Խմբագրական

Փետրվարի 14, 2018 21:30

Մարտեր առանց կանոնների

Մարտեր առանց կանոնների

Ամեն մի գաղափար կամ համակարգ հիմնվում է մեկ (կամ մի քանի) անբեկանելի ճշմարտության (կամ ճշմարտությունների)՝ կոդի (կոդերի) վրա: Եթե այդ կոդը կասկածի տակ է դրվում կամ խախտվում, ապա փլուզվում է գաղափարը կամ համակարգը:

Օրինակ՝ եթե դու չես հավատում, որ Հիսուս Քրիստոսը կարող էր մեռնելուց հետո հարություն առնել կամ հնարավոր է հղիանալ օդակաթիլային ճանապարհով, ապա չես հավատա քրիստոնեությանը: Իսկ եթե ընդունում ես, որ նման բաներ կարող են լինել, ապա Աստվածաշնչում ներկայացված մյուս պատումները ևս հավատալու են դառնում:

Նույնը կարելի է ասել քաղաքական հարաբերությունների դեպքում: Պետք է ունենաս հիմք, որի վրա կառուցես մյուս թեզերը: Եթե հիմքը թույլ է կամ խախուտ, ապա շենքը կանգուն չի մնա:

Առաջադեմ աշխարհում ընդունված է պետությունը կառավարել ժողովրդավարական սկզբունքներով: Անգամ ավտորիտար երկրները փորձում են հետ չմնալ մոդայից ու իրենց հռչակում են ժողովրդավարական:

Ժողովրդավարության հիմքում ընտրովի իշխանության սկզբունքն է: Եթե ընտրական ինստիտուտը չի գործում, ապա չի գործի նաև ժողովրդավարական համակարգը: Ու կապ չունի, թե ինչ պատճառներով է խաթարված ընտրական մեխանիզմը:

Կա ընտրովի իշխանություն՝ կա ժողովրդավարություն: Չկա ընտրովի իշխանություն՝ չկա ժողովրդավարություն: Սա, կարելի է ասել, քաղաքագիտական աքսիոմ է:

Հիմա Հայաստանում ընտրական ինստիտուտը չի գործում: Չի գործում վաղուցվանից: Թե ինչու չի գործում, մեր այս հոդվածի խնդիրը չէ: Մենք տվյալ դեպքում արձանագրում ենք փաստը:

2017-ի խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ «ռեյտինգային» ընտրակարգով վերջնականապես սպանվեց ընտրական ինստիտուտը: «Շքահանդեսի» հերոսը փողն էր:

Մեծ գրող Դոստոևսկու հերոսներից մեկը՝ Իվան Կարամազովը, հետևյալ կոդի կրող էր. «Եթե Աստված չկա, ուրեն ամեն ինչ թույլատրված է ու կարելի է անել»: Կարամազովը, «ամեն ինչ» ասելով, նկատի ուներ բարոյաէթիկական ընդունված նորմերից ու հասարակական ձևավորված «շտամպերից» դուրս գտնվող արարքները:

Տեղայնացնելով Կարամազովի կարգախոսը՝ կարող ենք ասել, որ ՀՀ իշխանությունները ներդրել են «մարտեր առանց կանոնների» մոդելը. եթե փողի միջոցով ոչնչացվել է ժողովրդավարության աստվածը՝ ընտրական ինստիտուտը, ապա, կարամազովյան տրամաբանությամբ, ամեն ինչ կարելի է ու թույլատրված: Հատկապես, որ գործող իշխանությունը չի ձևակերպում իր հանրային առաքելությունը, և մարդիկ տեսնում են, որ գործ ունեն ընդամենը նեղ անձնական շահեր հետապնդող պաշտոնյաների հետ:

Ժողովրդավարության պայմաններում կան գրված ու չգրված օրենքներ, որոնք պարտադիր են բոլորի համար: Իսկ եթե ընտրական ինստիտուտը ոչնչացված է, ապա գործում է ջունգլիների օրենքը, այսինքն՝ ամեն ինչ թույլատրված է:

Եթե քաղաքականության գլխավոր նպատակ է հայտարարվում հանրային կյանքի ապաքաղաքականացումը, ապա ստանում ենք ոչ ստանդարտ վիճակ, և արդեն հնարավոր են դառնում ոչ ստանդարտ երևույթները: «Երկիր Ծիրանիի» պահվածքը, իսկ դրանից առաջ «Սասնա ծռերի» գործողությունները հենց այդ ոչ ստանդարտ երևույթներից են:

Ոմանց կարող են դուր գալ այդ ոչ ստանդարտ երևույթները, ոմանց՝ ոչ: Բայց հարցը դուր գալ կամ չգալը չէ: Պետք է պատճառը տարբերել հետևանքից: Ոչ ստանդարտ երևույթները հետևանք են:

Հարկ է հատուկ ընդգծել, որ ժողովրդավարական ու ջունգլիական հարաբերությունների արանքում կա անցումային փուլ: Դա ռացիոնալ ու իռացիոնալ ավտորիտարիզմն է: Իռացիոնալ ավտորիտարիզմը խորացնում է բոլորի պատերազմը բոլորի դեմ: Իսկ ահա ռացիոնալ ավտորիտարիզմն անցումային փուլում կարող է հանգեցնել ժողովրդավարության:

Եթե մեզանում առկա ավտորիտար ռեժիմը գնար վերևից փոփոխությունների և ռացիոնալ քայլերի, ապա էլի մի որոշ ժամանակ հնարավոր կլիներ խուսափել ոչ ստանդարտ երևույթներից: Բայց երբ սպանվում է ժողովրդավարության աստվածը ու համ էլ ոչ մի ձևով հանրությանը ժամանակավոր փոխհատուցում վերևից եկող բարեփոխումների տեսքով չի տրվում, ապա Երևանի կենտրոնում կարող են կրակոցներ հնչել, կարող է նաև կոյուղաջուրը հայտնվել Երևանի քաղաքապետի սեղանին: Այս ամենն, ի դեպ, խորանալու միտում ունի, և ապրիլից հետո ավելի անկանխատեսելի երևույթների է հանգեցնելու: Չէ՞ որ 10.000-դրամանոց ընտրություններով տեղի է ունեցել ժողովրդավարության աստծո սպանություն և փոխարենը ոչինչ չի տրվել: Եվ ուրեմն՝ ամեն ինչ թույլատրված է ու կարելի:

Ոչ ստանդարտ երևույթները հանրային ու պետական օրգանիզմի հիվանդության ինդիկատորներ են: Եթե իրական բուժումներ չլինեն, ապա հիվանդությունը կխորանա և իր ճանապարհին կսրփի ամեն ինչ: Իսկ դրանից ոչ մեկը չի շահելու: Հետևաբար՝ Հայաստանում լուրջ փոփոխություններ են անհրաժեշտ: Այս տնտեսաքաղաքական վերնախավով հեռու չենք գնա:

Մեզ անհրաժեշտ է նոր վերնախավ, որն անցումային փուլում ռացիոնալ ու կոմպետենտ լուծումներով երկիրը կտանի դեպի ժողովրդավարական հարաբերություններ: Այդ դեպքում արդեն ոչ ստանդարտ երևույթները հանրային հետաքրքրություն չեն ներկայացնի ու պահանջված չեն լինի, իսկ եթե հանդիպեն էլ, ապա կընկալվեն որպես խիստ մարգինալ երևույթներ: Այնպես որ, Հայաստանի համար միակ ճանապարհը հնի մնացուկներից ազատվելն ու նոր վերնախավով մրցունակ երկիր դառնալն է:

7or.am

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Ի՞նչ բացահայտեց գաղտնալսումը

Ի՞նչ բացահայտեց գաղտնալսումը

Դեկտեմբեր 06, 2018 14:15 Հասկանո՞ւմ է արդյոք Փաշինյանը, որ շատ ավելի լուրջ խնդիրներ մեր պետության և անձամբ իր համար կառաջանան, եթե նա բացի «Պանդորայի արկղը»:
Լեզվի սայթաքում ըստ Ֆրեյդի՞, թե՞ ըստ Փաշինյանի (տեսանյութ)

Լեզվի սայթաքում ըստ Ֆրեյդի՞, թե՞ ըստ Փաշինյանի (տեսանյութ)

Նոյեմբեր 27, 2018 14:40 «Նիկոլը Ճիշտ էր, ես սխալվեցի» սարգսյանական ձևակերպումն այլ իմաստ է ստանում:
Ո՞վ կհաղթի ընտրություններում

Ո՞վ կհաղթի ընտրություններում

Նոյեմբեր 22, 2018 17:00 Տիգրան Մուկուչյանը, դեմքի անմեղ հայացքով ու իր բարի աչուկները ճպճպացնելով, մեզ կհաղորդի թվերը այնպես, ինչպես հաղորդում էր նախորդ ընտրությունների ժամանակ:
Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Նոյեմբեր 16, 2018 11:38 ՀՀԿ-ն ու դրա լիդերը ցանկության դեպքում անգամ չէին կարող այնպիսի մոդել ստեղծել, ինչպիսին որ ստեղծում է Նիկոլ Փաշինյանը:
Ամբոխի և իշխանության հարաբերությունները. Փաշինյանը կգնա՞ Ռոբեսպիերի ճանապարհով

Ամբոխի և իշխանության հարաբերությունները. Փաշինյանը կգնա՞ Ռոբեսպիերի ճանապարհով

Նոյեմբեր 09, 2018 15:28 Ո՞վ կդառնա Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության գլխավոր հակառակորդը:
Ադրբեջանական ագրեսիան ու հայկական խաղաղասիրությունը

Ադրբեջանական ագրեսիան ու հայկական խաղաղասիրությունը

Նոյեմբեր 07, 2018 14:21 Փաշինյանի վարչապետ դառնալուց հետո Երևանի դիրքորոշումը Ղարաբաղի հարցում դարձավ հակասական ու էկլեկտիկ (ծայրահեղ խաղաղասիրականից մինչև ռազմատենչ):
Հեղափոխությունից հետո և արտահերթից առաջ

Հեղափոխությունից հետո և արտահերթից առաջ

Հոկտեմբեր 19, 2018 10:45 Հեղափոխությունը, միգուցե, կարելի է անել «դուխով», բայց պետությունը պետք է կառուցել ու զարգացնել ԽԵԼՔՈՎ:
Քաղաքական մանիպուլյացիա

Քաղաքական մանիպուլյացիա

Սեպտեմբեր 28, 2018 12:54 Ամբոխն անշնորհակալ է, դավաճան և մոռացկոտ. մանիպուլյատորը պետք է շատ լավ իմանա այդ մասին:
Ժողովրդավարությունը և ամբողջատիրությունը

Ժողովրդավարությունը և ամբողջատիրությունը

Սեպտեմբեր 24, 2018 19:07 Բռնապետական կամ ամբողջատիրական ռեժիմները հաստատվում են հիվանդ հասարակություններում։
Պատմական և հայաստանյան «սևերն» ու «սպիտակները». Լյուդովիկոս 16-րդից մինչև Նիկոլ Փաշինյան

Պատմական և հայաստանյան «սևերն» ու «սպիտակները». Լյուդովիկոս 16-րդից մինչև Նիկոլ Փաշինյան

Սեպտեմբեր 20, 2018 14:29 Հետո են տեսնելու, որ երջանկություն խոստացողները «Նապոլեոն» խոզի պես ձեռք են բերել նախորդների հատկանիշները...
Ինչպես թույլ չտալ զանգվածների ամբոխացումը

Ինչպես թույլ չտալ զանգվածների ամբոխացումը

Սեպտեմբեր 17, 2018 15:53 Ամբոխի ու կուռքի հարաբերությունները սադո-մազոխիստական սեռական հարաբերությունների են նման: Ամբոխին հեշտ է գայթակղել և օգտագործել:
Հրաժարվել «ինքնաոչնչացման բնազդից»

Հրաժարվել «ինքնաոչնչացման բնազդից»

Սեպտեմբեր 08, 2018 14:00 Մոսկվան կոշտ «մեսիջներ» է հղում, իսկ Երևանը ներսում ձգտում է պահել հեղափոխական պաթոսը: Թե ուր կհասցնի մեզ այս ամենը, կերևա շատ շուտով:
Չմոռանանք, թե ինչու են հավաքվել

Չմոռանանք, թե ինչու են հավաքվել

Մայիս 14, 2018 19:25 Վերջին 27 տարում կադրային ոլորտում հիմնականում առաջնորդվել են «Պոլի փեդ լինի, ՀՀՇ-ից լինի» տխրահռչակ սկզբունքով:
Ռետրո. Շուշիի ազատագրումը. միֆեր և իրականություն

Ռետրո. Շուշիի ազատագրումը. միֆեր և իրականություն

Մայիս 09, 2018 09:40 Եթե հավատալու լինենք պաշտոնական քարոզչությանը, ապա Ղարաբաղյան պատերազմը հաղթել են Սերժ Սարգսյանը և Զորի Բալայանը, բայց դա մեծագույն բլեֆ է:
Հայաստանն առանց Սերժ Սարգսյանի

Հայաստանն առանց Սերժ Սարգսյանի

Ապրիլ 20, 2018 09:30 «Քա՛յլ արա, մերժի՛ր Սերժին» կարգախոսը վերածվել է համազգային գաղափարի: ՀՀԿ ղեկավարը դարձել է համազգային հակահերոս:
Ե՞րբ է իրականում ուրախանում թուրքը

Ե՞րբ է իրականում ուրախանում թուրքը

Մարտ 05, 2018 15:30 Սամվել Բաբայանին ու Վազգեն Սարգսյանին ռազմական դիկտատուրայի մեջ մեղադրողներն այժմ այնպիսի տնտեսական ու քաղաքական դիկտատուրա են հաստատում, որ ...
«Մարտի 1». ո՞ւմ էր դա ձեռնտու, ո՞վ էր մեղավոր և ո՞րն էր պատճառը

«Մարտի 1». ո՞ւմ էր դա ձեռնտու, ո՞վ էր մեղավոր և ո՞րն էր պատճառը

Մարտ 01, 2018 18:10 ՀՀ-ում իշխանության ընդունում-հանձնումը տեղի է ունեցել ներսում՝ կոշտ (1998թ.) կամ փափուկ (2007թ.) պալատական հեղաշրջման միջոցով:
88-ից առաջ և հետո

88-ից առաջ և հետո

Փետրվարի 20, 2018 10:15 1988-ին կամ 1991-ին տեղի ունեցած անկախության հանրաքվեի ժամանակ ո՞ւմ մտքով կանցներ, որ 30 տարի անց ունենալու ենք գալուստսահակյանական վերնախավ:
30 տարի անց. հաղթանակներ և պարտություններ

30 տարի անց. հաղթանակներ և պարտություններ

Փետրվարի 19, 2018 18:02 Ճակատագրի հեգնանքով՝ Ղարաբաղյան շարժման 30-ամյակը համընկնում է մեզանում խորհրդային կառավարման մոդելի և գենսեկական ինստիտուտի վերականգնման հետ:
Մարտեր առանց կանոնների

Մարտեր առանց կանոնների

Փետրվարի 14, 2018 21:30 ՀՀ իշխանությունները ներդրել են «մարտեր առանց կանոնների» մոդելը. եթե փողի միջոցով ոչնչացվել է ժողովրդավարության աստվածը՝ ընտրական ինստիտուտը, ապա, կարամազովյան տրամաբանությամբ, ամեն ինչ կարելի է: