomy.org

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Այս կրկեսի պատասխանատուն ու պատվիրատուն Նիկոլ Փաշինյանն է

Այս կրկեսի պատասխանատուն ու պատվիրատուն Նիկոլ Փաշինյանն է

Հունիս 15, 2019 20:40 Իշխանական քարոզիչներն ուզում են բարդել մեր բռնել-բացթողնելու ցիրկը ոստիկանության վրա:
Արդեն 3 հազարից ավելի քվեարկող, բայց էլի պատկերը նույնն է (լուսանկար)

Արդեն 3 հազարից ավելի քվեարկող, բայց էլի պատկերը նույնն է (լուսանկար)

Հունիս 15, 2019 20:33 Գործող իշխանությունները ֆեյքերի մեծ բանակ ունեն, բայց էլի չեն կարողանում իրենց ուզած թիվը «խփել»։
Հայտնի է, որ «Բանականության նինջը հրեշ է ծնում»

Հայտնի է, որ «Բանականության նինջը հրեշ է ծնում»

Հունիս 15, 2019 19:40 Ցավոք չգիտենք, թե ինչ է ծնում տրամաբանության արձակուրդը:
Հետապնդման եմ ենթարկվում Լոռու մարզպետի կողմից

Հետապնդման եմ ենթարկվում Լոռու մարզպետի կողմից

Հունիս 15, 2019 16:43 Մարզպետը ոստիկաններ է ուղարկել քաղաքացու բնակարան։
Ով է ՀՀ–ում ժողովուրդ՝ դեռ պետք է պարզել

Ով է ՀՀ–ում ժողովուրդ՝ դեռ պետք է պարզել

Հունիս 15, 2019 14:19 «Ժողովուրդ» բառը շահարկվեց, գցվեց ոտնատակ, դարձավ հատակի շոր:
Փաշինյանի իշխանությունը կա՛մ անմեղսունակ է, կա՛մ անդարդ

Փաշինյանի իշխանությունը կա՛մ անմեղսունակ է, կա՛մ անդարդ

Հունիս 15, 2019 14:14 Երկու դեպքում էլ տխուր է շատ:
Ինչ անել, որ բոլորի համար լավ լինի

Ինչ անել, որ բոլորի համար լավ լինի

Հունիս 15, 2019 13:10 Վատ վիճակում լինելը շատ ավելի լավ է, քան շատ վատ վիճակում մնալը։ 
Խրամատներից դուրս գալու ժամանակը

Խրամատներից դուրս գալու ժամանակը

Հունիս 15, 2019 11:40 Երկփեղկված, բևեռացած ու թշնամացած հասարակությունը չափազանց խոցելի է։
Իշխանությունների նպատակը՝ անել այնպես, որ հայաստանցիներն իրենք Արցախը հանձնեն Ադրբեջանին

Իշխանությունների նպատակը՝ անել այնպես, որ հայաստանցիներն իրենք Արցախը հանձնեն Ադրբեջանին

Հունիս 15, 2019 11:25 Արցախահայությանը վարկաբեկելու քաղաքականություն։
Իշխանական լրատվամիջոցներն ու ֆեյքերը փորձում են նենգափոխել իրականությունը

Իշխանական լրատվամիջոցներն ու ֆեյքերը փորձում են նենգափոխել իրականությունը

Հունիս 15, 2019 11:15 Փաշինյանը հրաժարվում է իր խոսքերից։
Հնարավորություն կտա՞ն իմքայլականները խորհրդարանում ներկայացված երկրորդ ուժին առաջադրել թեկնածու

Հնարավորություն կտա՞ն իմքայլականները խորհրդարանում ներկայացված երկրորդ ուժին առաջադրել թեկնածու

Հունիս 15, 2019 09:56 Սա՛ է լինելու իշխող ուժի «սկզբունքայնության» հերթական թեստը։
Մեծացել է դիպուկահարների կողմից խոցումների վտանգը

Մեծացել է դիպուկահարների կողմից խոցումների վտանգը

Հունիս 15, 2019 09:40 Մինչ մեր «գերագույն գլխավոր հրամանատարը» զբաղված է ժողովուրդը սևերի ու սպիտակների բաժանելով։
Դատավոր Արմեն Դանիելյանն ինքն իրեն մեղավոր կճանաչի

Դատավոր Արմեն Դանիելյանն ինքն իրեն մեղավոր կճանաչի

Հունիս 15, 2019 09:35 Ու սա կլինի իր կողմից երբևէ կայացված ամենաարդար դատական ակտը։
Գույքը՝ որպես շքեղություն

Գույքը՝ որպես շքեղություն

Հունիս 15, 2019 09:15 Օրենքի լրամշակման նախագծի հեղինակները չեն թաքցնում, որ գույքահարկը դիտում են որպես տնտեսական աշխուժացման լծակ:
Իշխանության եկան դեմագոգները, էմոցիոնալ մանիպուլյատորները, պոպուլիստները

Իշխանության եկան դեմագոգները, էմոցիոնալ մանիպուլյատորները, պոպուլիստները

Հունիս 14, 2019 21:45 Նրանց միշտ ձեռնտու է լինելու «դեգրադացված» հասարակություն ունենալը։
Քոչարյանի աջակիցները կրկին ոստիկանությունում են

Քոչարյանի աջակիցները կրկին ոստիկանությունում են

Հունիս 14, 2019 20:00 Քայլիշխանական կարգազանցները շշերով ու քարերով հարվածել են նրանց։
Հետո ուշ է լինելու, պարոնա՛յք

Հետո ուշ է լինելու, պարոնա՛յք

Հունիս 14, 2019 17:26 Չավուշօղլուի անհեթեթ առաջարկը, ադրբեջանցիների կողմից հայ զինվորի սպանությունն ու Փաշինյանի դավադիրները։
Սփյուռքի հանձնակատարի նշանակումը կարող է նոր, չհաղթահարվող խնդիրներ առաջացնել

Սփյուռքի հանձնակատարի նշանակումը կարող է նոր, չհաղթահարվող խնդիրներ առաջացնել

Հունիս 14, 2019 17:15 Ինչպե՞ս է աշխատելու այդ անձը Ռուսաստանի, Իրանի և մի շարք այլ երկրների պայմաններում: