Լրահոս

Հունիս 23, 2012 17:59

Արդյոք ԵՍԶՈւ պայմանագիրը ձևական բնույթ չի՞ կրում, եթե Ադրբեջանի ռազմականացումը շարունակվում է

Արդյոք ԵՍԶՈւ պայմանագիրը ձևական բնույթ չի՞ կրում, եթե Ադրբեջանի ռազմականացումը շարունակվում է

Հայ փորձագետները և քաղաքական գործիչները հաճախ են բարձրաձայնում այն հարցի շուրջ, թե Ադրբեջանը խախտում է Եվրոպայում սովորական զինված ուժերի մասին պայմանագրի (ԵՍԶՈւՊ) դրույթները: Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում ԵՍԶՈւՊ-ը և ի՞նչ տիպի խախտումներ է թույլ տալիս Ադրբեջանը:

ԵՍԶՈւՊ-ը և Վիեննայի Փաստաթուղթը` որպես տեղեկատվության փոխանական միջոց

 Այսպես` ԵՍԶՈւՊ-ը (ստորագրվել է 1990թ. նոյեմբերի 19-ին Փարիզում) և 1999թ. Վիեննայի Փաստաթուղթը (ստորագրվել է 1999թ. նոյեմբերին` Ստամբուլում կայացած ԵԱՀԿ գագաթնաժողովի ժամանակ) համարվում են հիմնարար փաստաթղթեր մասնակից-պետությունների  և Եվրոպայում անվտանգության ու փոխադարձ վստահության երաշխիքի համար: Այդ փաստաթղթերով, հատկապես   ԵՍԶՈՒ պայմանագրով սահմանվում է մասնակից պետությունների զինված ուժերի մասին տեղեկատվության փոխանակման և ստուգման բավականին խիստ ռեժիմ: Նշենք, որ իր ստեղծման պահից ԵՍԶՈւ պայմանագրի գլխավոր նպատակը եղել է երկու բլոկների` ՆԱՏՕ-ի և «Վարշավյան պակտ»-ի միջև սովորական հարձակողական սպառազինությունների ոլորտում հավասարակշռության պահպանումը: 2006թ. հունիսի դրությամբ պայմանագրի անդամներ էին եվրոպական 28 երկրներ, այդ թվում` Հայաստանը, Ադրբեջանը, Մեծ Բրիտանիան, Ռուսաստանը, Թուրքիան, Ուկրաինան, Ֆրանսիան, ԱՄՆ-ը, Կանադան։

1999թ. Վիեննայի Փաստաթուղթի շրջանակներում իրականացվում է ամենամյա տեղեկատվության փոխանակում, պետությունները միմյանց են տրամադրում զինված ուժերում առկա սովորական սպառազինությունների, տեխնիկայի և անձնակազմի թվաքանակների մասին տեղեկատվություը, հայտնում են ռազմական ոլորտի ծախսերի մասին:

Նախկին ԽՍՀՄ հանրապետություններից 8-ը, այդ թվում` Հայաստանը, Ռուսաստանը, Վրաստանը, Ադրբեջանը, 1992թ. Տաշքենդում ստորագրված համաձայնագրով ճանաչեցին իրենց պարտավորություններն այս պայմանագրի իրականացման ոլորտում: Արդյունքում նրանք ըստ համապատասխան կատեգորիաների ստացան սպառազինության ու տեխնիկայի հետևյալ հավասար չափաբաժինները.

220-ական մարտական տանկ,

220-ական մարտական զրահամեքենա

285-ական հրետանային միավոր,

100-ական մարտական ինքնաթիռ,

50-ական հարվածային ուղղաթիռ:

ԵՍԶՈՒՊ-ի դիրքերի թուլացումը

Ինչպես վերը նշվեց, ԵՍԶՈւ պայմանագրի առաջնային նպատակը եղել է ՆԱՏՕ-ի և «Վարշավյան պակտ»-ի միջև սովորական հարձակողական սպառազինությունների ոլորտում հավասարակշռության պահպանումը: Սակայն, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ «Վարշավյան պակտ»-ը ներկայումս գոյություն չունի, իսկ այդ երկրներն արդեն իսկ միացել են 1949թ. Վաշինգտոնյան համաձայնագրին (ՆԱՏՕ), առաջացել է վերոնշյալ հավասարակշռության խախտում: Հարձակողական սպառազինությունների այն չափաբաժինները, որոնք նախատեսված էին վերոնշյալ երկրների համար, առանց փոփոխություն կրելու անցել են ՆԱՏՕ-ին:

Սա հիմք հանդիսացավ, որ այս պայմանագրի առնչությամբ ի հայտ գան մի շարք հակասություններ, որոնք ավելի սրվեցին 2007թ.-ին: Նախ Վաշինգտոնի կողմից Չեխիայում և Լեհաստանում ամերիկյան հակահրթիռային պաշտպանության համակարգերի տեղակայման առնչությամբ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը սպառնաց ռուսաստանյան կողմի՝ ԵՍԶՈւՊ-ի շրջանակներից դուրս գալով: Նույն թվականին հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության անդամ պետությունները ԵՍԶՈւՊ-ի մասնակիցների արտակարգ խորհրդաժողովի գումարման կապակցությամբ արված հայտարարության մեջ ընդգծել էին, որ պայմանագրի կենսունակությունն ու արդյունավետությունը կորսված է, և դրա բուն գոյությունը հարցականի տակ է դրված: Խնդրի առնչությամբ չստանալով դրական պատասխան ՌԴ-ն 2010թ.-ին սառեցնում է ԵՍԶՈւ պայմանագիրը: 2011թ.-ին Մեծ Բրիտանիան հայտարարում է, որ դադարեցնում է պայմանագրի շրջանակում Ռուսաստանի հետ տեղեկությունների փոխանակումը: Նույն թվականին այդ մասին հայտարարել էր նաև ԱՄՆ-ը` որոշումը պատճառաբանելով Ռուսաստանի պահվածքով: Այս ամենը և միջազգային ռազմաքաղաքական հարաբերություններում խմորումների խորացումը Ադրբեջանի իշխանության համար խթանիչ հանդիսացան` պայմանագրի պահանջների խախտմանն ուղղված քաղաքականությունն ավելի խորացնելու և բացահայտ ներկայացնելու ուղղությամբ։

Միջազգային կառույցները լռում են

Հայաստանը ԵՍԶՈւ պայմանագրի դրույթների իրականացման առումով մշտապես ցուցաբերել է դրական արդյունքներ: Երբևէ չի գրանցվել պայմանագրի խախտման որևէ դեպք: Ադրբեջանը, օրինակ, 2007-2011թթ. պայմանագրով սահմանափակվող սպառազինություններից հինգ կատեգորիաներից երկուսում ակնառու խախտումներ է թույլ տվել (թույլատրվելիք 220 տանկի և 285 հրետանային սարքերի փոխարեն ունեցել է 381 տանկ և 425 միավոր հրետանի): Ներկայումս ադրբեջանական տանկերի քանակն անցնում է 500-ը: Հայաստանը միջազգային բոլոր հարթակներում բազմիցս բարձրացրել է այս հարցը` նշելով, որ Ադրբեջանը Պայմանագրի անդամ հանդիսացող միակ երկիրն է, որը բացահայտ խախտում է ԵՍԶՈւՊ-ով նախատեսված պարտավորությունները: Սակայն միջազգային կառույցները մինչ օրս որևէ պատասխանատվության չեն ենթարկել այդ երկրին:

Գևորգ Թոսունյան

Print Friendly and PDF

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Արտակարգ դեպք Երևանում. 13-ամյա տղան Ավանից տեղափոխվել է հիվանդանոց

Արտակարգ դեպք Երևանում. 13-ամյա տղան Ավանից տեղափոխվել է հիվանդանոց

Նոյեմբեր 18, 2017 19:59 Որովայնի առաջնային պատի կտրած-ծակած վերք ախտորոշմամբ։
Մահացել է AC/DC խմբի հիմնադիրներից Մալքոլմ Յանգը (տեսանյութ)

Մահացել է AC/DC խմբի հիմնադիրներից Մալքոլմ Յանգը (տեսանյութ)

Նոյեմբեր 18, 2017 19:08 Նա խմբի շարժիչ ուժն էր։
Վանաձորում ՀՀԿ-ն և ՀՎԿ-ն համագործակցության հուշագիր ստորագրեցին

Վանաձորում ՀՀԿ-ն և ՀՎԿ-ն համագործակցության հուշագիր ստորագրեցին

Նոյեմբեր 18, 2017 18:38 «Հայկական վերածնունդ»-ը կստանա քաղաքապետի տեղակալի պաշտոնը։
Tesla-ն էլեկտրական բեռնատար է ներկայացրել

Tesla-ն էլեկտրական բեռնատար է ներկայացրել

Նոյեմբեր 18, 2017 18:18 100կմ թափավազքն՝ ընդամենը 5 վայրկյանում, 800կմ՝ առանց լիցքավորման:
Նոյեմբերի 21-ին նախատեսված են Էդվարդ Նալբանդյանի և Սերգեյ Լավրովի բանակցությունները

Նոյեմբերի 21-ին նախատեսված են Էդվարդ Նալբանդյանի և Սերգեյ Լավրովի բանակցությունները

Նոյեմբեր 18, 2017 18:01 Հայաստան կայցելի Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարը:
Կայանած 24 ավտոմեքենաներից գողություններ կատարողը հայտնաբերվեց

Կայանած 24 ավտոմեքենաներից գողություններ կատարողը հայտնաբերվեց

Նոյեմբեր 18, 2017 17:13 Դավիթաշենի և Մալաթիա-Սեբաստիայի վարչական շրջաններում։
Մարդատար մեքենաների արտադրությունը Նախիջևանում

Մարդատար մեքենաների արտադրությունը Նախիջևանում

Նոյեմբեր 18, 2017 16:20 Արդբեջանում մեքենաների արտադրանքի ծավալն անկում է ապրում։
Դիանա Շալժիյանը չի անցել ռուսական «Ձայնի» նոկաուտների փուլը

Դիանա Շալժիյանը չի անցել ռուսական «Ձայնի» նոկաուտների փուլը

Նոյեմբեր 18, 2017 15:45 Ագուտինը նրան չի ընտրել։
Շրջանների զգալի մասում սպասվում է անձրև

Շրջանների զգալի մասում սպասվում է անձրև

Նոյեմբեր 18, 2017 15:22 Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 4-5 աստիճանով:
Սեպտեմբերին Թուրքիայի արտաքին պարտքը կազմել է 665.5 մլրդ դոլար

Սեպտեմբերին Թուրքիայի արտաքին պարտքը կազմել է 665.5 մլրդ դոլար

Նոյեմբեր 18, 2017 14:49 Արտաքին ակտիվների ծավալն աճել է 5 տոկոսով:
Իսակովի պողոտայում բախվել են Audi A8-ն ու Opel-ը. կան վիրավորներ

Իսակովի պողոտայում բախվել են Audi A8-ն ու Opel-ը. կան վիրավորներ

Նոյեմբեր 18, 2017 14:27 Խոշոր ավտովթար Երևանում։
Պարզել են 16-ամյա աղջկա հետ սեռական հարաբերություններ ունեցած 26-ամյա երիտասարդի ինքնությունը

Պարզել են 16-ամյա աղջկա հետ սեռական հարաբերություններ ունեցած 26-ամյա երիտասարդի ինքնությունը

Նոյեմբեր 18, 2017 14:06 Էջմիածնի տարբեր բնակարաններում մի քանի անգամ սեռական հարաբերություններ է ունեցել։
Պենտագոնը պատմել է ամերիկացի զինվորականների սեռական հանցագործությունների մասին

Պենտագոնը պատմել է ամերիկացի զինվորականների սեռական հանցագործությունների մասին

Նոյեմբեր 18, 2017 13:37 Նախորդ տարի գրեթե 15 հազար սեռական հարձակում են կատարել։
Գալկինն ու Պուգաչովան եկեղեցում պսակադրվել են (տեսանյութ)

Գալկինն ու Պուգաչովան եկեղեցում պսակադրվել են (տեսանյութ)

Նոյեմբեր 18, 2017 13:01 Ամուսնացել էին 2011թ. և 2 երեխա ունեն։
7 օր առաջնագծում. հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է ավելի քան 200 անգամ

7 օր առաջնագծում. հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է ավելի քան 200 անգամ

Նոյեմբեր 18, 2017 12:52 Հրաձգային զինատեսակներից հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է շուրջ 2500 կրակոց:
ՀՀ ֆինանսների նախարարությունում գողացել են բաժնի վարիչի Samsung Galaxy G5 հեռախոսը

ՀՀ ֆինանսների նախարարությունում գողացել են բաժնի վարիչի Samsung Galaxy G5 հեռախոսը

Նոյեմբեր 18, 2017 11:42 38-ամյա Գայանե Ավետիսյանը՝ Գայուշիկ մականվամբ:
Վաշինգտոնում Աստվածաշնչի թանգարան է բացվել (տեսանյութ)

Վաշինգտոնում Աստվածաշնչի թանգարան է բացվել (տեսանյութ)

Նոյեմբեր 18, 2017 11:21 Աստվածաշնչային երգեր, տեքստեր, նույնիսկ՝ նորաձևություն․ մուտքն անվճար է: