Մեկնաբանություն

Հուլիս 10, 2012 16:31

Քաղաքացիական հասարակության անելիքը

Քաղաքացիական հասարակության անելիքը

«Հարսնաքարում» տեղի ունեցած սպանությունը լցրել է շատերի համբերության բաժակը։ Հասարակական ու քաղաքական տարբեր շրջանակների միավորել է ամենաթողության դեմ պայքարը, իսկ ավելի լայն իմաստով՝ երկրում տիրող անմխիթար վիճակը։

Վահե Ավետյանի սպանությունը հասարակական բողոքի ալիք է բարձրացրել։ Երիտասարդ սպայի մահը դարձել է այն կայծը, որից կարող է բոց բռնկվել։

Քաղաքացիական բողոքի ակցիաների հետ կապված՝ այժմ երկու մոտեցում կա։

Իշխանական մոտեցում

Սերժ Սարգսյանն ու իր շրջապատը, մտահոգված լինելով իրենց համար հնարավոր անկանխատեսելի զարգացումներով, բնականաբար, կողմ են մարդկանց դժգոհությունը չքաղաքականացնելուն («Հարսնաքարում» տեղի է ունեցել հարբած ու տաքգլուխ մարդկանց վեճ, որն ավարտվել է սպանությամբ), տեղայնացնելուն (միայն Ռուբեն Հայրապետյանի դեմ պայքար) և ուղղորդելուն (նախագահը մեղավոր չէ, «չար օլիգարխներն» են մեղավոր)։

Իշխանություններն ուզում են այս ամենից ցինիկաբար օգուտ քաղել և ի վերջո «Մաշտոցի պուրակ-2» ստանալ, որի արդյունքում «կինոյի մեջի տղան» իջնում է հրապարակ և արտասանում «Ռուբե՛ն ջան, սիրուն չի...» նախադասությունը, իսկ տեղեկատվական դաշտի գեղամյաններն էլ այդ ամենը ներկայացնում են որպես քաղաքացիական հասարակության հաղթանակ։

Իշխանություններն ուզում են նաև դրածոների միջոցով այնպես անել, որ «Նեմե՛ց, մարդասպան» վանկարկումները հանկարծ չվերածվեն «Սերժի՛կ, հեռացիր»–ի, այսինքն՝ խնդիրը տեղայնացնել ու թեման փակել «պեշկաներին» զոհաբերելով (տեսնել էր պետք այն «ակտիվիստների» դեմքը երբ նախագահական նստավայրի մոտ բողոքավորները սկսեցին գոռալ «Սերժի՛կ, մարդասպան» ու «Սերժի՛կ, հեռացիր». սրանց ծրագրերի մեջ դա չէր մտնում)։

Պետք է ասել, որ նախագահական նստավայրին մասամբ է հաջողվում կառավարելի դարձնել բողոքի ալիքը։

Որքան էլ տարատեսակ «հանգույնները» պաթետիկ ոճով ելույթներ ունենան և փորձեն մեր քաղաքացիների արդարացի դժգոհություններն ուղղորդել Սարգսյանին ցանկալի հունով, միևնույն է, շատերի համար պարզ է, որ ռուբենհայրապետյանները չեն Հայաստանի ներկա վիճակի գլխավոր պատասխանատուները, և որ ձուկը գլխից է հոտած։

Քաղաքացիական մոտեցում

Երկրորդ մոտացման համաձայն՝ «Հարսնաքարում» տեղի ունեցածը պետք է քաղաքականացնել և օրակարգում դնել համակարգային փոփոխությունների խնդիրը։ Ըստ այդմ, անկախ կուսակցական համակրանք–հակակրանքից՝ առաջնային պետք է դառնա հանրային լայն կոնսոլիդացիայի շնորհիվ Հայաստանը ներսից խժռող օլիգարխիայից, այն  է՝ Սերժ Սարգսյանի գլխավորած բուրգից, ազատելը։

Անկեղծ մղումներով ակտիվիստների համար գլխավորը «Քաղաքականացում և կոնսոլիդացիա» կարգախոսն է, որը հակադրվում է «Ապաքաղաքականացում և դեկոնսոլիդացիա» իշխանամետ կարգախոսին։

Ի՞նչ է սպասվում և ի՞նչ է պետք անել

Թե վերը նշված մոտեցումներից ո՞րը գերակայող կդառնա, պարզ կլինի առաջիկայում։ Եթե իշխանությանը հաջողվեց ներդրված «ակտիվիստների» և վերջիններիս տված «կուտն» ուտող «ազնիվ քյարփինջների» միջոցով հանրային դժգոհությունը տանել «օլիգարխների» դեմ պայքարի և այդ պայքարում Սերժ Սարգսյանին ապավինելու իշխանական «բլեֆի» ուղղությամբ, ապա մենք գործ կունենանք հաճախորդացման հերթական պատմության հետ։ Այս անգամ հաճախորդի դերում, կամա թե ակամա, հանդես  կգա քաղաքացիական հասարակությունը, ինչը որևէ պարագայում թույլ տալ չի կարելի։

Իսկ եթե քաղաքացիական շարժումը դնի շատ առարկայական խնդիրներ և խուսափի կեղծ թիրախների հետևից գնալուց, ապա Հայաստանում հնարավոր կլինի հասնել դրական փոփոխությունների։ Քաղաքացիական հասարակությունը կարող է լինել ապակուսակցական, բայց ապաքաղաքական՝ երբեք։

Քաղաքացիական հասարակության իրական ջատագովները, անկախ իրենց քաղաքական նախասիրություններից, պետք է քաղաքական ուժերին հարկադրեն համախմբել իրենց ջանքերը և լուծել հետևյալ խոշոր խնդիրները.

Ա. Հայաստանում առկա քաղաքական մենաշնորհի վերացում և գալիք նախագահական ընտրությունների լեգիտիմության ապահովում,

Բ. Արհեստական տնտեսական մենաշնորհների վերացում, ազատ մրցակցության ապահովում, սեփականության իրավունքի պաշտպանության գործուն մեխանիզմների ներդրում և ներկա տնտեսական քաղաքականության արմատական վերանայում,

Գ. Մարդու իրավունքների և ազատությունների ամբողջական փաթեթի իրացման հնարավորության ապահովում։

Ահա այս պլատֆորմի շուրջ պետք է քաղաքացիական հասարակությունն ու  Հայաստանի ապագայով մտահոգ քաղաքական ուժերը մեկտեղեն իրենց ջանքերը։

Քաղաքական ուժերն ու քաղաքացիական հասարակությունն անզոր կլինեն, եթե որոշեն առանձին–առանձին, ինչպես իշխանությունն է ուզում, պայքարել ընտրակեղծիքների նոր տեխնոլոգիայով ընտրական համակարգը վերջնականապես սպանած օլիգարխիկ բուրգի դեմ։ Միայն լայն կոնսոլիդացիայի միջոցով է հնարավոր խաղից հանել ու վերջին հաշվով սահմանադրական դաշտ բերել Սերժ Սարգսյանի պահապան «հրեշտակի» վերածված ֆորմալ ու ոչ ֆորմալ ուժային կառույցներին ու փոփոխությունների հասնել առանց արյունալի բախումների։

Վահե Ավետյանին սպանել է այն համակարգը, որը Բաղրամյան 26–ում ձգտում են է՛լ ավելի կենտրոնացնել և այլասերել՝ թաքնվելով «Պայքարում ենք օլիգարխների դեմ» դեմագոգիկ լոզունգի տակ։ Եվ ուրեմն, սխալ ճանապարհով չգնալու համար՝ հարվածը պետք է ուղղել օլիգարխիկ բուրգի «ուղեղային կենտրոնի»՝ նախագահական նստավայրի կողմը։ Սարգսյանը շատ լավ զգում է, որ ի վերջո այդպես էլ լինելու է, և այդ իսկ պատճառով բետոնապատ արգելքներ է դրել նախագահական նստավայրի մոտքի մոտ, բայց դե բոլոր ավտորիտար ղեկավարներն էլ նման քայլի դիմել են, հետո ի՞նչ...

Ամփոփելով նշեմ, որ 2013թ. նախագահական ընտրությունները հարկավոր է առիթ դարձնել ՀՀԿ–ՕԵԿ հակապետական ու հակահասարակական կոալիցիայից ձերբազատվելու և երկրում ազգային համաձայնության մթնոլորտի ձևավորման օգնությամբ բարեփոխումներ անելու համար։  

Կարեն Հակոբջանյան

Print Friendly and PDF

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Խորհրդարան խորհրդարանի ներսում

Խորհրդարան խորհրդարանի ներսում

Մայիս 28, 2017 10:02 Այդ 17 հոգուն մի քանի սենյակ տրամադրեք Մելիք-Ադամյան փողոցում գտնվող պարտիայի կենտրոնական գրասենյակում:
«Անվտանգություն և առաջընթաց». Վերջին զանգի օրն էլ զոհ ունեցանք

«Անվտանգություն և առաջընթաց». Վերջին զանգի օրն էլ զոհ ունեցանք

Մայիս 27, 2017 09:00 Մրցանակաբաշխություններ, տոնական շոուներ և...անտերություն Զինված ուժերում:
Ինչու են ընտրակաշառք վերցնում, և ինչ է դա նշանակում

Ինչու են ընտրակաշառք վերցնում, և ինչ է դա նշանակում

Մայիս 26, 2017 11:20 Ընտրակաշառքի հարցն ունի իրավական, բարոյական, հոգեբանական (ստոկհոլմյան սինդրոմ) ու քաղաքական կողմ: Մեզ ավելի շատ հարցի քաղաքական կողմն է հետաքրքրում:
«Յալվար» ընկած ժողովրդին զոռով վարկառու եք դարձնում

«Յալվար» ընկած ժողովրդին զոռով վարկառու եք դարձնում

Մայիս 26, 2017 00:05 Այս ամենը չէի գրի, եթե չլսեի Սերժ Սարգսյանի վերջին ելույթը:
2040-ին ԿԸՀ-ն կհայտարարի՝ ընտրողների թիվը 3,6 միլիոն է

2040-ին ԿԸՀ-ն կհայտարարի՝ ընտրողների թիվը 3,6 միլիոն է

Մայիս 24, 2017 09:55 Ընտանիքներով քոչել են, ու երեխա չկա, դպրոցները աշակերտներ չունեն:
Հասա՞վ իր ուզածին Սերժ Սարգսյանը

Հասա՞վ իր ուզածին Սերժ Սարգսյանը

Մայիս 23, 2017 13:10 2018-ի ապրիլից Սերժ Սարգսյանի նախագահական լիազորություններն ավարտվում են: Իսկ առանց ՀՀ նախագահի լիազորությունների՝ ՀՀԿ նախագահը լրիվ այլ բան է՝ այդտեղից բխող բոլոր հետևանքներով:
Իսկ հրապարակի շատրվանների տակ օրգիաներ չե՞նք տեսնելու

Իսկ հրապարակի շատրվանների տակ օրգիաներ չե՞նք տեսնելու

Մայիս 23, 2017 00:05 Ի դեպ, հարսանքավորները կարո՞ղ է առավոտյան էլ Մատենադարանում խաշ ուտեն:
Հայաստան – 2060

Հայաստան – 2060

Մայիս 22, 2017 11:00 Իշխող ուժն ընտրություններին կմասնակցի «Առողջություն, երջանկություն, բարի բախտ» կարգախոսով: ... Նավսողներ միշտ էլ կգտնվեն:
«Ֆուտբոլային» դիվանագիտությունից մինչև կազանյան թակարդ

«Ֆուտբոլային» դիվանագիտությունից մինչև կազանյան թակարդ

Մայիս 20, 2017 09:00 Սարգսյանն իր հավատարմության երդումը տվեց Ղարաբաղի խնդրի կարգավորման կազանյան տարբերակին՝ զուգահեռաբար քննադատելով Տեր-Պետրոսյանի և Քոչարյանի մոտեցումները:
«Կիլիկիա-2» կամ «Գնանք Նոյյան տապան՝ հաց ուտելու»

«Կիլիկիա-2» կամ «Գնանք Նոյյան տապան՝ հաց ուտելու»

Մայիս 19, 2017 23:10 Նոյն ու նրա ընտանիքը ու 450 զույգ կենդանի (երևի 2040-ին որ 4 միլիոն ենք դառնալու, էս կենդանիներին նկատի ունեն):
Մեսիջներ ներսին ու դրսին

Մեսիջներ ներսին ու դրսին

Մայիս 19, 2017 00:05 2040-ին Սերժ Սարգսյանը կդառնա 86 տարեկան:
Բոլորս ագռավի չափ ապրելու ենք

Բոլորս ագռավի չափ ապրելու ենք

Մայիս 18, 2017 22:22 Սարգսյանը խոստումների իրականացման ժամանակացույցը ձգում է մինչև 2040 թվական (համարյա 21-րդ դարակես)՝ «էշ մի սատկի, գարուն կգա» ռազմահայրենասիրական երկարաժամկետով:
Իսկ ումի՞ց է պակաս Արա Բաբլոյանը

Իսկ ումի՞ց է պակաս Արա Բաբլոյանը

Մայիս 18, 2017 00:35 Եթե որոշվեր, որ, ասենք, «Կալիգուլայի ձին» կամ որևէ պաշտոնյայի թանկարժեք ավտոմեքենան է ստանձնելու ԱԺ-ի այս կամ այն պաշտոնը, ապա հենց այդպես էլ կլիներ: Սա՛ է ներկայիս քաղաքական իրավիճակի առանձնահատկությունը:
«Բարեփոխիչ» ռակիրովկաներ

«Բարեփոխիչ» ռակիրովկաներ

Մայիս 18, 2017 00:05 Կարևորը հաջողացրին «կայուն, սահուն ու անցնցում» իրենց ուզած խամաճիկային խորհրդարանը ձևավորել:
Երբ ծառայամիտ է «մտավորական» կոչված խավը

Երբ ծառայամիտ է «մտավորական» կոչված խավը

Մայիս 17, 2017 09:10 Իշխանության, պալատի հանդեպ մեր մտավորականության զգալի մասի հնազանդությունը, խոնարհ պահվածքը, քծնանքն ու ստրկամտությունը ազգային անբուժելի հիվանդություն են:
Երևանցիների մեծ մասը բոյկոտեց

Երևանցիների մեծ մասը բոյկոտեց

Մայիս 15, 2017 08:25 Երևանցիների պասիվության ու անտարբերության պատճառը պետք է փնտրել ապրիլի 2-ի խորհրդարանական ընտրություններն անպատկառորեն կեղծելու իշխանութան գործելաոճի մեջ:
1561-րդ «նոր» մարմինը

1561-րդ «նոր» մարմինը

Մայիս 14, 2017 00:05 Հակակոռուպցիոն մարմինների ու հանձնաժողովների թիվը որքան ավելացավ, այնքան երկրում ավելի արմատացավ ու խորացավ անպատժելիության, անարդարության, ամենաթողության մթնոլորտը:
Կամ էշը, կամ էշատերը

Կամ էշը, կամ էշատերը

Մայիս 12, 2017 00:05 Մենք անցանք «Առա՛ք Հայաստան»-ով, «Հավատանք, որ փոխենք»-ի մտայնությամբ շարունակեցինք մեր «հաղթական երթը», այնուհետ՝ ընթացանք «Ապահով Հայաստանի» միջով ու հասանք «Անվտանգություն և առաջընթաց»-ին:
Գաղջը խորանում է

Գաղջը խորանում է

Մայիս 10, 2017 10:00 Գարշելի է այս ամենը: Հաղթանակը այսկերպ են մսխում:
Տոնը համաժողովրդական չի դառնում

Տոնը համաժողովրդական չի դառնում

Մայիս 09, 2017 00:05 Իշխանությունը և «արքունիքին» կից հատվածն ինքն իր համար քեֆ է անում ու տոնում, իսկ ժողովուրդն այդ ամենից իրեն պահում է մեծ հեռավորության վրա: