Խմբագրական

Փետրվարի 14, 2018 21:30

Մարտեր առանց կանոնների

Մարտեր առանց կանոնների

Ամեն մի գաղափար կամ համակարգ հիմնվում է մեկ (կամ մի քանի) անբեկանելի ճշմարտության (կամ ճշմարտությունների)՝ կոդի (կոդերի) վրա: Եթե այդ կոդը կասկածի տակ է դրվում կամ խախտվում, ապա փլուզվում է գաղափարը կամ համակարգը:

Օրինակ՝ եթե դու չես հավատում, որ Հիսուս Քրիստոսը կարող էր մեռնելուց հետո հարություն առնել կամ հնարավոր է հղիանալ օդակաթիլային ճանապարհով, ապա չես հավատա քրիստոնեությանը: Իսկ եթե ընդունում ես, որ նման բաներ կարող են լինել, ապա Աստվածաշնչում ներկայացված մյուս պատումները ևս հավատալու են դառնում:

Նույնը կարելի է ասել քաղաքական հարաբերությունների դեպքում: Պետք է ունենաս հիմք, որի վրա կառուցես մյուս թեզերը: Եթե հիմքը թույլ է կամ խախուտ, ապա շենքը կանգուն չի մնա:

Առաջադեմ աշխարհում ընդունված է պետությունը կառավարել ժողովրդավարական սկզբունքներով: Անգամ ավտորիտար երկրները փորձում են հետ չմնալ մոդայից ու իրենց հռչակում են ժողովրդավարական:

Ժողովրդավարության հիմքում ընտրովի իշխանության սկզբունքն է: Եթե ընտրական ինստիտուտը չի գործում, ապա չի գործի նաև ժողովրդավարական համակարգը: Ու կապ չունի, թե ինչ պատճառներով է խաթարված ընտրական մեխանիզմը:

Կա ընտրովի իշխանություն՝ կա ժողովրդավարություն: Չկա ընտրովի իշխանություն՝ չկա ժողովրդավարություն: Սա, կարելի է ասել, քաղաքագիտական աքսիոմ է:

Հիմա Հայաստանում ընտրական ինստիտուտը չի գործում: Չի գործում վաղուցվանից: Թե ինչու չի գործում, մեր այս հոդվածի խնդիրը չէ: Մենք տվյալ դեպքում արձանագրում ենք փաստը:

2017-ի խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ «ռեյտինգային» ընտրակարգով վերջնականապես սպանվեց ընտրական ինստիտուտը: «Շքահանդեսի» հերոսը փողն էր:

Մեծ գրող Դոստոևսկու հերոսներից մեկը՝ Իվան Կարամազովը, հետևյալ կոդի կրող էր. «Եթե Աստված չկա, ուրեն ամեն ինչ թույլատրված է ու կարելի է անել»: Կարամազովը, «ամեն ինչ» ասելով, նկատի ուներ բարոյաէթիկական ընդունված նորմերից ու հասարակական ձևավորված «շտամպերից» դուրս գտնվող արարքները:

Տեղայնացնելով Կարամազովի կարգախոսը՝ կարող ենք ասել, որ ՀՀ իշխանությունները ներդրել են «մարտեր առանց կանոնների» մոդելը. եթե փողի միջոցով ոչնչացվել է ժողովրդավարության աստվածը՝ ընտրական ինստիտուտը, ապա, կարամազովյան տրամաբանությամբ, ամեն ինչ կարելի է ու թույլատրված: Հատկապես, որ գործող իշխանությունը չի ձևակերպում իր հանրային առաքելությունը, և մարդիկ տեսնում են, որ գործ ունեն ընդամենը նեղ անձնական շահեր հետապնդող պաշտոնյաների հետ:

Ժողովրդավարության պայմաններում կան գրված ու չգրված օրենքներ, որոնք պարտադիր են բոլորի համար: Իսկ եթե ընտրական ինստիտուտը ոչնչացված է, ապա գործում է ջունգլիների օրենքը, այսինքն՝ ամեն ինչ թույլատրված է:

Եթե քաղաքականության գլխավոր նպատակ է հայտարարվում հանրային կյանքի ապաքաղաքականացումը, ապա ստանում ենք ոչ ստանդարտ վիճակ, և արդեն հնարավոր են դառնում ոչ ստանդարտ երևույթները: «Երկիր Ծիրանիի» պահվածքը, իսկ դրանից առաջ «Սասնա ծռերի» գործողությունները հենց այդ ոչ ստանդարտ երևույթներից են:

Ոմանց կարող են դուր գալ այդ ոչ ստանդարտ երևույթները, ոմանց՝ ոչ: Բայց հարցը դուր գալ կամ չգալը չէ: Պետք է պատճառը տարբերել հետևանքից: Ոչ ստանդարտ երևույթները հետևանք են:

Հարկ է հատուկ ընդգծել, որ ժողովրդավարական ու ջունգլիական հարաբերությունների արանքում կա անցումային փուլ: Դա ռացիոնալ ու իռացիոնալ ավտորիտարիզմն է: Իռացիոնալ ավտորիտարիզմը խորացնում է բոլորի պատերազմը բոլորի դեմ: Իսկ ահա ռացիոնալ ավտորիտարիզմն անցումային փուլում կարող է հանգեցնել ժողովրդավարության:

Եթե մեզանում առկա ավտորիտար ռեժիմը գնար վերևից փոփոխությունների և ռացիոնալ քայլերի, ապա էլի մի որոշ ժամանակ հնարավոր կլիներ խուսափել ոչ ստանդարտ երևույթներից: Բայց երբ սպանվում է ժողովրդավարության աստվածը ու համ էլ ոչ մի ձևով հանրությանը ժամանակավոր փոխհատուցում վերևից եկող բարեփոխումների տեսքով չի տրվում, ապա Երևանի կենտրոնում կարող են կրակոցներ հնչել, կարող է նաև կոյուղաջուրը հայտնվել Երևանի քաղաքապետի սեղանին: Այս ամենն, ի դեպ, խորանալու միտում ունի, և ապրիլից հետո ավելի անկանխատեսելի երևույթների է հանգեցնելու: Չէ՞ որ 10.000-դրամանոց ընտրություններով տեղի է ունեցել ժողովրդավարության աստծո սպանություն և փոխարենը ոչինչ չի տրվել: Եվ ուրեմն՝ ամեն ինչ թույլատրված է ու կարելի:

Ոչ ստանդարտ երևույթները հանրային ու պետական օրգանիզմի հիվանդության ինդիկատորներ են: Եթե իրական բուժումներ չլինեն, ապա հիվանդությունը կխորանա և իր ճանապարհին կսրփի ամեն ինչ: Իսկ դրանից ոչ մեկը չի շահելու: Հետևաբար՝ Հայաստանում լուրջ փոփոխություններ են անհրաժեշտ: Այս տնտեսաքաղաքական վերնախավով հեռու չենք գնա:

Մեզ անհրաժեշտ է նոր վերնախավ, որն անցումային փուլում ռացիոնալ ու կոմպետենտ լուծումներով երկիրը կտանի դեպի ժողովրդավարական հարաբերություններ: Այդ դեպքում արդեն ոչ ստանդարտ երևույթները հանրային հետաքրքրություն չեն ներկայացնի ու պահանջված չեն լինի, իսկ եթե հանդիպեն էլ, ապա կընկալվեն որպես խիստ մարգինալ երևույթներ: Այնպես որ, Հայաստանի համար միակ ճանապարհը հնի մնացուկներից ազատվելն ու նոր վերնախավով մրցունակ երկիր դառնալն է:

7or.am

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Նիկոլը ճիշտ չէ, իսկ Սերժ Սարգսյանը սխալվեց

Նիկոլը ճիշտ չէ, իսկ Սերժ Սարգսյանը սխալվեց

Ապրիլ 23, 2019 11:45 Նիկոլը ճիշտ էր 2018թ. ապրիլի 23–ին, բայց սխալվեց վարչապետ դառնալուց հետո:
Փաշինյանը կրկին խոսեց ձևի ու լռեց բովանդակության մասին

Փաշինյանը կրկին խոսեց ձևի ու լռեց բովանդակության մասին

Մարտ 12, 2019 18:40 Նա պառակտել է Հայաստանի հանրությանը, բայց պատրաստ է խաղաղություն քարոզել հարևան երկրում ու քիրվայություն անել ադրբեջանցիների հետ:
Լևոն Տեր-Պետրոսյանի սպասելի նյարդայնացումը

Լևոն Տեր-Պետրոսյանի սպասելի նյարդայնացումը

Մարտ 01, 2019 16:50 Իրականությունն այն է, որ «Մարտի 1»-ը հնարավոր դարձավ ատելության մթնոլորտի արդյունքում:
Չդառնալ «Մարտի 1»-ի վարչապետ

Չդառնալ «Մարտի 1»-ի վարչապետ

Փետրվարի 22, 2019 10:10 96-ի կեղծիքների ու բռնության հետևանք էին 98-ի իշխանափոխությունը, 1999-ի հոկտեմբերի 27-ը ու 2008–ի մարտի 1-ը:
«Մեղավորության կանխավարկածը». Փաշինյանը արմենբաշիական համակարգ է ուզում կառուցել (տեսանյութ)

«Մեղավորության կանխավարկածը». Փաշինյանը արմենբաշիական համակարգ է ուզում կառուցել (տեսանյութ)

Փետրվարի 13, 2019 20:53 Դե արի ու այսքանից հետո քննադատիր նրանց, ովքեր Փաշինյանի՝ իշխանության գալու մեջ դրսի ուժերի դավադրություն են տեսնում:
Կենտրոնական բանկի «մեսիջը» կառավարությանն ու հպարտ քաղաքացիներին

Կենտրոնական բանկի «մեսիջը» կառավարությանն ու հպարտ քաղաքացիներին

Փետրվարի 05, 2019 13:05 Որքան էլ ԱՎԾ–ն ուշացրեց տարեկան մակրոցուցանիշների ամփոփումը, միևնույն է, վերջում թվերը հեղափոխական չստացվեցին։
Փաշինյանը՝ Սորոսի ու Բոլթոնի արանքում

Փաշինյանը՝ Սորոսի ու Բոլթոնի արանքում

Փետրվարի 04, 2019 19:00 Բոլթոնի պլանով նախատեսվում է, որ Հայաստանը պետք է զիջումների գնա Արցախի հարցում՝ մինչ այդ պատրաստելով հասարակությանը «խաղաղությանը»:
Փաշինյանը մերժո՞ւմ է Բոլթոնի պլանը

Փաշինյանը մերժո՞ւմ է Բոլթոնի պլանը

Փետրվարի 02, 2019 11:35 Ինչո՞ւ Փաշինյանը մտավ Բոլթոնի պլան և ինչո՞ւ է այժմ փախչում դրանից։
Ռ. Քոչարյան, Ս. Բաբայան, Վ. Մանուկյան, Ս. Սարգսյան, Վ. Սարգսյան. տարբեր ճակատագրեր, բայց մեկ ընդհանուր ուղի

Ռ. Քոչարյան, Ս. Բաբայան, Վ. Մանուկյան, Ս. Սարգսյան, Վ. Սարգսյան. տարբեր ճակատագրեր, բայց մեկ ընդհանուր ուղի

Հունվար 28, 2019 16:34 Հիմա կրկին, ինչպես 1998–ին, Հայաստանի ու Արցախի գլխին մութ ամպեր են կուտակվում։
Մեծ խաղի փոքրիկ դետալները

Մեծ խաղի փոքրիկ դետալները

Հունվար 24, 2019 11:55 Գալի՞ս է Փաշինյանի՝ «Պատերա՞զմ, թե՞ խաղաղություն» գրելու ժամանակը։
Ինչպես է Նիկոլ Փաշինյանը նախապատրաստվում խաղաղությանը

Ինչպես է Նիկոլ Փաշինյանը նախապատրաստվում խաղաղությանը

Հունվար 17, 2019 12:20 Փաշինյանը չունի Արցախի խնդրի լուծման հարցում որոշումներ կայացնելու մանդատ, լեգիտիմություն ու անհրաժեշտ պաշար:
Փաշինյանը գոհ է գրքերի վաճառքից. ինչո՞ւ են հայերը սկսել շատ կարդալ (տեսանյութ)

Փաշինյանը գոհ է գրքերի վաճառքից. ինչո՞ւ են հայերը սկսել շատ կարդալ (տեսանյութ)

Հունվար 09, 2019 14:15 Փաստորեն, եթե Քոչարյանի գրքի վաճառքը սկսվի Հայաստանում, ապա Փաշինյանը կարող է է՛լ ավելի մեծ ռեկորդների մասին խոսել:
Թումանյանի «մեսիջը» հայ ժողովրդին

Թումանյանի «մեսիջը» հայ ժողովրդին

Հունվար 03, 2019 09:55 Դերասանությունը գեղեցիկ է բեմի վրա, ուր խաղում են, բայց այն գարշելի է կյանքի մեջ, ուր ապրում են: Բեմի վրա խաղացողները շնորհքով մարդիկ են, իսկ կյանքում խաղացողները՝ ցածերն ու կեղծավորները:
2018-ը՝ մերժման, իսկ 2019-ը ՝ ԽԵԼՔԻ տարի

2018-ը՝ մերժման, իսկ 2019-ը ՝ ԽԵԼՔԻ տարի

Դեկտեմբեր 31, 2018 21:22 Մեզ մոտ ոչ թե նոր Հայաստանի նոր իշխանություն է ձևավորվել, այլ հին Հայաստանի վերջին իշխանությունը:
Փաշինյանի և Ալիևի ասիմետրիկ վարքագիծը. վտանգավոր խաղ է սկսված

Փաշինյանի և Ալիևի ասիմետրիկ վարքագիծը. վտանգավոր խաղ է սկսված

Դեկտեմբեր 26, 2018 16:00 Բոլթոնի պլանի կյանքի կոչումն է, որ ոգևորել է Ադրբեջանին ու, ամենայն հավանականությամբ, այդ պլանը դիմադրության չի հանդիպել Հայաստանում:
Ի՞նչ բացահայտեց գաղտնալսումը

Ի՞նչ բացահայտեց գաղտնալսումը

Դեկտեմբեր 06, 2018 14:15 Հասկանո՞ւմ է արդյոք Փաշինյանը, որ շատ ավելի լուրջ խնդիրներ մեր պետության և անձամբ իր համար կառաջանան, եթե նա բացի «Պանդորայի արկղը»:
Լեզվի սայթաքում ըստ Ֆրեյդի՞, թե՞ ըստ Փաշինյանի (տեսանյութ)

Լեզվի սայթաքում ըստ Ֆրեյդի՞, թե՞ ըստ Փաշինյանի (տեսանյութ)

Նոյեմբեր 27, 2018 14:40 «Նիկոլը Ճիշտ էր, ես սխալվեցի» սարգսյանական ձևակերպումն այլ իմաստ է ստանում:
Ո՞վ կհաղթի ընտրություններում

Ո՞վ կհաղթի ընտրություններում

Նոյեմբեր 22, 2018 17:00 Տիգրան Մուկուչյանը, դեմքի անմեղ հայացքով ու իր բարի աչուկները ճպճպացնելով, մեզ կհաղորդի թվերը այնպես, ինչպես հաղորդում էր նախորդ ընտրությունների ժամանակ:
Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Նոյեմբեր 16, 2018 11:38 ՀՀԿ-ն ու դրա լիդերը ցանկության դեպքում անգամ չէին կարող այնպիսի մոդել ստեղծել, ինչպիսին որ ստեղծում է Նիկոլ Փաշինյանը:
Ամբոխի և իշխանության հարաբերությունները. Փաշինյանը կգնա՞ Ռոբեսպիերի ճանապարհով

Ամբոխի և իշխանության հարաբերությունները. Փաշինյանը կգնա՞ Ռոբեսպիերի ճանապարհով

Նոյեմբեր 09, 2018 15:28 Ո՞վ կդառնա Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության գլխավոր հակառակորդը: