Լրահոս

Հունիս 23, 2012 17:59

Արդյոք ԵՍԶՈւ պայմանագիրը ձևական բնույթ չի՞ կրում, եթե Ադրբեջանի ռազմականացումը շարունակվում է

Արդյոք ԵՍԶՈւ պայմանագիրը ձևական բնույթ չի՞ կրում, եթե Ադրբեջանի ռազմականացումը շարունակվում է

Հայ փորձագետները և քաղաքական գործիչները հաճախ են բարձրաձայնում այն հարցի շուրջ, թե Ադրբեջանը խախտում է Եվրոպայում սովորական զինված ուժերի մասին պայմանագրի (ԵՍԶՈւՊ) դրույթները: Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում ԵՍԶՈւՊ-ը և ի՞նչ տիպի խախտումներ է թույլ տալիս Ադրբեջանը:

ԵՍԶՈւՊ-ը և Վիեննայի Փաստաթուղթը` որպես տեղեկատվության փոխանական միջոց

 Այսպես` ԵՍԶՈւՊ-ը (ստորագրվել է 1990թ. նոյեմբերի 19-ին Փարիզում) և 1999թ. Վիեննայի Փաստաթուղթը (ստորագրվել է 1999թ. նոյեմբերին` Ստամբուլում կայացած ԵԱՀԿ գագաթնաժողովի ժամանակ) համարվում են հիմնարար փաստաթղթեր մասնակից-պետությունների  և Եվրոպայում անվտանգության ու փոխադարձ վստահության երաշխիքի համար: Այդ փաստաթղթերով, հատկապես   ԵՍԶՈՒ պայմանագրով սահմանվում է մասնակից պետությունների զինված ուժերի մասին տեղեկատվության փոխանակման և ստուգման բավականին խիստ ռեժիմ: Նշենք, որ իր ստեղծման պահից ԵՍԶՈւ պայմանագրի գլխավոր նպատակը եղել է երկու բլոկների` ՆԱՏՕ-ի և «Վարշավյան պակտ»-ի միջև սովորական հարձակողական սպառազինությունների ոլորտում հավասարակշռության պահպանումը: 2006թ. հունիսի դրությամբ պայմանագրի անդամներ էին եվրոպական 28 երկրներ, այդ թվում` Հայաստանը, Ադրբեջանը, Մեծ Բրիտանիան, Ռուսաստանը, Թուրքիան, Ուկրաինան, Ֆրանսիան, ԱՄՆ-ը, Կանադան։

1999թ. Վիեննայի Փաստաթուղթի շրջանակներում իրականացվում է ամենամյա տեղեկատվության փոխանակում, պետությունները միմյանց են տրամադրում զինված ուժերում առկա սովորական սպառազինությունների, տեխնիկայի և անձնակազմի թվաքանակների մասին տեղեկատվություը, հայտնում են ռազմական ոլորտի ծախսերի մասին:

Նախկին ԽՍՀՄ հանրապետություններից 8-ը, այդ թվում` Հայաստանը, Ռուսաստանը, Վրաստանը, Ադրբեջանը, 1992թ. Տաշքենդում ստորագրված համաձայնագրով ճանաչեցին իրենց պարտավորություններն այս պայմանագրի իրականացման ոլորտում: Արդյունքում նրանք ըստ համապատասխան կատեգորիաների ստացան սպառազինության ու տեխնիկայի հետևյալ հավասար չափաբաժինները.

220-ական մարտական տանկ,

220-ական մարտական զրահամեքենա

285-ական հրետանային միավոր,

100-ական մարտական ինքնաթիռ,

50-ական հարվածային ուղղաթիռ:

ԵՍԶՈՒՊ-ի դիրքերի թուլացումը

Ինչպես վերը նշվեց, ԵՍԶՈւ պայմանագրի առաջնային նպատակը եղել է ՆԱՏՕ-ի և «Վարշավյան պակտ»-ի միջև սովորական հարձակողական սպառազինությունների ոլորտում հավասարակշռության պահպանումը: Սակայն, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ «Վարշավյան պակտ»-ը ներկայումս գոյություն չունի, իսկ այդ երկրներն արդեն իսկ միացել են 1949թ. Վաշինգտոնյան համաձայնագրին (ՆԱՏՕ), առաջացել է վերոնշյալ հավասարակշռության խախտում: Հարձակողական սպառազինությունների այն չափաբաժինները, որոնք նախատեսված էին վերոնշյալ երկրների համար, առանց փոփոխություն կրելու անցել են ՆԱՏՕ-ին:

Սա հիմք հանդիսացավ, որ այս պայմանագրի առնչությամբ ի հայտ գան մի շարք հակասություններ, որոնք ավելի սրվեցին 2007թ.-ին: Նախ Վաշինգտոնի կողմից Չեխիայում և Լեհաստանում ամերիկյան հակահրթիռային պաշտպանության համակարգերի տեղակայման առնչությամբ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը սպառնաց ռուսաստանյան կողմի՝ ԵՍԶՈւՊ-ի շրջանակներից դուրս գալով: Նույն թվականին հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության անդամ պետությունները ԵՍԶՈւՊ-ի մասնակիցների արտակարգ խորհրդաժողովի գումարման կապակցությամբ արված հայտարարության մեջ ընդգծել էին, որ պայմանագրի կենսունակությունն ու արդյունավետությունը կորսված է, և դրա բուն գոյությունը հարցականի տակ է դրված: Խնդրի առնչությամբ չստանալով դրական պատասխան ՌԴ-ն 2010թ.-ին սառեցնում է ԵՍԶՈւ պայմանագիրը: 2011թ.-ին Մեծ Բրիտանիան հայտարարում է, որ դադարեցնում է պայմանագրի շրջանակում Ռուսաստանի հետ տեղեկությունների փոխանակումը: Նույն թվականին այդ մասին հայտարարել էր նաև ԱՄՆ-ը` որոշումը պատճառաբանելով Ռուսաստանի պահվածքով: Այս ամենը և միջազգային ռազմաքաղաքական հարաբերություններում խմորումների խորացումը Ադրբեջանի իշխանության համար խթանիչ հանդիսացան` պայմանագրի պահանջների խախտմանն ուղղված քաղաքականությունն ավելի խորացնելու և բացահայտ ներկայացնելու ուղղությամբ։

Միջազգային կառույցները լռում են

Հայաստանը ԵՍԶՈւ պայմանագրի դրույթների իրականացման առումով մշտապես ցուցաբերել է դրական արդյունքներ: Երբևէ չի գրանցվել պայմանագրի խախտման որևէ դեպք: Ադրբեջանը, օրինակ, 2007-2011թթ. պայմանագրով սահմանափակվող սպառազինություններից հինգ կատեգորիաներից երկուսում ակնառու խախտումներ է թույլ տվել (թույլատրվելիք 220 տանկի և 285 հրետանային սարքերի փոխարեն ունեցել է 381 տանկ և 425 միավոր հրետանի): Ներկայումս ադրբեջանական տանկերի քանակն անցնում է 500-ը: Հայաստանը միջազգային բոլոր հարթակներում բազմիցս բարձրացրել է այս հարցը` նշելով, որ Ադրբեջանը Պայմանագրի անդամ հանդիսացող միակ երկիրն է, որը բացահայտ խախտում է ԵՍԶՈւՊ-ով նախատեսված պարտավորությունները: Սակայն միջազգային կառույցները մինչ օրս որևէ պատասխանատվության չեն ենթարկել այդ երկրին:

Գևորգ Թոսունյան

Print Friendly and PDF

Այս խորագրի վերջին նյութերը

«Զվարճացիր՝ ինչպես ռուսները». Ռոբբի Ուիլյամսի նոր հոլովակը

«Զվարճացիր՝ ինչպես ռուսները». Ռոբբի Ուիլյամսի նոր հոլովակը

Հոկտեմբեր 01, 2016 21:50 Շարունակում է մեծաքանակ դիտումներ հավաքել։
Գյումրիում սկսել են համատարած ընտրակաշառք բաժանել

Գյումրիում սկսել են համատարած ընտրակաշառք բաժանել

Հոկտեմբեր 01, 2016 21:47 Շրջանառվող լուրերի համաձայն՝ դա արվում է Բալասանյան դաշինքի կողմից։
Թիվ 46 երթուղու ավտոբուսում մի քաղաքացուհու պայուսակից դրամապանակ է գողացել

Թիվ 46 երթուղու ավտոբուսում մի քաղաքացուհու պայուսակից դրամապանակ է գողացել

Հոկտեմբեր 01, 2016 21:30 Ձեռնարկվում են միջոցառումներ տուժողին հայտնաբերելու ուղղությամբ:
Օդի ջերմաստիճանն աստիճանաբար կբարձրանա 8-10 աստիճանով

Օդի ջերմաստիճանն աստիճանաբար կբարձրանա 8-10 աստիճանով

Հոկտեմբեր 01, 2016 21:05 Հոկտեմբերի 1-6-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։
Պարողների 15 լուսանկար, որոնք բացահայտում են նրանց մարմնի զարմանահրաշ շնորհը (ֆոտոշարք)

Պարողների 15 լուսանկար, որոնք բացահայտում են նրանց մարմնի զարմանահրաշ շնորհը (ֆոտոշարք)

Հոկտեմբեր 01, 2016 20:40 Լուսանկարները վերցված են «The Art of Movement» («Շարժումի արվեստը») գրքից։
Եղվարդ-Երևան ճանապարհի մոտ այրվել է մոտ 12.000 քմ խոտածածկ տարածք

Եղվարդ-Երևան ճանապարհի մոտ այրվել է մոտ 12.000 քմ խոտածածկ տարածք

Հոկտեմբեր 01, 2016 20:10 Արտաշավան գյուղի դաշտերում՝ 3000 քմ։
Հետաքրքիր միջոցներ ամենօրյա խոհանոցային կյանքը հեշտացնելու համար (ֆոտոշարք)

Հետաքրքիր միջոցներ ամենօրյա խոհանոցային կյանքը հեշտացնելու համար (ֆոտոշարք)

Հոկտեմբեր 01, 2016 19:43 Որոշ բաներ մենք այնքան էլ ճիշտ չենք անում
Որդին հանձնեց հանգուցյալ հորը պատկանող զենք-զինամթերքը

Որդին հանձնեց հանգուցյալ հորը պատկանող զենք-զինամթերքը

Հոկտեմբեր 01, 2016 19:18 Բերել էր 1990-1994 թթ. ԼՂՀ պաշտպանական մարտերին մասնակցելու ժամանակ:
13 բան, որոնք տղամարդիկ և կանայք տարբեր ձևով են անում (ֆոտոշարք)

13 բան, որոնք տղամարդիկ և կանայք տարբեր ձևով են անում (ֆոտոշարք)

Հոկտեմբեր 01, 2016 18:50 Ակնհայտ են թե՛ մանրուքների և թե՛ ավելի լուրջ հարցերի դեպքում։
Աշխարհի ամենաչստացված հարսանյաց զգեստները (ֆոտոշարք)

Աշխարհի ամենաչստացված հարսանյաց զգեստները (ֆոտոշարք)

Հոկտեմբեր 01, 2016 17:48 Այս հարսնացուների մոտ ինչ–որ բան չի ստացվել։
10 միֆ, որոնց ստիպում են հավատալ կոսմետիկա արտադրողները (ֆոտոշարք)

10 միֆ, որոնց ստիպում են հավատալ կոսմետիկա արտադրողները (ֆոտոշարք)

Հոկտեմբեր 01, 2016 17:10 Ամենատարածված մարքեթինգային հնարքների ցուցակը։
Ըստ «AdMe.ru»–ի՝ Հայաստանում կարելի է ճոխ հանգստանալ և, միևնույն ժամանակ, տնտեսել (ֆոտոշարք)

Ըստ «AdMe.ru»–ի՝ Հայաստանում կարելի է ճոխ հանգստանալ և, միևնույն ժամանակ, տնտեսել (ֆոտոշարք)

Հոկտեմբեր 01, 2016 16:45 Եվ՛ գրավիչ է, և՛ հարմար դրամապանակի համար։
Դիմահարդարման 10 «խաղանիշ», որոնք խենթացնում են տղամարդկանց (ֆոտոշարք)

Դիմահարդարման 10 «խաղանիշ», որոնք խենթացնում են տղամարդկանց (ֆոտոշարք)

Հոկտեմբեր 01, 2016 16:15 Դիմահարդարումը կարող է հրաշքներ գործել։
8 միջոց աշնանային տեսքը շարֆի օգնությամբ համալրելու համար (ֆոտոշարք)

8 միջոց աշնանային տեսքը շարֆի օգնությամբ համալրելու համար (ֆոտոշարք)

Հոկտեմբեր 01, 2016 15:57 Շարֆ կապելու հետաքրքիր և օրիգինալ միջոցներ։
Փախած 20–ամյա հարսն իր անհետացման համար հանիրավի մեղադրել էր գյուղի բնակիչներից մի քանիսին (լուսանկար)

Փախած 20–ամյա հարսն իր անհետացման համար հանիրավի մեղադրել էր գյուղի բնակիչներից մի քանիսին (լուսանկար)

Հոկտեմբեր 01, 2016 14:50 Նշված անձինք ոչ մի առնչություն չեն ունեցել նրա անհետացման հետ։
Մեկ շաբաթում բյուջե է մուտքագրվել շուրջ 1 մլն դրամ

Մեկ շաբաթում բյուջե է մուտքագրվել շուրջ 1 մլն դրամ

Հոկտեմբեր 01, 2016 14:46 Վարչական տուգանքի 15 որոշում։
Երևանի բնակարանում հայտնաբերվել է 30-ամյա կնոջ կախված դի

Երևանի բնակարանում հայտնաբերվել է 30-ամյա կնոջ կախված դի

Հոկտեմբեր 01, 2016 14:37 2 ամիս առաջ էլ կախվելու միջոցով ինքնասպան է եղել նրա ընտրյալը։
Մոսկվայում բուժվող Ատամաբևն այսօր դուրս է գրվել

Մոսկվայում բուժվող Ատամաբևն այսօր դուրս է գրվել

Հոկտեմբեր 01, 2016 14:20 Ինքնազգացողությունը վատացել էր Ստամբուլում։
Հռոմի պապը պատարագ է մատուցել Թբիլիսիի մարզադաշտում

Հռոմի պապը պատարագ է մատուցել Թբիլիսիի մարզադաշտում

Հոկտեմբեր 01, 2016 14:10 Վրաստան այցի երկրորդ օրը: