Խմբագրական

Հուլիս 24, 2009 09:40

Բաց և փակ համակարգեր

Բաց  և փակ համակարգեր

Քաղաքակրթությունների զարգացման ընթացքում պետություններն ունեցել են կառավարման բաց կամ փակ համակարգեր։ Բաց համակարգերը  բնորոշ են արևմտյան տիպի ժողովրդավարություններին, իսկ փակերը՝ մնացածներին։  

Մարդկության զարգացման պատմությունը ցույց է տալիս, որ ժողովուրդները պայքարում են հանուն բաց հասարակության։ Այդ պայքարի ընթացքում լինում է նաև հետընթաց, բայց, միևնույն է,  շարժման վեկտորն ուղղված է դեպի մարդու  ազատությունների ընդլայնումը։

Բաց համակարգի  պարագայում հնարավորինս արդյունավետ լուծված է մարդու և պետության փոխհարաբերությունների խնդիրը։ Ճիշտ է,  ամեն ինչ կատարյալ չէ,  բայց դրա այլընտրանքը  դեռ չկա։

Այլ է պատկերը փակ համակարգում։ Այստեղ պետությունն իր «թաթն»  ուզում է դնել ամեն ինչի վրա և վերահսկել մարդկանց մասնավոր կյանքը՝ որքան որ դա հնարավոր է։

Ի տարբերություն բաց համակարգերի, ուր ընդունված է  ժողովրդավարական  արժեհամակարգը, փակ հասարակությունները ներկայացված են  տոտալիտար և ավտորիտար ռեժիմների տեսքով։

Ազատականության տեսաբան և բաց հասարակության ջերմեռանդ պաշտպան Կառլ Ռայմոնդ Պուպերն իր հայտնի աշխատության մեջ քննադատելով բաց հասարակության գաղափարական թշնամիներին (այդպիսիք նա համարում էր Պլատոնին,  Հեգելին, Մարքսին)՝ նշում էր, թե փակ  համակարգերի հիմնական առանձնահատկությունն այն է,  որ այնտեղ իշխանությունը չի կարողանում հանդուրժել մասնավոր սեփականությունը, և այդ ամենը ներկայացվում է որպես սոցիալական հավասարության հասնելու ձգտում։

Նույն  դպրոցի ներկայացուցիչ Լյուդվիգ  ֆոն  Միզեսն  իր «Լիբերալիզմ» աշխատության մեջ գրում է. «Մասնավոր սեփականությունն  ազատության և խաղաղության համանիշն է»։ Ասել է, թե բաց և ազատական հասարակության հիմքում նա ևս տեսնում է մասնավոր սեփականության ինստիտուտի գերակայությունը։

Ակնհայտ է, որ բաց և փակ համակարգերի պայքարը քաղաքակրթական և գաղափարական բնույթ ունի։ Առաջիններն ամեն ինչից  վեր դիտարկում են մարդուն, իսկ  երկրորդները՝ պետությունը (բայց իրականում՝ իշխանավորին և նրա նեղ շահերը)։

Ելնելով վերը նշված   ձևակերպումներից՝  հստակ է, որ  Հայաստանում մենք գործ ունենք կառավարման փակ համակարգի հետ։ Ճիշտ է,  որպես սովետական փակ  համակարգին հաջորդած  միավոր՝  մեզանում գործողը համեմատաբար բաց է,  բայց, միևնույն է, բովանդակությունը նույնն է մնացել։ Այսինքն,  հետադիմական ուժերը կարողանում են իրենց խաղի կանոնները թելադրել հասարակությանը։ Թե որքա՞ն դա կտևի, կախված է  հասարակության  դիմադրողականության աստիճանից և,  ամենակարևորը, քաղաքական ուժերից։ Եթե հանրային տրամադրությունները կազմակերպող, ուղղորդող և կառավարող քաղաքական սուբյեկտներ չլինեն, մարդկանց  դժգոհությունները և գործելու պատրաստակամությունը կմնան խոհանոցային  քննարկումների մակարդակին։ Ընդ  որում, մարդկանց փողոց դուրս գալը  փակ համակարգի դեմ պայքարի անհրաժեշտ, բայց ամենևին էլ  ոչ բավարար պայման է։ Եթե  ծրագրանպատակային ուղին հայտնի է,  հստակ և ընդունելի հասարակության  լայն շերտերի համար, ապա կապ չունի՝ նրանք տա՞նն են, թե՞ փողոցում։

Մեկ բան ակնհայտ է. Հայաստանը չունի փակ համակարգը երկար ժամանակ հանդուրժելու  ռեսուրս։ Մենք այնպիսի բարդ տարածաշրջանում ենք ապրում,  որ միայն բաց համակարգի պայմաններում կկարողանանք լուծել մեր ազգային-պետական խնդիրները՝ հիմքում ունենալով մարդու բարեկեցությունը, արժանապատվությունն ու  ազատություններն ապահովելու հրամայականը։

                                                                                                 Անդրանիկ    Թևանյան

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Նիկոլը ճիշտ չէ, իսկ Սերժ Սարգսյանը սխալվեց

Նիկոլը ճիշտ չէ, իսկ Սերժ Սարգսյանը սխալվեց

Ապրիլ 23, 2019 11:45 Նիկոլը ճիշտ էր 2018թ. ապրիլի 23–ին, բայց սխալվեց վարչապետ դառնալուց հետո:
Փաշինյանը կրկին խոսեց ձևի ու լռեց բովանդակության մասին

Փաշինյանը կրկին խոսեց ձևի ու լռեց բովանդակության մասին

Մարտ 12, 2019 18:40 Նա պառակտել է Հայաստանի հանրությանը, բայց պատրաստ է խաղաղություն քարոզել հարևան երկրում ու քիրվայություն անել ադրբեջանցիների հետ:
Լևոն Տեր-Պետրոսյանի սպասելի նյարդայնացումը

Լևոն Տեր-Պետրոսյանի սպասելի նյարդայնացումը

Մարտ 01, 2019 16:50 Իրականությունն այն է, որ «Մարտի 1»-ը հնարավոր դարձավ ատելության մթնոլորտի արդյունքում:
Չդառնալ «Մարտի 1»-ի վարչապետ

Չդառնալ «Մարտի 1»-ի վարչապետ

Փետրվարի 22, 2019 10:10 96-ի կեղծիքների ու բռնության հետևանք էին 98-ի իշխանափոխությունը, 1999-ի հոկտեմբերի 27-ը ու 2008–ի մարտի 1-ը:
«Մեղավորության կանխավարկածը». Փաշինյանը արմենբաշիական համակարգ է ուզում կառուցել (տեսանյութ)

«Մեղավորության կանխավարկածը». Փաշինյանը արմենբաշիական համակարգ է ուզում կառուցել (տեսանյութ)

Փետրվարի 13, 2019 20:53 Դե արի ու այսքանից հետո քննադատիր նրանց, ովքեր Փաշինյանի՝ իշխանության գալու մեջ դրսի ուժերի դավադրություն են տեսնում:
Կենտրոնական բանկի «մեսիջը» կառավարությանն ու հպարտ քաղաքացիներին

Կենտրոնական բանկի «մեսիջը» կառավարությանն ու հպարտ քաղաքացիներին

Փետրվարի 05, 2019 13:05 Որքան էլ ԱՎԾ–ն ուշացրեց տարեկան մակրոցուցանիշների ամփոփումը, միևնույն է, վերջում թվերը հեղափոխական չստացվեցին։
Փաշինյանը՝ Սորոսի ու Բոլթոնի արանքում

Փաշինյանը՝ Սորոսի ու Բոլթոնի արանքում

Փետրվարի 04, 2019 19:00 Բոլթոնի պլանով նախատեսվում է, որ Հայաստանը պետք է զիջումների գնա Արցախի հարցում՝ մինչ այդ պատրաստելով հասարակությանը «խաղաղությանը»:
Փաշինյանը մերժո՞ւմ է Բոլթոնի պլանը

Փաշինյանը մերժո՞ւմ է Բոլթոնի պլանը

Փետրվարի 02, 2019 11:35 Ինչո՞ւ Փաշինյանը մտավ Բոլթոնի պլան և ինչո՞ւ է այժմ փախչում դրանից։
Ռ. Քոչարյան, Ս. Բաբայան, Վ. Մանուկյան, Ս. Սարգսյան, Վ. Սարգսյան. տարբեր ճակատագրեր, բայց մեկ ընդհանուր ուղի

Ռ. Քոչարյան, Ս. Բաբայան, Վ. Մանուկյան, Ս. Սարգսյան, Վ. Սարգսյան. տարբեր ճակատագրեր, բայց մեկ ընդհանուր ուղի

Հունվար 28, 2019 16:34 Հիմա կրկին, ինչպես 1998–ին, Հայաստանի ու Արցախի գլխին մութ ամպեր են կուտակվում։
Մեծ խաղի փոքրիկ դետալները

Մեծ խաղի փոքրիկ դետալները

Հունվար 24, 2019 11:55 Գալի՞ս է Փաշինյանի՝ «Պատերա՞զմ, թե՞ խաղաղություն» գրելու ժամանակը։
Ինչպես է Նիկոլ Փաշինյանը նախապատրաստվում խաղաղությանը

Ինչպես է Նիկոլ Փաշինյանը նախապատրաստվում խաղաղությանը

Հունվար 17, 2019 12:20 Փաշինյանը չունի Արցախի խնդրի լուծման հարցում որոշումներ կայացնելու մանդատ, լեգիտիմություն ու անհրաժեշտ պաշար:
Փաշինյանը գոհ է գրքերի վաճառքից. ինչո՞ւ են հայերը սկսել շատ կարդալ (տեսանյութ)

Փաշինյանը գոհ է գրքերի վաճառքից. ինչո՞ւ են հայերը սկսել շատ կարդալ (տեսանյութ)

Հունվար 09, 2019 14:15 Փաստորեն, եթե Քոչարյանի գրքի վաճառքը սկսվի Հայաստանում, ապա Փաշինյանը կարող է է՛լ ավելի մեծ ռեկորդների մասին խոսել:
Թումանյանի «մեսիջը» հայ ժողովրդին

Թումանյանի «մեսիջը» հայ ժողովրդին

Հունվար 03, 2019 09:55 Դերասանությունը գեղեցիկ է բեմի վրա, ուր խաղում են, բայց այն գարշելի է կյանքի մեջ, ուր ապրում են: Բեմի վրա խաղացողները շնորհքով մարդիկ են, իսկ կյանքում խաղացողները՝ ցածերն ու կեղծավորները:
2018-ը՝ մերժման, իսկ 2019-ը ՝ ԽԵԼՔԻ տարի

2018-ը՝ մերժման, իսկ 2019-ը ՝ ԽԵԼՔԻ տարի

Դեկտեմբեր 31, 2018 21:22 Մեզ մոտ ոչ թե նոր Հայաստանի նոր իշխանություն է ձևավորվել, այլ հին Հայաստանի վերջին իշխանությունը:
Փաշինյանի և Ալիևի ասիմետրիկ վարքագիծը. վտանգավոր խաղ է սկսված

Փաշինյանի և Ալիևի ասիմետրիկ վարքագիծը. վտանգավոր խաղ է սկսված

Դեկտեմբեր 26, 2018 16:00 Բոլթոնի պլանի կյանքի կոչումն է, որ ոգևորել է Ադրբեջանին ու, ամենայն հավանականությամբ, այդ պլանը դիմադրության չի հանդիպել Հայաստանում:
Ի՞նչ բացահայտեց գաղտնալսումը

Ի՞նչ բացահայտեց գաղտնալսումը

Դեկտեմբեր 06, 2018 14:15 Հասկանո՞ւմ է արդյոք Փաշինյանը, որ շատ ավելի լուրջ խնդիրներ մեր պետության և անձամբ իր համար կառաջանան, եթե նա բացի «Պանդորայի արկղը»:
Լեզվի սայթաքում ըստ Ֆրեյդի՞, թե՞ ըստ Փաշինյանի (տեսանյութ)

Լեզվի սայթաքում ըստ Ֆրեյդի՞, թե՞ ըստ Փաշինյանի (տեսանյութ)

Նոյեմբեր 27, 2018 14:40 «Նիկոլը Ճիշտ էր, ես սխալվեցի» սարգսյանական ձևակերպումն այլ իմաստ է ստանում:
Ո՞վ կհաղթի ընտրություններում

Ո՞վ կհաղթի ընտրություններում

Նոյեմբեր 22, 2018 17:00 Տիգրան Մուկուչյանը, դեմքի անմեղ հայացքով ու իր բարի աչուկները ճպճպացնելով, մեզ կհաղորդի թվերը այնպես, ինչպես հաղորդում էր նախորդ ընտրությունների ժամանակ:
Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Նոյեմբեր 16, 2018 11:38 ՀՀԿ-ն ու դրա լիդերը ցանկության դեպքում անգամ չէին կարող այնպիսի մոդել ստեղծել, ինչպիսին որ ստեղծում է Նիկոլ Փաշինյանը:
Ամբոխի և իշխանության հարաբերությունները. Փաշինյանը կգնա՞ Ռոբեսպիերի ճանապարհով

Ամբոխի և իշխանության հարաբերությունները. Փաշինյանը կգնա՞ Ռոբեսպիերի ճանապարհով

Նոյեմբեր 09, 2018 15:28 Ո՞վ կդառնա Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության գլխավոր հակառակորդը: