Լրահոս

20.03.2013 09:31


Կկրկնի՞ արդյոք Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապը կարդինալ Բերգոլիոյի խոսքերը Հայոց ցեղասպանության մասին

Կկրկնի՞ արդյոք Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապը կարդինալ Բերգոլիոյի խոսքերը Հայոց ցեղասպանության մասին

Կարդինալ Խորխե Մարիո Բերգոլիոյի՝ Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապ դառնալուց շատ չանցած, հայկական և թուրքական լրատվամիջոցները շտապեցին իրենց լսարաններին տեղեկացնել, որ արգենտինացի արքեպիսկոպոսը մի շարք առիթներով ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը:

Երբ Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսը 2004 թվականի ապրիլի 23-ին այցելեց Բուենոս Այրես, կարդինալ Բերգոլիոն միացավ նրան էկումենիկ պատարագում և խոսեց Հայոց ցեղասպանության նահատակների ոգեկոչման արարողության ժամանակ: Կարդինալն ասաց. «Մենք միասնական ենք ցեղասպանության՝ 20-րդ դարի առաջին ցեղասպանության վշտի մեջ.  ցեղասպանություն, որը հզոր կայսրությունները ձգտում են լռության մատնել և քողարկել բոլոր հնարավոր միջոցներով»:

Անցյալ շաբաթ Գարեգին Բ կաթողիկոսը Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապին հղած իր շնորհավորական ուղերձում «քաղցրությամբ հիշեցրեց» Արգենտինայում իրենց ունեցած հանդիպումների և միասնական աղոթքների մասին, և Կաթոլիկ քահանայապետին գովաբանեց որպես «քաջ, իմաստուն և արդարամիտ հովվի»: Կաթողիկոսը անդրադարձավ կարդինալ Բերգոլիոյի՝ «հայ ժողավրդի հանդեպ ցուցաբերած անկեղծ սիրուն», հավելելով՝ «Ուրախությամբ ենք հաստատում, որ մեր Եկեղեցիների պատմական հարաբերությունները հատկանշված են եղբայրական ջերմությամբ: Մեծապես կարևորում ենք այն առաջընթացը, որ արձանագրել են մեր Եկեղեցիները մեր և մեր նախորդների շրջանում՝ փոխադարձ այցերով, կրթական և բարեսիրական բազում ծրագրերով»:

2006 թվականի ապրիլի 22-ին Բուենոս Այրեսում Հայոց ցեղասպանության 91-րդ տարելիցին նվիրված ոգեկոչման միջոցառումների ժամանակ, կարդինալ Բերգոլիոն կոչ արեց Թուրքիային անվերապահորեն ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը որպես «հայ ժողովրդի և ամբողջ մարդկության դեմ Օսմանյան Թուրքիայի կողմից իրականացված ծանրագույն ոճրագործություն»: 
Վերջերս՝ 2011 թվականին, այն բանից հետո, երբ Արգենտինայի դաշնային դատարանը, ի պատասխան վերապրող Գրիգոր Հայրապետյանի հայցի, Թուրքիային մեղավոր ճանաչեց հայերի դեմ գործած Ցեղասպանություն համար, կարդինալ Բերգոլիոն հանդես եկավ հայտարարությամբ՝ դատապարտելով «ցեղասպանության նողկալի ոճիրը, որը թուրքական պետությունն իրականացրել է հայ ժողովրդի դեմ 1915-1923 թվականներին»: 

Այժմ հայերին ու թուրքերին հետաքրքրում է՝ կկրկնի՞ արդյոք Ֆրանցիսկոս պապն իր նոր պաշտոնում այն խոսքերը, որոնք նա արտասանել է որպես կարդինալ Բերգոլիո: Հայերը շատ էին ուրախացել, որ իրենց արգենտինահայ համայնքի մտերիմ բարեկամն ընտրվել է կաթոլիկ եկեղեցու առաջնորդ: Մինչդեռ թուրքական մամուլը մեծ մտահոգություն էր արտահայտնել, որ «նորընտիր Պապը կարող է [հայկական] լոբբիստական խմբերի ազդեցության տակ ընկնել»: 

 Այժմ նա բարձրացել է Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու ամենաբարձր աստիճանին, և ոչ ոք չգիտի, թե Ֆրանցիսկոս պապն ինչ դիրք կգրավի Հայկական հարցի վերաբերյալ: Պետք է հիշել, որ Հռոմի պապը ունի երկու տարբեր առաքելություններ՝ որպես Կաթոլիկ եկեղեցու և Վատիկանի ինքնիշխան քաղաք-պետության առաջնորդ: Այլ կերպ ասած, նա թե հոգևոր առաջնորդ է, թե պետության ղեկավար: Հետևաբար, խնդրի բնույթից կախված, միշտ չէ, որ նա կարող է արտահայտել կարդինալ Բերգոլիոյի տեսակետները: Ժամանակ առ ժամանակ, քաղաքական դրդապատճառներից ելնելով, նա կարող է այնպիսի դիրք գրավել, որը կշեղվի նրա անձանական տեսակետներից և կհամընկնի Վատիկանի ավելի աշխարհիկ շահերի hետ: Հռոմի պապը որպես Վատիկանի պետության ղեկավար, հնարավոր է ստիպված լինի գործել որպես ցանկացած այլ քաղաքական գործիչ, ինչպես նախագահ Օբաման, որն ընտրություններից առաջ ասաց մի բան, իսկ հետո՝ փոխեց այն: Սակայն, որպես կաթոլիկ եկեղեցու հոգևոր առաջնորդ և բարձր բարոյական արժեքներ կրող անձնավորություն, Հռոմի պապը չի կարող պարզապես անտեսել իր խորապես արմատավորված համոզմունքները կամ հակասել դրանց:

Գիտակցելով, որ Հռոմի բոլոր պապերն իրար նման չեն, հետաքրքիր է վերանայել վերջին պապերի հայտարարությունները Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ: Հովհաննես Պողոս 2-րդ պապը երկու առիթով օգտագործել է Հայոց ցեղասպանություն եզրը՝ 2000 թվականի նոյեմբերի 9-ին և 2001 թվականի սեպտեմբերի 27-ին: Սակայն, իր տարբերություն իր նախորդի, Բենեդիկտոս 16-րդը հրաժարվել է օգտագործել այդ եզրը՝ նախընտրելով Հայոց ցեղասպանությունը որակել որպես «նահատակություն» և «անասելի տառապանք»: 

Ֆրանցիսկոս պապի դեպքում հայերը կարիք չունեն պնդելու, որ նա օգտագործի Հայոց ցեղասպանություն եզրը, քանի որ Վատիկանը երկու անգամ ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը: Ուստի, իմաստ չունի պահանջել յուրաքանչյուր նորընտիր Պապից նորից ու նորից վերահաստատել Հայոց ցեղասպանության իրողությունը: Կարևորն այն է, որ Ֆրանցիսկոս պապը չնահանջի Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ իր ավելի վաղ դիրքորոշումից. փոխարինող բառերն ու մեղմասությունները պատշաճ չեն լինի:

Հաշվի առնելով Վատիկանի դրական դիրքորոշումը Հայոց ցեղասպանության ճանաչման վերաբերյալ, ավելի լավ կլինի դուրս գալ այս հարցի շրջանակներից և փնտրել այլ ոլորտներ, որտեղ Հռոմի պապը կարող է նեցուկ լինել, ինչպես՝ անվտանգության երաշխիքներ պահանջել սիրիահայերի և այլ քրիստոնյաների համար: Նաև պետք է ջանքեր գործադրվեն ամրապնդելու համար Հայ Առաքելական և կաթոլիկ եկեղեցիների միջև առկա բարեկամական կապերը, և Վատիկանի պետության ու Հայաստանի Հանրապետության միջև ջերմ հարաբերությունները:

Հարութ Սասունյան

«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր

Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

Այս խորագրի վերջին նյութերը