Խմբագրական

Փետրվարի 03, 2011 16:29

Սերժ Սարգսյանի չեռնենկոյացումը և մեր անելիքը - 2

Սերժ Սարգսյանի չեռնենկոյացումը և մեր անելիքը - 2

սկիզբը տե՛ս

Չեռնենկոյի ախտանիշը

Հայաստանյան ներիշխանական անցուդարձին և ներկլանային պայքարին հետևելիս գալիս ես այն եզրակացության, որ Սերժ Սարգսյանը վերածվել է սովետական շրջանում մի կարճ ժամանակահատված ԽՄԿԿ գլխավոր քարտուղար աշխատած Չեռնենկոյի։ Վերջինս, ինչպես հայտնի է, դարձել էր միմյանց դեմ կուլիսային դաժան պայքար մղող կուսնոմենկլատուրան և ուժային կառույցները ներկայացնող տարբեր խմբավորումների ձեռքի գործիքն ու ժամանակ շահելու միջոցը։

Նախորդ դարի 80-ականներին, Բրեժնևի և Անդրոպովի մահից հետո, իշխանական ոհմակի անդամներն առողջական բազում խնդիրներ ունեցող զառամյալ ծերունուն պետության գլուխ (իրականում՝ տեղապահ) կարգեցին, որպեսզի մինչև նրա մեռնելը (ԽՍՀՄ տարիներին երկրի ղեկավարներն իրենց կաբինետներից, որպես կանոն, հեռանում էին միայն ոտքերով դեպի առաջ տարբերակով) միմյանց հետ հաշիվները պարզեին։ Հակամարտող կողմերից յուրաքանչյուրի հաշվարկն այն էր, որ քանի դեռ տեղապահը կա, կարելի է կուլիսային պայքարում նաև նրա օգնությամբ դիրքային առավելության հասնել, և երբ իշխանության բոլոր լծակներն իրենց ձեռքն անցնի, կմնա միայն Չեռնենկոյի մահվանը սպասելը կամ էլ նրա մահն արագացնելը։

Պարզ է, որ ներիշխանական պայքարի մեջ մտածների խնդիրը վերաբերում էր միան գերկենտրոնացված իշխանություն հաստատելուն, այլ ոչ թե կարգին պետություն կառուցելուն, ինչպես որ դեմագոգիկ կերպով ներկայացվում էր սովետական ժողովրդին։ Թե ինչպես ավարտվեց այս ամենը, բոլորիս է հայտնի։ Ի վերջո, ԽՍՀՄ-ը փլուզվեց՝ սովետական տնտեսաքաղաքական համակարգի փտածության և այդ փտածության խորացմանը նպաստող ներիշխանական գզվռտոցի պատճառով։

Հիմա նույն բանը, ցավոք, տեղի է ունենում նաև Հայաստանում։ Ճիշտ է, Սերժ Սարգսյանն ընդհանուր առմամբ առողջ է և Չեռնենկոյի հիվանդությունները չունի (Աստված թող նրան երկար տարիների կյանք տա), բայց պետական համակարգում ունեցած դերակատարման ու գործառույթների տեսանկյունից նա տիպիկ Չեռնենկո է հիշեցնում (թուրքերի հետ «ֆուտբոլ» խաղալիս էլ Գորբաչովին էր հիշեցնում. ա՛յ քեզ փոխակերպումներ)։

Ֆորմալ և ոչ ֆորմալ տեղեկատվական հոսքերը ցույց են տալիս, որ Սերժ Սարգսյանն արդեն «կաղ բադ» և անընդունելի է համարվում ոչ միայն իրեն չընտրած ընտրազանգվածի, այլ նաև կլանաօլիգարխիկ համակարգը ներկայացնող կողմերի համար։

ՀՀ նախագահի պաշտոնը զբաղեցնող մարդուն ձևականորեն դեռ ենթարկվում են, բայց՝ ընդամենն օգտագործելու նպատակով, այսինքն այնպես, ինչպես Չեռնենկոյի պարագայում էր։ Իսկ ենթարկվում են ներիշխանական պայքարի մասնակիցները Սարգսյանին, քանի որ, պատկերավոր ասած, նրա ձեռքում են գրիչն ու կնիքը, և այդ ամենը սեփական շահերին ծառայեցնելու համար ենթարկվածության պատրանք ստեղծելն անհրաժեշտ է՝ հակառակորդներին ոչնչացնելու և ապագա իշխանության համար պայքարում շահեկան դիրքում հայտնվելու համար։

Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Սերժ Սարգսյանը խնդիր է դրել «մեկ օլիգարխի տնտեսություն» կառուցել՝ ներիշխանական պայքարի մասնակից թևերից մեկը փորձում է այնպես անել, որ Հայաստանի թուրքմենբաշիացման պտուղներն ինքը ժառանգի, երբ «Հայկական Չեռնենկոն» արդեն ասպարեզից հեռացած կլինի։ Այդ նպատակին հասնելու համար անհրաժեշտություն է առաջացել մաքրել իշխանական դաշտն այլ խաղացողներից, ինչով էլ զբաղված են Սարգսյանի ժառանգորդը դառնալու թիմի անդամներն իրենց լիդերով, և այդ ճանապարհին նրանք կիրառում են բոլոր մեթոդները՝ «յուրայիների» դեմ պատերազմելով ինչպես կուլիսներում, այնպես էլ իրենց վերահսկողության տակ գտնվող խիստ «ընդդիմադիր» գործիչների և այսպես կոչված լևոնական մամուլի (թերթեր և կայքեր) միջոցով։

Ի դեպ, հետաքրքրական է Բաղրամյան 26-ի ազդեցության տակ հայտնված «լևոնական» մամուլի պարագան։ Դրանք վաղուց արդեն ուրիշ տեր ունեն, բայց հանրության անտեղյակ շրջանակներին դեռ ներկայանում է ընդդիմադիր «հագուկապով»։ «Եղիազար Այնթապցին ու էջմիածնական միաբանները», հավանաբար, մի քանի անգամ շուռ են գալիս իրենց գերեզմաններում՝ «տեսնելով», թե գաղափարական ինչպիսի՜ հետևորդներ ունեն։ Դե իսկ Արտաշես Գեղամյանն այս ամենի հետևանքով կզրկվի քաղաքական ուրույն դերակատարում կատարողի մենաշնորհից։ Ինչևէ։

Քաղաքական շախմատի շուրջ մտորելիս

Հարց է առաջանում, թե ներիշխանական պայքարից ի՞նչ կարող է շահել ՀՀ շարքային քաղաքացին ու մեր պետությունը։ Ասեմ, որ մեծ հաշվով ոչինչ, քանի որ այդ զարգացումներում ժողովուրդի մի մասն ընդամենը օգտագործվելու է, իսկ մյուս մասը, լավագույն դեպքում, դառնալու է դիտորդ։

Ի՞նչ տարբերություն, թե մենաշնորհներն ում ձեռքին կլինեն՝ մականունավորների՞, թե՞ «մեկ օլիգարխի»։ Ավելի ճիշտ՝ տարբերություն կա՛. շատ ավելի վատ կլինի, եթե այսօրվա 20-30 ընտանիքների տնտեսությունը, որը կարելի է «մականունավորների տնտեսական համակարգ» անվանել, փոխարինվի «մեկ մականունավորի»՝ «Հայկական Չեռնենկոյի» կամ ««Չեռնենկոյի» ժառանգի» տնտեսական մոդելով։ Ասվածից բնականաբար չպետք է եզրակացնել, թե պետք է պայքարել, որպեսզի այսօրվա վատ համակարգը մնա։ Ո՛չ, ևս մեկ անգամ ո՛չ։

Իշխանության մի թևի առաջարկած քաղաքական պայքարի սցենարով՝ ՀՀ քաղաքացիները պետք է այսօր ընտրություն կատարեն վատի ու ավելի վատի միջև։ Բայց չէ՞ որ դա ընտրություն չէ։

Իրավիճակի ողբերգականությունն այն է, որ մեզանում առկա կարծրատիպերը հաշվի առնելով՝ ոմանց կարող է գայթակղիչ թվալ ավելի վատ համակարգ կառուցելը, այնպես, ինչպես բոլշևիկների գործընկերը դարձան բանվորներն ու գյուղացիները, բայց վերջիններիս հետագայում «քցեցին» ու ո՛չ գործարան տվեցին, ո՛չ հող, ո՛չ էլ խաղաղություն ապահովեցին նրանց խրճիթների համար, իսկ խոստումները հիշեցնողներին ուղարկեցին գուլագներ։

Մեր պարագայում այդ գուլագներին փոխարինելու է եկել իրավազուրկ և արդարության կարոտ քաղաքացիների արտագաղթը սեփական կամքով, իսկ հող ու գործարան ամեն դեպքում ոչ մեկին չի հասնի, բացի մեկ օլիգարխից։ Էլ չեմ խոսում մեր երկրին այնքան անհրաժեշտ խաղաղության մասին, որն այս իշխանությունները միջնաժամկետ և երկարաժամկետ հեռանկարում հաստատ չեն կարող ապահովել։

Հետևաբար, եթե ցանկանում ենք ունենալ Նոր Հայաստան, ապա դրանից առաջ պետք է փոխենք իշխանության կողմից մեզ պարտադրվող խաղը և քաղաքական գործընթացներին տանք հրապարակային տեսք ու նոր բովանդակություն։ Այսինքն՝ մենք պետք է պարտադրենք մե՛ր խաղը։ Քաղաքական շախմատում կհաղթի նա, ով կշարի խաղաքարերը, այլ ոչ թե՝ կղախա դիմացինի ուզած քարերով։ Նորանկախ Հայաստանում հանրությունը միշտ պարտվել է բոլոր ընտրություններում, քանի որ խաղացել է իշխանական գիլդայի պարտադրած խաղի կաններով։

Վերջապես հարկավոր է բացառել պարտվելու տարբերակը, քանի որ երկրի լինել-չլինելու խնդիր կա։

Եթե ՀՀ ղեկավար դիրքերում արդեն չեռնենկոներ հիշեցնող դեմքեր են հայտնվում, ապա դա շատ վատ նշան է, քանի որ հուշում է, որ կարող ենք անգամ պետություն կորցնել։

Եթե մի քանի տարի էլ շարունակվի տնտեսական այս քաղաքականությունը, և ներիշխանական գզվռտոցներն ընթանան այս թափով, ապա արտագաղթողների համախառն թվաքանակն առաջիկա տարիներին կհասնի մի քանի հարյուր հազարի, կապիտալի արտահոսքը կչափվի հարյուրավոր միլիոններով կամ նույնիսկ միլիարդ դոլարով, պետության արտաքին պարտքը շարունակ կաճի, արտադրության գործոնների (աշխատուժ, հող, կապիտալ, ձեռնարկատիրական կարողություն) նվազեցումն ու անարդյունավետ օգտագործումը թույլ չեն տա զարգացում ունենալ, և այդ դեպքում սեփական «եվրապատուհաններից» կդիմավորենք այլ երկրների դրոշ կրող զինվորներին։ Այդ ամենը թույլ չտալու համար պետք է անել հնարավորն ու անհնարը։ Անհրաժեշտ է հասարակական լայն համախմբում և համահայկական դիմադրողական շարժում, իսկ գործողությունների կոդը, պարզ ասած, պետք է լինի՝ «Ո՛չ Հայաստանի թուրքմենբաշիացմանը»։ Այդ պայքարում կարելի է ներգրավել անխտիր բոլորին՝ չընկնելով պարզունակ դատողությունների ու իշխանության կողմից ներմուծված «շտամպերի» հետևից։

Անդրանիկ Թևանյան

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Նիկոլը ճիշտ չէ, իսկ Սերժ Սարգսյանը սխալվեց

Նիկոլը ճիշտ չէ, իսկ Սերժ Սարգսյանը սխալվեց

Ապրիլ 23, 2019 11:45 Նիկոլը ճիշտ էր 2018թ. ապրիլի 23–ին, բայց սխալվեց վարչապետ դառնալուց հետո:
Փաշինյանը կրկին խոսեց ձևի ու լռեց բովանդակության մասին

Փաշինյանը կրկին խոսեց ձևի ու լռեց բովանդակության մասին

Մարտ 12, 2019 18:40 Նա պառակտել է Հայաստանի հանրությանը, բայց պատրաստ է խաղաղություն քարոզել հարևան երկրում ու քիրվայություն անել ադրբեջանցիների հետ:
Լևոն Տեր-Պետրոսյանի սպասելի նյարդայնացումը

Լևոն Տեր-Պետրոսյանի սպասելի նյարդայնացումը

Մարտ 01, 2019 16:50 Իրականությունն այն է, որ «Մարտի 1»-ը հնարավոր դարձավ ատելության մթնոլորտի արդյունքում:
Չդառնալ «Մարտի 1»-ի վարչապետ

Չդառնալ «Մարտի 1»-ի վարչապետ

Փետրվարի 22, 2019 10:10 96-ի կեղծիքների ու բռնության հետևանք էին 98-ի իշխանափոխությունը, 1999-ի հոկտեմբերի 27-ը ու 2008–ի մարտի 1-ը:
«Մեղավորության կանխավարկածը». Փաշինյանը արմենբաշիական համակարգ է ուզում կառուցել (տեսանյութ)

«Մեղավորության կանխավարկածը». Փաշինյանը արմենբաշիական համակարգ է ուզում կառուցել (տեսանյութ)

Փետրվարի 13, 2019 20:53 Դե արի ու այսքանից հետո քննադատիր նրանց, ովքեր Փաշինյանի՝ իշխանության գալու մեջ դրսի ուժերի դավադրություն են տեսնում:
Կենտրոնական բանկի «մեսիջը» կառավարությանն ու հպարտ քաղաքացիներին

Կենտրոնական բանկի «մեսիջը» կառավարությանն ու հպարտ քաղաքացիներին

Փետրվարի 05, 2019 13:05 Որքան էլ ԱՎԾ–ն ուշացրեց տարեկան մակրոցուցանիշների ամփոփումը, միևնույն է, վերջում թվերը հեղափոխական չստացվեցին։
Փաշինյանը՝ Սորոսի ու Բոլթոնի արանքում

Փաշինյանը՝ Սորոսի ու Բոլթոնի արանքում

Փետրվարի 04, 2019 19:00 Բոլթոնի պլանով նախատեսվում է, որ Հայաստանը պետք է զիջումների գնա Արցախի հարցում՝ մինչ այդ պատրաստելով հասարակությանը «խաղաղությանը»:
Փաշինյանը մերժո՞ւմ է Բոլթոնի պլանը

Փաշինյանը մերժո՞ւմ է Բոլթոնի պլանը

Փետրվարի 02, 2019 11:35 Ինչո՞ւ Փաշինյանը մտավ Բոլթոնի պլան և ինչո՞ւ է այժմ փախչում դրանից։
Ռ. Քոչարյան, Ս. Բաբայան, Վ. Մանուկյան, Ս. Սարգսյան, Վ. Սարգսյան. տարբեր ճակատագրեր, բայց մեկ ընդհանուր ուղի

Ռ. Քոչարյան, Ս. Բաբայան, Վ. Մանուկյան, Ս. Սարգսյան, Վ. Սարգսյան. տարբեր ճակատագրեր, բայց մեկ ընդհանուր ուղի

Հունվար 28, 2019 16:34 Հիմա կրկին, ինչպես 1998–ին, Հայաստանի ու Արցախի գլխին մութ ամպեր են կուտակվում։
Մեծ խաղի փոքրիկ դետալները

Մեծ խաղի փոքրիկ դետալները

Հունվար 24, 2019 11:55 Գալի՞ս է Փաշինյանի՝ «Պատերա՞զմ, թե՞ խաղաղություն» գրելու ժամանակը։
Ինչպես է Նիկոլ Փաշինյանը նախապատրաստվում խաղաղությանը

Ինչպես է Նիկոլ Փաշինյանը նախապատրաստվում խաղաղությանը

Հունվար 17, 2019 12:20 Փաշինյանը չունի Արցախի խնդրի լուծման հարցում որոշումներ կայացնելու մանդատ, լեգիտիմություն ու անհրաժեշտ պաշար:
Փաշինյանը գոհ է գրքերի վաճառքից. ինչո՞ւ են հայերը սկսել շատ կարդալ (տեսանյութ)

Փաշինյանը գոհ է գրքերի վաճառքից. ինչո՞ւ են հայերը սկսել շատ կարդալ (տեսանյութ)

Հունվար 09, 2019 14:15 Փաստորեն, եթե Քոչարյանի գրքի վաճառքը սկսվի Հայաստանում, ապա Փաշինյանը կարող է է՛լ ավելի մեծ ռեկորդների մասին խոսել:
Թումանյանի «մեսիջը» հայ ժողովրդին

Թումանյանի «մեսիջը» հայ ժողովրդին

Հունվար 03, 2019 09:55 Դերասանությունը գեղեցիկ է բեմի վրա, ուր խաղում են, բայց այն գարշելի է կյանքի մեջ, ուր ապրում են: Բեմի վրա խաղացողները շնորհքով մարդիկ են, իսկ կյանքում խաղացողները՝ ցածերն ու կեղծավորները:
2018-ը՝ մերժման, իսկ 2019-ը ՝ ԽԵԼՔԻ տարի

2018-ը՝ մերժման, իսկ 2019-ը ՝ ԽԵԼՔԻ տարի

Դեկտեմբեր 31, 2018 21:22 Մեզ մոտ ոչ թե նոր Հայաստանի նոր իշխանություն է ձևավորվել, այլ հին Հայաստանի վերջին իշխանությունը:
Փաշինյանի և Ալիևի ասիմետրիկ վարքագիծը. վտանգավոր խաղ է սկսված

Փաշինյանի և Ալիևի ասիմետրիկ վարքագիծը. վտանգավոր խաղ է սկսված

Դեկտեմբեր 26, 2018 16:00 Բոլթոնի պլանի կյանքի կոչումն է, որ ոգևորել է Ադրբեջանին ու, ամենայն հավանականությամբ, այդ պլանը դիմադրության չի հանդիպել Հայաստանում:
Ի՞նչ բացահայտեց գաղտնալսումը

Ի՞նչ բացահայտեց գաղտնալսումը

Դեկտեմբեր 06, 2018 14:15 Հասկանո՞ւմ է արդյոք Փաշինյանը, որ շատ ավելի լուրջ խնդիրներ մեր պետության և անձամբ իր համար կառաջանան, եթե նա բացի «Պանդորայի արկղը»:
Լեզվի սայթաքում ըստ Ֆրեյդի՞, թե՞ ըստ Փաշինյանի (տեսանյութ)

Լեզվի սայթաքում ըստ Ֆրեյդի՞, թե՞ ըստ Փաշինյանի (տեսանյութ)

Նոյեմբեր 27, 2018 14:40 «Նիկոլը Ճիշտ էր, ես սխալվեցի» սարգսյանական ձևակերպումն այլ իմաստ է ստանում:
Ո՞վ կհաղթի ընտրություններում

Ո՞վ կհաղթի ընտրություններում

Նոյեմբեր 22, 2018 17:00 Տիգրան Մուկուչյանը, դեմքի անմեղ հայացքով ու իր բարի աչուկները ճպճպացնելով, մեզ կհաղորդի թվերը այնպես, ինչպես հաղորդում էր նախորդ ընտրությունների ժամանակ:
Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Օլիգարխիայի երկաթյա կանոնը «Քաղաքացիական պայմանագրում»

Նոյեմբեր 16, 2018 11:38 ՀՀԿ-ն ու դրա լիդերը ցանկության դեպքում անգամ չէին կարող այնպիսի մոդել ստեղծել, ինչպիսին որ ստեղծում է Նիկոլ Փաշինյանը:
Ամբոխի և իշխանության հարաբերությունները. Փաշինյանը կգնա՞ Ռոբեսպիերի ճանապարհով

Ամբոխի և իշխանության հարաբերությունները. Փաշինյանը կգնա՞ Ռոբեսպիերի ճանապարհով

Նոյեմբեր 09, 2018 15:28 Ո՞վ կդառնա Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության գլխավոր հակառակորդը: