Մեկնաբանություն

Հուլիս 10, 2012 16:31

Քաղաքացիական հասարակության անելիքը

Քաղաքացիական հասարակության անելիքը

«Հարսնաքարում» տեղի ունեցած սպանությունը լցրել է շատերի համբերության բաժակը։ Հասարակական ու քաղաքական տարբեր շրջանակների միավորել է ամենաթողության դեմ պայքարը, իսկ ավելի լայն իմաստով՝ երկրում տիրող անմխիթար վիճակը։

Վահե Ավետյանի սպանությունը հասարակական բողոքի ալիք է բարձրացրել։ Երիտասարդ սպայի մահը դարձել է այն կայծը, որից կարող է բոց բռնկվել։

Քաղաքացիական բողոքի ակցիաների հետ կապված՝ այժմ երկու մոտեցում կա։

Իշխանական մոտեցում

Սերժ Սարգսյանն ու իր շրջապատը, մտահոգված լինելով իրենց համար հնարավոր անկանխատեսելի զարգացումներով, բնականաբար, կողմ են մարդկանց դժգոհությունը չքաղաքականացնելուն («Հարսնաքարում» տեղի է ունեցել հարբած ու տաքգլուխ մարդկանց վեճ, որն ավարտվել է սպանությամբ), տեղայնացնելուն (միայն Ռուբեն Հայրապետյանի դեմ պայքար) և ուղղորդելուն (նախագահը մեղավոր չէ, «չար օլիգարխներն» են մեղավոր)։

Իշխանություններն ուզում են այս ամենից ցինիկաբար օգուտ քաղել և ի վերջո «Մաշտոցի պուրակ-2» ստանալ, որի արդյունքում «կինոյի մեջի տղան» իջնում է հրապարակ և արտասանում «Ռուբե՛ն ջան, սիրուն չի...» նախադասությունը, իսկ տեղեկատվական դաշտի գեղամյաններն էլ այդ ամենը ներկայացնում են որպես քաղաքացիական հասարակության հաղթանակ։

Իշխանություններն ուզում են նաև դրածոների միջոցով այնպես անել, որ «Նեմե՛ց, մարդասպան» վանկարկումները հանկարծ չվերածվեն «Սերժի՛կ, հեռացիր»–ի, այսինքն՝ խնդիրը տեղայնացնել ու թեման փակել «պեշկաներին» զոհաբերելով (տեսնել էր պետք այն «ակտիվիստների» դեմքը երբ նախագահական նստավայրի մոտ բողոքավորները սկսեցին գոռալ «Սերժի՛կ, մարդասպան» ու «Սերժի՛կ, հեռացիր». սրանց ծրագրերի մեջ դա չէր մտնում)։

Պետք է ասել, որ նախագահական նստավայրին մասամբ է հաջողվում կառավարելի դարձնել բողոքի ալիքը։

Որքան էլ տարատեսակ «հանգույնները» պաթետիկ ոճով ելույթներ ունենան և փորձեն մեր քաղաքացիների արդարացի դժգոհություններն ուղղորդել Սարգսյանին ցանկալի հունով, միևնույն է, շատերի համար պարզ է, որ ռուբենհայրապետյանները չեն Հայաստանի ներկա վիճակի գլխավոր պատասխանատուները, և որ ձուկը գլխից է հոտած։

Քաղաքացիական մոտեցում

Երկրորդ մոտացման համաձայն՝ «Հարսնաքարում» տեղի ունեցածը պետք է քաղաքականացնել և օրակարգում դնել համակարգային փոփոխությունների խնդիրը։ Ըստ այդմ, անկախ կուսակցական համակրանք–հակակրանքից՝ առաջնային պետք է դառնա հանրային լայն կոնսոլիդացիայի շնորհիվ Հայաստանը ներսից խժռող օլիգարխիայից, այն  է՝ Սերժ Սարգսյանի գլխավորած բուրգից, ազատելը։

Անկեղծ մղումներով ակտիվիստների համար գլխավորը «Քաղաքականացում և կոնսոլիդացիա» կարգախոսն է, որը հակադրվում է «Ապաքաղաքականացում և դեկոնսոլիդացիա» իշխանամետ կարգախոսին։

Ի՞նչ է սպասվում և ի՞նչ է պետք անել

Թե վերը նշված մոտեցումներից ո՞րը գերակայող կդառնա, պարզ կլինի առաջիկայում։ Եթե իշխանությանը հաջողվեց ներդրված «ակտիվիստների» և վերջիններիս տված «կուտն» ուտող «ազնիվ քյարփինջների» միջոցով հանրային դժգոհությունը տանել «օլիգարխների» դեմ պայքարի և այդ պայքարում Սերժ Սարգսյանին ապավինելու իշխանական «բլեֆի» ուղղությամբ, ապա մենք գործ կունենանք հաճախորդացման հերթական պատմության հետ։ Այս անգամ հաճախորդի դերում, կամա թե ակամա, հանդես  կգա քաղաքացիական հասարակությունը, ինչը որևէ պարագայում թույլ տալ չի կարելի։

Իսկ եթե քաղաքացիական շարժումը դնի շատ առարկայական խնդիրներ և խուսափի կեղծ թիրախների հետևից գնալուց, ապա Հայաստանում հնարավոր կլինի հասնել դրական փոփոխությունների։ Քաղաքացիական հասարակությունը կարող է լինել ապակուսակցական, բայց ապաքաղաքական՝ երբեք։

Քաղաքացիական հասարակության իրական ջատագովները, անկախ իրենց քաղաքական նախասիրություններից, պետք է քաղաքական ուժերին հարկադրեն համախմբել իրենց ջանքերը և լուծել հետևյալ խոշոր խնդիրները.

Ա. Հայաստանում առկա քաղաքական մենաշնորհի վերացում և գալիք նախագահական ընտրությունների լեգիտիմության ապահովում,

Բ. Արհեստական տնտեսական մենաշնորհների վերացում, ազատ մրցակցության ապահովում, սեփականության իրավունքի պաշտպանության գործուն մեխանիզմների ներդրում և ներկա տնտեսական քաղաքականության արմատական վերանայում,

Գ. Մարդու իրավունքների և ազատությունների ամբողջական փաթեթի իրացման հնարավորության ապահովում։

Ահա այս պլատֆորմի շուրջ պետք է քաղաքացիական հասարակությունն ու  Հայաստանի ապագայով մտահոգ քաղաքական ուժերը մեկտեղեն իրենց ջանքերը։

Քաղաքական ուժերն ու քաղաքացիական հասարակությունն անզոր կլինեն, եթե որոշեն առանձին–առանձին, ինչպես իշխանությունն է ուզում, պայքարել ընտրակեղծիքների նոր տեխնոլոգիայով ընտրական համակարգը վերջնականապես սպանած օլիգարխիկ բուրգի դեմ։ Միայն լայն կոնսոլիդացիայի միջոցով է հնարավոր խաղից հանել ու վերջին հաշվով սահմանադրական դաշտ բերել Սերժ Սարգսյանի պահապան «հրեշտակի» վերածված ֆորմալ ու ոչ ֆորմալ ուժային կառույցներին ու փոփոխությունների հասնել առանց արյունալի բախումների։

Վահե Ավետյանին սպանել է այն համակարգը, որը Բաղրամյան 26–ում ձգտում են է՛լ ավելի կենտրոնացնել և այլասերել՝ թաքնվելով «Պայքարում ենք օլիգարխների դեմ» դեմագոգիկ լոզունգի տակ։ Եվ ուրեմն, սխալ ճանապարհով չգնալու համար՝ հարվածը պետք է ուղղել օլիգարխիկ բուրգի «ուղեղային կենտրոնի»՝ նախագահական նստավայրի կողմը։ Սարգսյանը շատ լավ զգում է, որ ի վերջո այդպես էլ լինելու է, և այդ իսկ պատճառով բետոնապատ արգելքներ է դրել նախագահական նստավայրի մոտքի մոտ, բայց դե բոլոր ավտորիտար ղեկավարներն էլ նման քայլի դիմել են, հետո ի՞նչ...

Ամփոփելով նշեմ, որ 2013թ. նախագահական ընտրությունները հարկավոր է առիթ դարձնել ՀՀԿ–ՕԵԿ հակապետական ու հակահասարակական կոալիցիայից ձերբազատվելու և երկրում ազգային համաձայնության մթնոլորտի ձևավորման օգնությամբ բարեփոխումներ անելու համար։  

Կարեն Հակոբջանյան

Print Friendly and PDF

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Քիչ էր մնում՝ Հրանուշն ասեր, որ Ճոյտի ֆիլմն էլ է ինքը նկարել

Քիչ էր մնում՝ Հրանուշն ասեր, որ Ճոյտի ֆիլմն էլ է ինքը նկարել

Փետրվարի 26, 2015 15:55 Պետք է լուծարել բոլոր գերատեսչությունները եւ թողնել միայն Հրանուշի «կանտորան»։
«Օսկարը» փախչում է կյանքից

«Օսկարը» փախչում է կյանքից

Փետրվարի 24, 2015 02:00 Ռեժիսորն իշխանություն-եկեղեցի սիմբիոզը դիտարկում է որպես ծովային հրեշ, որը շատ հեշտությամբ խժռում, ոչնչացնում, սպանում է մարդուն, անհատին, քաղաքացուն։
Քաղաքական կյանքը Գագիկ Ծառուկյանի որոշումից առաջ և հետո

Քաղաքական կյանքը Գագիկ Ծառուկյանի որոշումից առաջ և հետո

Փետրվարի 19, 2015 19:43 Մեզ համար անհասկանալի է այն հրճվանքը, որն առկա է ԲՀԿ հետքայլի ու Գագիկ Ծառուկյանի որոշումից հետո։ Երբ դա նկատվում է հակառակ ճամբարի ներկայացուցիչների մոտ, ապա դա հասկանալի է։ Բայց երբ...
Ծառուկյան–Սարգսյան դիմակայություն. նախնական արդյունքներ

Ծառուկյան–Սարգսյան դիմակայություն. նախնական արդյունքներ

Փետրվարի 17, 2015 03:55 Կարող ենք արձանագրել, որ Սարգսյանին չհաջողվեց բլից կրիգի միջոցով հաղթանակ տանել: Նա այս պահին որևիցե լուրջ հաջողություն չի գրանցել՝ ահագին նվազեցնելով հետագա հաղթանակների հնարավորությունը:
«Հայրենասիրական» թամաշայի փորձ

«Հայրենասիրական» թամաշայի փորձ

Փետրվարի 17, 2015 00:01 ԱԺ-ից տխրահռչակ արձանագրությունները հետ կանչելը առանձնապես «խիզախ» քայլ չէ, քանի որ ՀՀ-ի ստորագրությունը մնում է դրանց տակ:
Կենտրոնացե՛ք իրական գործընթացների վրա

Կենտրոնացե՛ք իրական գործընթացների վրա

Փետրվարի 16, 2015 17:08 Ստեղծված իրավիճակում չեն բացառվում նաև ՀՀԿ-ին ցտեսություն ասելու տարբերակները:
Բացարձակ մեծամասնությունը պատրաստ է

Բացարձակ մեծամասնությունը պատրաստ է

Փետրվարի 16, 2015 15:10 Քանի որ «ՀՀԿ քաղաքական զինանոց» ասվածը գոյություն չունի, իսկ տոտալ հակաքարոզչությունն ու բռնությունները հակառակ արդյունքը տվեցին, Սերժ Սարգսյանը «բացվեց»: Ու կրկին սխալվեց:
Գագիկ Ծառուկյանը գաղտնազերծեց պետական հեղաշրջման ծրագիրը

Գագիկ Ծառուկյանը գաղտնազերծեց պետական հեղաշրջման ծրագիրը

Փետրվարի 16, 2015 10:45 Սարգսյանը խոստովանեց, որ առանց ԲՀԿ–ի գործոնը վերացնելու՝ վախենում է գնալ սահմանադրական փոփոխությունների, քանի որ հանրաքվեն կարող է վերածվել իր հեռացման ակտի։
Հայրենիքը վաղուց է վերածվել կրկեսի

Հայրենիքը վաղուց է վերածվել կրկեսի

Փետրվարի 16, 2015 09:45 Կրկեսային տեսարանների հանդիպել ենք Եռաբլուրից մինչեւ Հանրապետության հրապարակ, Մելիք-Ադամյան փողոցից մինչեւ խորհրդարան ու կառավարություն, ԵԽԽՎ–ից մինչեւ մարզեր:
Բարի՛ իշխանափոխություն

Բարի՛ իշխանափոխություն

Փետրվարի 15, 2015 14:22 Անհրաժեշտ է, որպեսզի համազգային մոբիլիզացիա տեղի ունենա, որպեսզի իշխանությունները կրակելու հրաման չկարողանան տալ, իսկ եթե տան, ապա այն չկատարվի։
Մեխված, չագուչված և նալված «Էջմիածնի Սիմոնը»

Մեխված, չագուչված և նալված «Էջմիածնի Սիմոնը»

Փետրվարի 15, 2015 10:55 «Ասուժդամս»–ի ժամանակ հատկապես աչքի ընկավ ճամբարափոխության ռահվիրա, առնետավազքի բազմակի չեմպիոն, գեներալ–պատգամավոր և «Կռազի» ասպետ «Էջմիածնի Սիմոնը»՝ Մանվել Գրիգորյանը։
Ինչպես ազատվել չարիքի իշխանությունից

Ինչպես ազատվել չարիքի իշխանությունից

Փետրվարի 15, 2015 10:15 Ողորմելի վիճակ է: Բաղրամյան 26-ից ուշի-ուշով հետեւում են հանրապետականների ակտիվությանը, բոլորին առել են մանրադիտակի տակ եւ ուշադիր նայում են՝ հո մեկնումեկը գլուխ չի՞ պահում՝ Ծառուկյանի դեմ խոսելու հարցում:
Քաղաքական դաշտի խճանկարը

Քաղաքական դաշտի խճանկարը

Փետրվարի 15, 2015 10:00 Գագիկ Ծառուկյանի պատասխանը ոչ միայն ծանր վիճակի մեջ գցեց Սերժ Սարգսյանին, այլ նաև նրան հետ բերեց քաղաքական քննարկումների դաշտ:
Ելքը կանխորոշված է

Ելքը կանխորոշված է

Փետրվարի 14, 2015 17:40 Բացի վաղուց ծակված դհոլներից Սերժ Սարգսյանի զինանոցում մնացել են միայն սուրիկխաչատրյանները, մեկ էլ՝ քաղաքական դաշտի զառամյալները: Իսկ դրանք առաջվանը չեն:
Ծրագրված վենդետայի դիմում են վախկոտները

Ծրագրված վենդետայի դիմում են վախկոտները

Փետրվարի 14, 2015 00:45 Նման խայտառակ իրավիճակում ի՞նչ է մնում անել, եթե ոչ հասնել Սերժ Սարգսյանի պաշտոնանկությանը:
Սերժ Սարգսյանը պահանջեց իշխանափոխություն. հուսախաբ չանենք

Սերժ Սարգսյանը պահանջեց իշխանափոխություն. հուսախաբ չանենք

Փետրվարի 13, 2015 22:35 Անհապաղ իշխանափոխության կոչով երեկ հանդես եկավ հենց Սերժ Սարգսյանը:
Ծառուկյանը պայթեցրեց Սարգսյանի քարոզչափուչիկը

Ծառուկյանը պայթեցրեց Սարգսյանի քարոզչափուչիկը

Փետրվարի 13, 2015 15:51 Հիմա գնդակը ոչ թե Սերժ Սարգսյանի դաշտում է, այլ նա իր բորենիների հետ գնդակով հայտնվել է ցանցի մեջ։
Նեոբոլշևիկների հախուռն գրոհը

Նեոբոլշևիկների հախուռն գրոհը

Փետրվարի 13, 2015 15:26 Ս. Սարգսյանն արագացնում է արտահերթ ընտրությունների պահանջով հանրահավաքների կազմակերպումը:
Մի բանում Սերժ Սարգսյանը միանգամայն ճիշտ է

Մի բանում Սերժ Սարգսյանը միանգամայն ճիշտ է

Փետրվարի 13, 2015 13:20 Վերցրե՛ք Սերժ Սարգսյանի ելույթի ցանկացած հատված կամ արտահայտություն ու բարձր կարդացեք: Ո՞վ է առաջինը գալիս ձեր աչքի առաջ:
Հեռացնե՛լ չարիքի իշխանությունը

Հեռացնե՛լ չարիքի իշխանությունը

Փետրվարի 13, 2015 05:10 Սերժ Սարգսյանի «ծրագրային» ելույթը յուրօրինակ ինքնագնահատական էր և ինքնանկարի փորձ։