Մեկնաբանություն

Հուլիս 10, 2012 16:31

Քաղաքացիական հասարակության անելիքը

Քաղաքացիական հասարակության անելիքը

«Հարսնաքարում» տեղի ունեցած սպանությունը լցրել է շատերի համբերության բաժակը։ Հասարակական ու քաղաքական տարբեր շրջանակների միավորել է ամենաթողության դեմ պայքարը, իսկ ավելի լայն իմաստով՝ երկրում տիրող անմխիթար վիճակը։

Վահե Ավետյանի սպանությունը հասարակական բողոքի ալիք է բարձրացրել։ Երիտասարդ սպայի մահը դարձել է այն կայծը, որից կարող է բոց բռնկվել։

Քաղաքացիական բողոքի ակցիաների հետ կապված՝ այժմ երկու մոտեցում կա։

Իշխանական մոտեցում

Սերժ Սարգսյանն ու իր շրջապատը, մտահոգված լինելով իրենց համար հնարավոր անկանխատեսելի զարգացումներով, բնականաբար, կողմ են մարդկանց դժգոհությունը չքաղաքականացնելուն («Հարսնաքարում» տեղի է ունեցել հարբած ու տաքգլուխ մարդկանց վեճ, որն ավարտվել է սպանությամբ), տեղայնացնելուն (միայն Ռուբեն Հայրապետյանի դեմ պայքար) և ուղղորդելուն (նախագահը մեղավոր չէ, «չար օլիգարխներն» են մեղավոր)։

Իշխանություններն ուզում են այս ամենից ցինիկաբար օգուտ քաղել և ի վերջո «Մաշտոցի պուրակ-2» ստանալ, որի արդյունքում «կինոյի մեջի տղան» իջնում է հրապարակ և արտասանում «Ռուբե՛ն ջան, սիրուն չի...» նախադասությունը, իսկ տեղեկատվական դաշտի գեղամյաններն էլ այդ ամենը ներկայացնում են որպես քաղաքացիական հասարակության հաղթանակ։

Իշխանություններն ուզում են նաև դրածոների միջոցով այնպես անել, որ «Նեմե՛ց, մարդասպան» վանկարկումները հանկարծ չվերածվեն «Սերժի՛կ, հեռացիր»–ի, այսինքն՝ խնդիրը տեղայնացնել ու թեման փակել «պեշկաներին» զոհաբերելով (տեսնել էր պետք այն «ակտիվիստների» դեմքը երբ նախագահական նստավայրի մոտ բողոքավորները սկսեցին գոռալ «Սերժի՛կ, մարդասպան» ու «Սերժի՛կ, հեռացիր». սրանց ծրագրերի մեջ դա չէր մտնում)։

Պետք է ասել, որ նախագահական նստավայրին մասամբ է հաջողվում կառավարելի դարձնել բողոքի ալիքը։

Որքան էլ տարատեսակ «հանգույնները» պաթետիկ ոճով ելույթներ ունենան և փորձեն մեր քաղաքացիների արդարացի դժգոհություններն ուղղորդել Սարգսյանին ցանկալի հունով, միևնույն է, շատերի համար պարզ է, որ ռուբենհայրապետյանները չեն Հայաստանի ներկա վիճակի գլխավոր պատասխանատուները, և որ ձուկը գլխից է հոտած։

Քաղաքացիական մոտեցում

Երկրորդ մոտացման համաձայն՝ «Հարսնաքարում» տեղի ունեցածը պետք է քաղաքականացնել և օրակարգում դնել համակարգային փոփոխությունների խնդիրը։ Ըստ այդմ, անկախ կուսակցական համակրանք–հակակրանքից՝ առաջնային պետք է դառնա հանրային լայն կոնսոլիդացիայի շնորհիվ Հայաստանը ներսից խժռող օլիգարխիայից, այն  է՝ Սերժ Սարգսյանի գլխավորած բուրգից, ազատելը։

Անկեղծ մղումներով ակտիվիստների համար գլխավորը «Քաղաքականացում և կոնսոլիդացիա» կարգախոսն է, որը հակադրվում է «Ապաքաղաքականացում և դեկոնսոլիդացիա» իշխանամետ կարգախոսին։

Ի՞նչ է սպասվում և ի՞նչ է պետք անել

Թե վերը նշված մոտեցումներից ո՞րը գերակայող կդառնա, պարզ կլինի առաջիկայում։ Եթե իշխանությանը հաջողվեց ներդրված «ակտիվիստների» և վերջիններիս տված «կուտն» ուտող «ազնիվ քյարփինջների» միջոցով հանրային դժգոհությունը տանել «օլիգարխների» դեմ պայքարի և այդ պայքարում Սերժ Սարգսյանին ապավինելու իշխանական «բլեֆի» ուղղությամբ, ապա մենք գործ կունենանք հաճախորդացման հերթական պատմության հետ։ Այս անգամ հաճախորդի դերում, կամա թե ակամա, հանդես  կգա քաղաքացիական հասարակությունը, ինչը որևէ պարագայում թույլ տալ չի կարելի։

Իսկ եթե քաղաքացիական շարժումը դնի շատ առարկայական խնդիրներ և խուսափի կեղծ թիրախների հետևից գնալուց, ապա Հայաստանում հնարավոր կլինի հասնել դրական փոփոխությունների։ Քաղաքացիական հասարակությունը կարող է լինել ապակուսակցական, բայց ապաքաղաքական՝ երբեք։

Քաղաքացիական հասարակության իրական ջատագովները, անկախ իրենց քաղաքական նախասիրություններից, պետք է քաղաքական ուժերին հարկադրեն համախմբել իրենց ջանքերը և լուծել հետևյալ խոշոր խնդիրները.

Ա. Հայաստանում առկա քաղաքական մենաշնորհի վերացում և գալիք նախագահական ընտրությունների լեգիտիմության ապահովում,

Բ. Արհեստական տնտեսական մենաշնորհների վերացում, ազատ մրցակցության ապահովում, սեփականության իրավունքի պաշտպանության գործուն մեխանիզմների ներդրում և ներկա տնտեսական քաղաքականության արմատական վերանայում,

Գ. Մարդու իրավունքների և ազատությունների ամբողջական փաթեթի իրացման հնարավորության ապահովում։

Ահա այս պլատֆորմի շուրջ պետք է քաղաքացիական հասարակությունն ու  Հայաստանի ապագայով մտահոգ քաղաքական ուժերը մեկտեղեն իրենց ջանքերը։

Քաղաքական ուժերն ու քաղաքացիական հասարակությունն անզոր կլինեն, եթե որոշեն առանձին–առանձին, ինչպես իշխանությունն է ուզում, պայքարել ընտրակեղծիքների նոր տեխնոլոգիայով ընտրական համակարգը վերջնականապես սպանած օլիգարխիկ բուրգի դեմ։ Միայն լայն կոնսոլիդացիայի միջոցով է հնարավոր խաղից հանել ու վերջին հաշվով սահմանադրական դաշտ բերել Սերժ Սարգսյանի պահապան «հրեշտակի» վերածված ֆորմալ ու ոչ ֆորմալ ուժային կառույցներին ու փոփոխությունների հասնել առանց արյունալի բախումների։

Վահե Ավետյանին սպանել է այն համակարգը, որը Բաղրամյան 26–ում ձգտում են է՛լ ավելի կենտրոնացնել և այլասերել՝ թաքնվելով «Պայքարում ենք օլիգարխների դեմ» դեմագոգիկ լոզունգի տակ։ Եվ ուրեմն, սխալ ճանապարհով չգնալու համար՝ հարվածը պետք է ուղղել օլիգարխիկ բուրգի «ուղեղային կենտրոնի»՝ նախագահական նստավայրի կողմը։ Սարգսյանը շատ լավ զգում է, որ ի վերջո այդպես էլ լինելու է, և այդ իսկ պատճառով բետոնապատ արգելքներ է դրել նախագահական նստավայրի մոտքի մոտ, բայց դե բոլոր ավտորիտար ղեկավարներն էլ նման քայլի դիմել են, հետո ի՞նչ...

Ամփոփելով նշեմ, որ 2013թ. նախագահական ընտրությունները հարկավոր է առիթ դարձնել ՀՀԿ–ՕԵԿ հակապետական ու հակահասարակական կոալիցիայից ձերբազատվելու և երկրում ազգային համաձայնության մթնոլորտի ձևավորման օգնությամբ բարեփոխումներ անելու համար։  

Կարեն Հակոբջանյան

Print Friendly and PDF

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Նալբանդյանը հարստացնում է Սարգսյանի «ճաշացանկը»

Նալբանդյանը հարստացնում է Սարգսյանի «ճաշացանկը»

Սեպտեմբեր 22, 2017 12:35 Ե՛վ՛ Նալբանդյանը, և՛ «անկախ» մամուլը, և՛ բոլոր տեսակի հաճախորդները ոչ թե «ռուսական շպիոն» են, այլ Բ26-ի կամակատարները: Պարզապես նույն թիմի տարբեր անդամներ իրար են «փչացնում»:
Սերժ Սարգսյանի «նվերն» անկախության տարեդարձին

Սերժ Սարգսյանի «նվերն» անկախության տարեդարձին

Սեպտեմբեր 21, 2017 13:25 ՀՀԿ ղեկավարը ցույց է տվել, որ Նալբանդյանը ոչ թե սփյուռքի շրջանակների «զոնդաժով» է զբաղվել, այլ ներկայացրել է բանակցային գործընթացի առարկան:
Իշխանական «նալն» ու «մեխը»

Իշխանական «նալն» ու «մեխը»

Սեպտեմբեր 20, 2017 11:25 Նալբանդյանի հայտարարությունը եղավ, ռեակցիան ստուգվեց (ի դեպ, պաշտոնական Ստեփանակերտն ընդդիմացավ Նալբանդյանի հայտարարությանը, ինչը ողջունելի է) և արդեն կարելի է «ռազմահայրենասիրություն» խաղալ:
Ինչո՞ւ պետք եկան Նալբանդյանի թշիկները

Ինչո՞ւ պետք եկան Նալբանդյանի թշիկները

Սեպտեմբեր 19, 2017 15:10 Նալբանդյանը հերթական անգամ «պոդստավկա» արվեց Բ26-ի կողմից: Այնտեղից փորձում են Սփյուռքի շրջանակների մոտ ստուգել ռեակցիան:
2040-ի «իշտահը», «4-միլիոնանոց» Հայաստանը  և Ղարաբաղի «անպետք հողերը»

2040-ի «իշտահը», «4-միլիոնանոց» Հայաստանը և Ղարաբաղի «անպետք հողերը»

Սեպտեմբեր 19, 2017 13:35 Անվտանգության տեսանկյունից «անպետք հողեր» ձևակերպումը մեկ էլ հնչել էր Սերժ Սարգսյանի կողմից՝ ապրիլյան քառօրյա պատերազմից հետո:
Բ26-«Ելք» և Բաքու-Մոսկվա առանցքների էական տարբերությունները

Բ26-«Ելք» և Բաքու-Մոսկվա առանցքների էական տարբերությունները

Սեպտեմբեր 15, 2017 15:15 Բ26-ը «Ելք»-ի և այլ հաճախորդների միջոցով նախաձեռնել է հակառուսական կամպանիա, իսկ ահա Բաքուն հզոր լոբբիստական գործունեություն է իրականացնում ՌԴ-ում:
Հետընտրական կրակոցներ

Հետընտրական կրակոցներ

Սեպտեմբեր 15, 2017 13:40 Քրեական տարրը օգնեց կազմակերպել «լեգիտիմ ընտրություններ» (ևս մեկ անգամ կանչեցնենք «Ելքի» ականջները) և հիմա «լեգիտիմ կրակոցներ» է արձակում:
Ալեքսանդր Լապշինի արտահանձնումը և Սեյրան Սարոյանի քեֆը

Ալեքսանդր Լապշինի արտահանձնումը և Սեյրան Սարոյանի քեֆը

Սեպտեմբեր 12, 2017 14:05 Սարգսյանի համար Սեյրանի ու նրա նմանների կազմակերպած միջոցառումները (հարսանիք, ծնունդ, նշանդրեք, ատամհատիկ, խոսք ուզել և այլն) կարևոր են, քանզի նրանք ...
Ինչպես Հայաստանը հետ մնաց Ադրբեջանից

Ինչպես Հայաստանը հետ մնաց Ադրբեջանից

Սեպտեմբեր 12, 2017 09:00 Մեզ հիմա մնում է միայն երկրպագել օտար «Մանչեսթեր Յունայթեդին»: Մեկ էլ տեսար այդ թիմը հաղթեց ՉԼ-ում, ու մենք կրկին բարոյական հաղթանակ տարանք՝ Հենոյի ուսերին տեսնելով ՀՀ դրոշը:
«Ելք»-ի համբավը տարածվել է Հայաստանից դուրս

«Ելք»-ի համբավը տարածվել է Հայաստանից դուրս

Սեպտեմբեր 11, 2017 08:24 Հիմա Հայաստանի իշխանությունները կրկին վտանգավոր խաղ են սկսել ու կրկին՝ հանուն աթոռի: Իրենց կարծիքով, ելք են գտել՝ «Ելք»-ին հանելով աշխարհաքաղաքական «տռաս»:
Իսկ ումի՞ց է պակաս ՍԱՍ-ի Արտակը

Իսկ ումի՞ց է պակաս ՍԱՍ-ի Արտակը

Սեպտեմբեր 08, 2017 13:55 Ինչու՞ պետք է իշխանությունը հանձնի իր յուրայինին «կակոյ նիբուծ» ընտրակեղծիքի համար:
«Նախաձեռնողականության» հերթական ձեռքբերումը. Վրաստանի հակահայկական դիրքորոշումը

«Նախաձեռնողականության» հերթական ձեռքբերումը. Վրաստանի հակահայկական դիրքորոշումը

Սեպտեմբեր 08, 2017 12:35 «Նախաձեռնողական» քաղաքականության արդյունքում ՀՀ-ն գործնականում մնացել է առանց դաշնակից պետության:
Ինչ է փորձարկվում Ղարաբաղում

Ինչ է փորձարկվում Ղարաբաղում

Սեպտեմբեր 07, 2017 18:15 Ավտորիտարիզմի ու ցմահ մնալու հարցում պետք չէ կիրառել «Հասնել և անցնել Ադրբեջանին» բանաձևը, քանզի ինչ էլ անենք այդ ուղղությամբ՝ միևնույն է նավթի ու գազի պատճառով հետ ենք մնալու:
Սեյրանի «տանկը», «նախագահի պարը», 100-ից ավել զոհը, 800 հեկտար անպետք հողը և «մուտիլովկաները»

Սեյրանի «տանկը», «նախագահի պարը», 100-ից ավել զոհը, 800 հեկտար անպետք հողը և «մուտիլովկաները»

Սեպտեմբեր 05, 2017 13:50 Եթե նկատել եք, սրանց մոտ բոլոր տիպի քեֆերը կան, բոլոր թեմատիկ ուղղվածության միջոցառումները կան, բացի մեկից՝ բանակի քեֆից:
Պետություն  և ֆուտբոլ

Պետություն և ֆուտբոլ

Սեպտեմբեր 05, 2017 11:35 Պարզապես միամտություն է ֆուտբոլային պարտությունները ֆուտբոլի դաշտում փնտրելը:
Համբոյի ջրաղացը (անտիուտոպիա)

Համբոյի ջրաղացը (անտիուտոպիա)

Օգոստոս 16, 2017 18:10 Գյուղի քյոխվեն տեղում չէր, որ լուծումներ գտներ: Գնացել էր Վատեմ-Վատեմ անունը կրող գյուղում թթու ջուր ընդունելու և ձեռքի հետ էլ Դոստոևսկու ծանր ու թանկ ճանապարհով անցնելու, ասել է թե՝ դասականներից հետ չմնալու:
Ի­՞նչը չի ներվում Սամվել Բաբայանին. նամակ և դատավարություն

Ի­՞նչը չի ներվում Սամվել Բաբայանին. նամակ և դատավարություն

Օգոստոս 01, 2017 15:25 Բաբայանից ազգություն ճշտելը ուշագրավ էր: Դա մի պատմական վեպի նյութ կարող է դառնալ: Եթե մենք Ստենդալ կամ Ցվեյգ, կամ գոնե՝ Մորուա ունենայինք, ապա նյութը պատրաստ էր:
Ռուս-ղազախական «անտառը» և հայկական «տաշեղը»

Ռուս-ղազախական «անտառը» և հայկական «տաշեղը»

Հուլիս 19, 2017 22:00 Հայաստանի իշխանություններին հիմա այլ բան չի մնացել, քան սեփական հաճախորդների միջոցով ՌԴ-ին ատամ ցույց տալը:
«Գոդոյին» չսպասելիս

«Գոդոյին» չսպասելիս

Հունիս 28, 2017 12:40 2017-ի ապրիլին ընտրական ինստիտուտը օրենքի ուժով ոչնչացվեց (մեր ողջույնները Ընտրական նոր օրենսգիրքը գովերգող ընդդիմադիր ուժերին):
2018-ի «նախագահական» ընտրությունների մասին

2018-ի «նախագահական» ընտրությունների մասին

Հունիս 26, 2017 11:40 Նախագահի անունը հիմա դրել են «վարչապետ», իսկ ընտրողներն էլ ոչ թե ՀՀ քաղաքացիներն են, այլ ռեսուրսային կենտրոնների տիրապետող սուբյեկտները: