Մեկնաբանություն

Հուլիս 10, 2012 16:31

Քաղաքացիական հասարակության անելիքը

Քաղաքացիական հասարակության անելիքը

«Հարսնաքարում» տեղի ունեցած սպանությունը լցրել է շատերի համբերության բաժակը։ Հասարակական ու քաղաքական տարբեր շրջանակների միավորել է ամենաթողության դեմ պայքարը, իսկ ավելի լայն իմաստով՝ երկրում տիրող անմխիթար վիճակը։

Վահե Ավետյանի սպանությունը հասարակական բողոքի ալիք է բարձրացրել։ Երիտասարդ սպայի մահը դարձել է այն կայծը, որից կարող է բոց բռնկվել։

Քաղաքացիական բողոքի ակցիաների հետ կապված՝ այժմ երկու մոտեցում կա։

Իշխանական մոտեցում

Սերժ Սարգսյանն ու իր շրջապատը, մտահոգված լինելով իրենց համար հնարավոր անկանխատեսելի զարգացումներով, բնականաբար, կողմ են մարդկանց դժգոհությունը չքաղաքականացնելուն («Հարսնաքարում» տեղի է ունեցել հարբած ու տաքգլուխ մարդկանց վեճ, որն ավարտվել է սպանությամբ), տեղայնացնելուն (միայն Ռուբեն Հայրապետյանի դեմ պայքար) և ուղղորդելուն (նախագահը մեղավոր չէ, «չար օլիգարխներն» են մեղավոր)։

Իշխանություններն ուզում են այս ամենից ցինիկաբար օգուտ քաղել և ի վերջո «Մաշտոցի պուրակ-2» ստանալ, որի արդյունքում «կինոյի մեջի տղան» իջնում է հրապարակ և արտասանում «Ռուբե՛ն ջան, սիրուն չի...» նախադասությունը, իսկ տեղեկատվական դաշտի գեղամյաններն էլ այդ ամենը ներկայացնում են որպես քաղաքացիական հասարակության հաղթանակ։

Իշխանություններն ուզում են նաև դրածոների միջոցով այնպես անել, որ «Նեմե՛ց, մարդասպան» վանկարկումները հանկարծ չվերածվեն «Սերժի՛կ, հեռացիր»–ի, այսինքն՝ խնդիրը տեղայնացնել ու թեման փակել «պեշկաներին» զոհաբերելով (տեսնել էր պետք այն «ակտիվիստների» դեմքը երբ նախագահական նստավայրի մոտ բողոքավորները սկսեցին գոռալ «Սերժի՛կ, մարդասպան» ու «Սերժի՛կ, հեռացիր». սրանց ծրագրերի մեջ դա չէր մտնում)։

Պետք է ասել, որ նախագահական նստավայրին մասամբ է հաջողվում կառավարելի դարձնել բողոքի ալիքը։

Որքան էլ տարատեսակ «հանգույնները» պաթետիկ ոճով ելույթներ ունենան և փորձեն մեր քաղաքացիների արդարացի դժգոհություններն ուղղորդել Սարգսյանին ցանկալի հունով, միևնույն է, շատերի համար պարզ է, որ ռուբենհայրապետյանները չեն Հայաստանի ներկա վիճակի գլխավոր պատասխանատուները, և որ ձուկը գլխից է հոտած։

Քաղաքացիական մոտեցում

Երկրորդ մոտացման համաձայն՝ «Հարսնաքարում» տեղի ունեցածը պետք է քաղաքականացնել և օրակարգում դնել համակարգային փոփոխությունների խնդիրը։ Ըստ այդմ, անկախ կուսակցական համակրանք–հակակրանքից՝ առաջնային պետք է դառնա հանրային լայն կոնսոլիդացիայի շնորհիվ Հայաստանը ներսից խժռող օլիգարխիայից, այն  է՝ Սերժ Սարգսյանի գլխավորած բուրգից, ազատելը։

Անկեղծ մղումներով ակտիվիստների համար գլխավորը «Քաղաքականացում և կոնսոլիդացիա» կարգախոսն է, որը հակադրվում է «Ապաքաղաքականացում և դեկոնսոլիդացիա» իշխանամետ կարգախոսին։

Ի՞նչ է սպասվում և ի՞նչ է պետք անել

Թե վերը նշված մոտեցումներից ո՞րը գերակայող կդառնա, պարզ կլինի առաջիկայում։ Եթե իշխանությանը հաջողվեց ներդրված «ակտիվիստների» և վերջիններիս տված «կուտն» ուտող «ազնիվ քյարփինջների» միջոցով հանրային դժգոհությունը տանել «օլիգարխների» դեմ պայքարի և այդ պայքարում Սերժ Սարգսյանին ապավինելու իշխանական «բլեֆի» ուղղությամբ, ապա մենք գործ կունենանք հաճախորդացման հերթական պատմության հետ։ Այս անգամ հաճախորդի դերում, կամա թե ակամա, հանդես  կգա քաղաքացիական հասարակությունը, ինչը որևէ պարագայում թույլ տալ չի կարելի։

Իսկ եթե քաղաքացիական շարժումը դնի շատ առարկայական խնդիրներ և խուսափի կեղծ թիրախների հետևից գնալուց, ապա Հայաստանում հնարավոր կլինի հասնել դրական փոփոխությունների։ Քաղաքացիական հասարակությունը կարող է լինել ապակուսակցական, բայց ապաքաղաքական՝ երբեք։

Քաղաքացիական հասարակության իրական ջատագովները, անկախ իրենց քաղաքական նախասիրություններից, պետք է քաղաքական ուժերին հարկադրեն համախմբել իրենց ջանքերը և լուծել հետևյալ խոշոր խնդիրները.

Ա. Հայաստանում առկա քաղաքական մենաշնորհի վերացում և գալիք նախագահական ընտրությունների լեգիտիմության ապահովում,

Բ. Արհեստական տնտեսական մենաշնորհների վերացում, ազատ մրցակցության ապահովում, սեփականության իրավունքի պաշտպանության գործուն մեխանիզմների ներդրում և ներկա տնտեսական քաղաքականության արմատական վերանայում,

Գ. Մարդու իրավունքների և ազատությունների ամբողջական փաթեթի իրացման հնարավորության ապահովում։

Ահա այս պլատֆորմի շուրջ պետք է քաղաքացիական հասարակությունն ու  Հայաստանի ապագայով մտահոգ քաղաքական ուժերը մեկտեղեն իրենց ջանքերը։

Քաղաքական ուժերն ու քաղաքացիական հասարակությունն անզոր կլինեն, եթե որոշեն առանձին–առանձին, ինչպես իշխանությունն է ուզում, պայքարել ընտրակեղծիքների նոր տեխնոլոգիայով ընտրական համակարգը վերջնականապես սպանած օլիգարխիկ բուրգի դեմ։ Միայն լայն կոնսոլիդացիայի միջոցով է հնարավոր խաղից հանել ու վերջին հաշվով սահմանադրական դաշտ բերել Սերժ Սարգսյանի պահապան «հրեշտակի» վերածված ֆորմալ ու ոչ ֆորմալ ուժային կառույցներին ու փոփոխությունների հասնել առանց արյունալի բախումների։

Վահե Ավետյանին սպանել է այն համակարգը, որը Բաղրամյան 26–ում ձգտում են է՛լ ավելի կենտրոնացնել և այլասերել՝ թաքնվելով «Պայքարում ենք օլիգարխների դեմ» դեմագոգիկ լոզունգի տակ։ Եվ ուրեմն, սխալ ճանապարհով չգնալու համար՝ հարվածը պետք է ուղղել օլիգարխիկ բուրգի «ուղեղային կենտրոնի»՝ նախագահական նստավայրի կողմը։ Սարգսյանը շատ լավ զգում է, որ ի վերջո այդպես էլ լինելու է, և այդ իսկ պատճառով բետոնապատ արգելքներ է դրել նախագահական նստավայրի մոտքի մոտ, բայց դե բոլոր ավտորիտար ղեկավարներն էլ նման քայլի դիմել են, հետո ի՞նչ...

Ամփոփելով նշեմ, որ 2013թ. նախագահական ընտրությունները հարկավոր է առիթ դարձնել ՀՀԿ–ՕԵԿ հակապետական ու հակահասարակական կոալիցիայից ձերբազատվելու և երկրում ազգային համաձայնության մթնոլորտի ձևավորման օգնությամբ բարեփոխումներ անելու համար։  

Կարեն Հակոբջանյան

Print Friendly and PDF

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Ինչ են ասելու և անելու Սարգսյանն ու Կարապետյանը

Ինչ են ասելու և անելու Սարգսյանն ու Կարապետյանը

Հունվար 15, 2018 14:05 Սարգսյանը խոստացել է չդառնալ վարչապետ 2018-ի ապրիլի 9-ից հետո, իսկ Կարապետյանը խոստացել է մնալ վարչապետ 2018-ի ապրիլի 9-ից հետո:
Ճվճվ Արոյի որդիների հեղափոխությունը

Ճվճվ Արոյի որդիների հեղափոխությունը

Հունվար 12, 2018 14:40 Գասպարյանի ու Հովսեփյանի վեճը նաև ցույց է տալիս, թե ինչպիսի պատկեր ենք մենք ունենալու այն ժամանակ, երբ ամբողջությամբ ուժի մեջ կմտնի նոր Սահմանադրությունը:
ՀՀ ապագա նախագահի ֆոտոռոբոտը

ՀՀ ապագա նախագահի ֆոտոռոբոտը

Հունվար 12, 2018 11:00 Նոր Սահմանադրության համաձայն՝ ՀՀ նշանակովի նախագահը պետության գլուխն է, սակայն դատելով նրա լիազորություններից՝ նրան պետական կառավարման համակարգում վերապահված է «մեխի գլուխի» կարգավիճակը:
Իսկ ե՞րբ են բարոյապես փոխհատուցելու ալեքսանդրարզումանյանները

Իսկ ե՞րբ են բարոյապես փոխհատուցելու ալեքսանդրարզումանյանները

Հունվար 11, 2018 15:10 Ի՞նչ իմանար երբեմնի թունդ ընդդիմադիր Արզումանյանը, որ Սերժ Սարգսյանից դեսպանի պաշտոն է ստանալու: Անկանխատեսելի են հաճախորդների ճակատագրերը ...
Սերժ Սարգսյանի ու Կարեն Կարապետյանի «մեսիջները»

Սերժ Սարգսյանի ու Կարեն Կարապետյանի «մեսիջները»

Հունվար 11, 2018 14:15 Հայաստանը, ինչպես հայտնի է, չինովնիկական դրախտավայր է: Իսկ դրախտավայրում տեղերը սահմանափակ են:
Ճվճվները և ճղճղները

Ճվճվները և ճղճղները

Հունվար 11, 2018 12:20 Գործ ունենք «ճվճվներ-ճղճղներ-իշխանություն» անխախտ միասնության հետ:
Պետությունը և թեթև մրսածությունը

Պետությունը և թեթև մրսածությունը

Հունվար 10, 2018 15:00 Հարցն այն չէ, որ Սերժ Սարգսյանն իրավունք չունի թեթևակի մրսել կամ տոնական օրերին մեկնել արտերկիր: Ունի՛, իհարկե:
Մենք արդեն ունե՞նք այդ շքեղությունը

Մենք արդեն ունե՞նք այդ շքեղությունը

Հունվար 08, 2018 15:25 Տարեվերջին վարչապետ Կարեն Կարապետյանը և մի քանի նախարարներ համատեղ հարցազրույց տվեցին:
2018՝ սադո-մազոխիստական քաղաքական տարի

2018՝ սադո-մազոխիստական քաղաքական տարի

Հունվար 08, 2018 11:15 Սադո-մազոխիզմը քաղաքականության մեջ մշտապես հանդիպող երևույթ է, բայց երբ այն անցնում է սահմանները, դառնում է վտանգավոր:
«Սրբազան ավազակաորջը» - 2

«Սրբազան ավազակաորջը» - 2

Հունվար 06, 2018 20:25 Ուժեղ եկեղեցին (հատկապես տնտեսական ու լծակային առումներով) ու թույլ պետությունը (կամ պետության բացակայությունը) հոմանիշներ են:
Ամանորյա ուղերձի մոդել (չմոնտաժված)

Ամանորյա ուղերձի մոդել (չմոնտաժված)

Դեկտեմբեր 31, 2017 20:10 Ահա և եկավ Շան տարին: Ուրախացե՛ք, քանզի այն ձե՛ր տարին է. չէ՞ որ դուք շան օրի եք: Անցնող տարում մենք ձեր մի մասի քվեները շան մսի գնով առանք:
Մեդալներս ու՞մ նվիրեմ, թառամել են առանց քեզ

Մեդալներս ու՞մ նվիրեմ, թառամել են առանց քեզ

Դեկտեմբեր 31, 2017 11:30 Հաշվի առնելով, որ 2018-ին սպասվում են բրեժնևյան ու չեռնենկոյական գործընթացներ՝ մեդալների պակաս չի զգացվելու:
Սամվել Բաբայանի դատավարությունը և «Ազգ-բանակը»

Սամվել Բաբայանի դատավարությունը և «Ազգ-բանակը»

Դեկտեմբեր 31, 2017 08:55 Եթե հայտնի գրող Կաֆկան կենդանի լիներ, ապա Բաբայանի դատավարությունից հետո կհասկանար, որ աբսուրդը սահմաններ չունի:
2017-ի քաղաքական բլեֆը

2017-ի քաղաքական բլեֆը

Դեկտեմբեր 30, 2017 09:10 Բ26-ը այս տարվա ապրիլին փաստացի հայտարարեց, որ ընտրությունների միջոցով բացառվում են փոփոխությունները (ներառյալ՝ իշխանափոխությունը) և մնում է միայն ...
ԱԱԾ-ն և շպիոն Օնոն

ԱԱԾ-ն և շպիոն Օնոն

Դեկտեմբեր 28, 2017 17:35 Տեսնես այդ ո՞ր շպիոն Օնոն էր մամուլին հասցրել, թե բա մեր քաջարիները իսլամիստ են բռնել (փաստորեն, ԱԱԾ-ից տեղեկատվական արտահոսքեր են լինում, այն էլ՝ ահաբեկչության թեմայով):
Ահաբեկչական PR

Ահաբեկչական PR

Դեկտեմբեր 28, 2017 10:25 Գավառական բոլշևիզմն իշխանությունների մոտ արտահայտվում է փողի տեսքով: Փողի ձգտումը սրանց մոտ նույնքան անկյունաքարային հարց է, որքան Կարլ Մարքսի մոտ դասակարգային պայքարը:
2017-ի Հայաստանը

2017-ի Հայաստանը

Դեկտեմբեր 27, 2017 11:35 2017-ին Ս. Սարգսյանը հռչակվեց որպես ՀՀԿ անփոխարինելի առաջնորդ ու ՀՀ միակ կառավարիչ: Աստված, իհարկե, երկար տարիների կյանք տա նրան, բայց դե որ ասում են՝ անփոխարինելի, նշանակո՞ւմ է արդյոք, որ ...
Բռնության լեգիտիմության մասին

Բռնության լեգիտիմության մասին

Դեկտեմբեր 25, 2017 09:01 Եթե 1995-ից հետո այս կամ այն չափով կասկածի տակ է դրվել իշխանության լեգիտիմությունը, ապա վերջին տարիներին արդեն լեգիտիմության հարցը տեղափոխվել է այլ հարթություն:
Ներիշխանական բաժանարար գծերը

Ներիշխանական բաժանարար գծերը

Դեկտեմբեր 21, 2017 10:30 Իշխանությունը (տվյալ դեպքում նկատի ունենք ՀՀԿ-ՀՅԴ կոալիցիան) հիմա բաժանված է երեք խմբի՝ ադեկվատներ (ռացիոնալներ), ոչ ադեկվատներ (հնամաշներ) և դիտորդներ («առնետներ»):
«Մեծ եղբայրը» գրանցվել է «Ֆեյսբուք»-ում և հետևում է բոլորին

«Մեծ եղբայրը» գրանցվել է «Ֆեյսբուք»-ում և հետևում է բոլորին

Դեկտեմբեր 21, 2017 09:25 Իշխանությունը 10.000 դրամով գնեց պետությունը, բայց հիմա վախենում է, որ կարող են հայտնվել «ռոմանտիկներ» և փչացնել իդիլիան: