Լրահոս

Հունիս 23, 2012 17:59

Արդյոք ԵՍԶՈւ պայմանագիրը ձևական բնույթ չի՞ կրում, եթե Ադրբեջանի ռազմականացումը շարունակվում է

Արդյոք ԵՍԶՈւ պայմանագիրը ձևական բնույթ չի՞ կրում, եթե Ադրբեջանի ռազմականացումը շարունակվում է

Հայ փորձագետները և քաղաքական գործիչները հաճախ են բարձրաձայնում այն հարցի շուրջ, թե Ադրբեջանը խախտում է Եվրոպայում սովորական զինված ուժերի մասին պայմանագրի (ԵՍԶՈւՊ) դրույթները: Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում ԵՍԶՈւՊ-ը և ի՞նչ տիպի խախտումներ է թույլ տալիս Ադրբեջանը:

ԵՍԶՈւՊ-ը և Վիեննայի Փաստաթուղթը` որպես տեղեկատվության փոխանական միջոց

 Այսպես` ԵՍԶՈւՊ-ը (ստորագրվել է 1990թ. նոյեմբերի 19-ին Փարիզում) և 1999թ. Վիեննայի Փաստաթուղթը (ստորագրվել է 1999թ. նոյեմբերին` Ստամբուլում կայացած ԵԱՀԿ գագաթնաժողովի ժամանակ) համարվում են հիմնարար փաստաթղթեր մասնակից-պետությունների  և Եվրոպայում անվտանգության ու փոխադարձ վստահության երաշխիքի համար: Այդ փաստաթղթերով, հատկապես   ԵՍԶՈՒ պայմանագրով սահմանվում է մասնակից պետությունների զինված ուժերի մասին տեղեկատվության փոխանակման և ստուգման բավականին խիստ ռեժիմ: Նշենք, որ իր ստեղծման պահից ԵՍԶՈւ պայմանագրի գլխավոր նպատակը եղել է երկու բլոկների` ՆԱՏՕ-ի և «Վարշավյան պակտ»-ի միջև սովորական հարձակողական սպառազինությունների ոլորտում հավասարակշռության պահպանումը: 2006թ. հունիսի դրությամբ պայմանագրի անդամներ էին եվրոպական 28 երկրներ, այդ թվում` Հայաստանը, Ադրբեջանը, Մեծ Բրիտանիան, Ռուսաստանը, Թուրքիան, Ուկրաինան, Ֆրանսիան, ԱՄՆ-ը, Կանադան։

1999թ. Վիեննայի Փաստաթուղթի շրջանակներում իրականացվում է ամենամյա տեղեկատվության փոխանակում, պետությունները միմյանց են տրամադրում զինված ուժերում առկա սովորական սպառազինությունների, տեխնիկայի և անձնակազմի թվաքանակների մասին տեղեկատվություը, հայտնում են ռազմական ոլորտի ծախսերի մասին:

Նախկին ԽՍՀՄ հանրապետություններից 8-ը, այդ թվում` Հայաստանը, Ռուսաստանը, Վրաստանը, Ադրբեջանը, 1992թ. Տաշքենդում ստորագրված համաձայնագրով ճանաչեցին իրենց պարտավորություններն այս պայմանագրի իրականացման ոլորտում: Արդյունքում նրանք ըստ համապատասխան կատեգորիաների ստացան սպառազինության ու տեխնիկայի հետևյալ հավասար չափաբաժինները.

220-ական մարտական տանկ,

220-ական մարտական զրահամեքենա

285-ական հրետանային միավոր,

100-ական մարտական ինքնաթիռ,

50-ական հարվածային ուղղաթիռ:

ԵՍԶՈՒՊ-ի դիրքերի թուլացումը

Ինչպես վերը նշվեց, ԵՍԶՈւ պայմանագրի առաջնային նպատակը եղել է ՆԱՏՕ-ի և «Վարշավյան պակտ»-ի միջև սովորական հարձակողական սպառազինությունների ոլորտում հավասարակշռության պահպանումը: Սակայն, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ «Վարշավյան պակտ»-ը ներկայումս գոյություն չունի, իսկ այդ երկրներն արդեն իսկ միացել են 1949թ. Վաշինգտոնյան համաձայնագրին (ՆԱՏՕ), առաջացել է վերոնշյալ հավասարակշռության խախտում: Հարձակողական սպառազինությունների այն չափաբաժինները, որոնք նախատեսված էին վերոնշյալ երկրների համար, առանց փոփոխություն կրելու անցել են ՆԱՏՕ-ին:

Սա հիմք հանդիսացավ, որ այս պայմանագրի առնչությամբ ի հայտ գան մի շարք հակասություններ, որոնք ավելի սրվեցին 2007թ.-ին: Նախ Վաշինգտոնի կողմից Չեխիայում և Լեհաստանում ամերիկյան հակահրթիռային պաշտպանության համակարգերի տեղակայման առնչությամբ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը սպառնաց ռուսաստանյան կողմի՝ ԵՍԶՈւՊ-ի շրջանակներից դուրս գալով: Նույն թվականին հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության անդամ պետությունները ԵՍԶՈւՊ-ի մասնակիցների արտակարգ խորհրդաժողովի գումարման կապակցությամբ արված հայտարարության մեջ ընդգծել էին, որ պայմանագրի կենսունակությունն ու արդյունավետությունը կորսված է, և դրա բուն գոյությունը հարցականի տակ է դրված: Խնդրի առնչությամբ չստանալով դրական պատասխան ՌԴ-ն 2010թ.-ին սառեցնում է ԵՍԶՈւ պայմանագիրը: 2011թ.-ին Մեծ Բրիտանիան հայտարարում է, որ դադարեցնում է պայմանագրի շրջանակում Ռուսաստանի հետ տեղեկությունների փոխանակումը: Նույն թվականին այդ մասին հայտարարել էր նաև ԱՄՆ-ը` որոշումը պատճառաբանելով Ռուսաստանի պահվածքով: Այս ամենը և միջազգային ռազմաքաղաքական հարաբերություններում խմորումների խորացումը Ադրբեջանի իշխանության համար խթանիչ հանդիսացան` պայմանագրի պահանջների խախտմանն ուղղված քաղաքականությունն ավելի խորացնելու և բացահայտ ներկայացնելու ուղղությամբ։

Միջազգային կառույցները լռում են

Հայաստանը ԵՍԶՈւ պայմանագրի դրույթների իրականացման առումով մշտապես ցուցաբերել է դրական արդյունքներ: Երբևէ չի գրանցվել պայմանագրի խախտման որևէ դեպք: Ադրբեջանը, օրինակ, 2007-2011թթ. պայմանագրով սահմանափակվող սպառազինություններից հինգ կատեգորիաներից երկուսում ակնառու խախտումներ է թույլ տվել (թույլատրվելիք 220 տանկի և 285 հրետանային սարքերի փոխարեն ունեցել է 381 տանկ և 425 միավոր հրետանի): Ներկայումս ադրբեջանական տանկերի քանակն անցնում է 500-ը: Հայաստանը միջազգային բոլոր հարթակներում բազմիցս բարձրացրել է այս հարցը` նշելով, որ Ադրբեջանը Պայմանագրի անդամ հանդիսացող միակ երկիրն է, որը բացահայտ խախտում է ԵՍԶՈւՊ-ով նախատեսված պարտավորությունները: Սակայն միջազգային կառույցները մինչ օրս որևէ պատասխանատվության չեն ենթարկել այդ երկրին:

Գևորգ Թոսունյան

Print Friendly and PDF

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Գտնվում էր միջպետական հետախուզման մեջ

Գտնվում էր միջպետական հետախուզման մեջ

Փետրվարի 23, 2017 23:29 1982 թ. ծնված Էդուարդ Դ.-ն։
Ադելին անհավանականորեն նման աղջիկը ցնցել է համացանցը (ֆոտոշարք)

Ադելին անհավանականորեն նման աղջիկը ցնցել է համացանցը (ֆոտոշարք)

Փետրվարի 23, 2017 22:40 Որոշել է փորձել Ադելի այցեքարտային դիմահարդարումը։
Բերման ենթարկվեց Պուշկին-Փարպեցի խաչմերուկից

Բերման ենթարկվեց Պուշկին-Փարպեցի խաչմերուկից

Փետրվարի 23, 2017 22:15 Փետրվարի 7-ից հետախուզվում էր։
Առաջիկա 5 օրվա եղանակի կանխատեսում

Առաջիկա 5 օրվա եղանակի կանխատեսում

Փետրվարի 23, 2017 21:50 Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա:
Էդ․ Նալբանդյան․ «ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակի դեմ ուղղված քայլերը ԵԱՀԿ դեմ ուղղված քայլեր են» (տեսանյութ)

Էդ․ Նալբանդյան․ «ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակի դեմ ուղղված քայլերը ԵԱՀԿ դեմ ուղղված քայլեր են» (տեսանյութ)

Փետրվարի 23, 2017 21:24 Ընդունել է ԵԱՀԿ գործող նախագահի հատուկ ներկայացուցչին։
Դպրոցի առաջին և վերջին օրերը (ֆոտոշարք)

Դպրոցի առաջին և վերջին օրերը (ֆոտոշարք)

Փետրվարի 23, 2017 21:11 Կյանքի ամենահիշարժան պահերից։
Բերդ-Ճամբարակ ճանապարհը փակ է

Բերդ-Ճամբարակ ճանապարհը փակ է

Փետրվարի 23, 2017 21:09 Բքի և մերկասառույցի պատճառով դժվարանցանելի է Վարդենյաց լեռնանցքը:
Սեյրան Օհանյան․ «Մեր որոշումն այսօր կայացված է՝ հաղթել… հաղթել բոլոր ճակատներում…»

Սեյրան Օհանյան․ «Մեր որոշումն այսօր կայացված է՝ հաղթել… հաղթել բոլոր ճակատներում…»

Փետրվարի 23, 2017 21:05 Թե ով է հակառակորդը, համարյա թե նշանակություն չունի:
Զինամթերքը թողել էր «Զվարթնոց» օդանավակայանի տարածքում

Զինամթերքը թողել էր «Զվարթնոց» օդանավակայանի տարածքում

Փետրվարի 23, 2017 20:50 Հայտնաբերվածն ուղարկվել է փորձաքննության:
Գողություն թիվ 67 երթուղու ավտոբուսի սրահում

Գողություն թիվ 67 երթուղու ավտոբուսի սրահում

Փետրվարի 23, 2017 20:30 Բերման են ենթարկել 1970 թ. ծնված Արմեն Ա.-ին։
Կենդանիների անսովոր հիբրիդներ, որոնք իրականում գոյություն ունեն (ֆոտոշարք)

Կենդանիների անսովոր հիբրիդներ, որոնք իրականում գոյություն ունեն (ֆոտոշարք)

Փետրվարի 23, 2017 20:10 Բնությունը ևս իր աջակցությունն ունի այդ հարցում։
Հետախուզվող է հայտնաբերվել

Հետախուզվող է հայտնաբերվել

Փետրվարի 23, 2017 19:50 Բերման են ենթարկել 1967 թ. ծնված Արմեն Ղ.-ին։
Զինամթերքը պատկանել է իր հանգուցյալ ամուսնուն

Զինամթերքը պատկանել է իր հանգուցյալ ամուսնուն

Փետրվարի 23, 2017 19:29 Հայտնաբերել է իրենց նկուղում։
63–ամյա կինը կոտրում է նորաձևության ոլորտի բոլոր կարծրատիպերը (ֆոտոշարք)

63–ամյա կինը կոտրում է նորաձևության ոլորտի բոլոր կարծրատիպերը (ֆոտոշարք)

Փետրվարի 23, 2017 19:07 Համալսարանական պրոֆեսորից վերածվել է նորաձևության կուռքի։
Հետախուզվում էր Գերմանիայի իրավապահների կողմից

Հետախուզվում էր Գերմանիայի իրավապահների կողմից

Փետրվարի 23, 2017 18:50 Բերման է ենթարկվել 1975 թ. ծնված Սուրեն Ջ.-ն։
Աշխարհի ամենաթանկարժեք երկրները ապրելու համար (ֆոտոշարք)

Աշխարհի ամենաթանկարժեք երկրները ապրելու համար (ֆոտոշարք)

Փետրվարի 23, 2017 18:32 Հաշվի են առնվել սննդամթերքի, տրանսպորտի, ռեստորանների գները։
Պատահարներ Երևանում և հանրապետության ավտոճանապարհներին

Պատահարներ Երևանում և հանրապետության ավտոճանապարհներին

Փետրվարի 23, 2017 18:10 Մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել են հիվանդանոց:
1 օրվա ընթացքում բացահայտվել է գողության 18 դեպք

1 օրվա ընթացքում բացահայտվել է գողության 18 դեպք

Փետրվարի 23, 2017 17:45 Խարդախության՝ 7, մարմնական վնասվածք հասցնելու՝ 10։
Երվանդ Բոզոյան. «Քաղաքական դաշտում հատկապես թիրախավորված է «Օհանյան-Րաֆֆի-Օսկանյան» դաշինքը»

Երվանդ Բոզոյան. «Քաղաքական դաշտում հատկապես թիրախավորված է «Օհանյան-Րաֆֆի-Օսկանյան» դաշինքը»

Փետրվարի 23, 2017 16:54 «Այդքան էլ կոռեկտ և բարոյաէթիկական տեսանկյունից ճիշտ չէ ինը դաշինքի մեջ թիրախավորելը մեկ թիմին»։